Wanneer Roland MouretStralend op mijn scherm videobelt hij vanuit zijn kunstatelier in Farringdon, centraal Londen. Een beetje laat, verontschuldigt hij zich uitgebreid. Hij is een warme en pluizige verschijning, draagt een jasje met verfspatten en heeft een getrimde baard. Hij is niet wat ik had verwacht.
Toen ik Mouret onderzocht, riepen de resultaten iemand op die een carrière had besteed aan het dutten en het instoppen van vrouwen in vakkundig op maat gemaakte jurken, genaamd Galaxy en Titanium, die flatteerden en vervormden. Hij ontwerpt kleding die bedoeld is om langzaam en verleidelijk dicht te ritsen.
Zijn interesse in textiel werd nogal verrassend aangewakkerd toen hij zag hoe zijn slagersvader na een dag werken zijn bebloede schort opvouwde. Normaal gesproken ga ik een sollicitatiegesprek in met een plan, een lijst met vragen en een gewenst resultaat, maar dit was een beetje een sprong in het diepe. We waren hier niet om over de modecarrière van Mouret te praten, we moesten het hebben over zijn kunstwerken, die een onbekende entiteit zijn. Ik ben de eerste persoon, afgezien van vrienden, met wie hij over dit nieuwe werk praat.
Roland Mouret in het toilet van zijn kunstatelier in Noord-Londen; het volgende hoofdstuk in zijn lange creatieve carrière is als schilder
Mouret kwam te laat omdat hij zich figuurlijk in het schilderij had verloren. Hoe ongelooflijk, dacht ik, om iets te vinden waardoor je zo volledig opgaat dat je vergeet waar je bent, wie je bent, de tijd, de dag en waar je hoort te zijn. De toon van ons gesprek is meteen open en heeft een rauwheid die bekend is bij mensen die iets hebben meegemaakt. Toen het bedrijf van Mouret failliet ging en zijn huwelijk de afgelopen jaren uiteenviel, ging hij schilderen. Waarom is hij begonnen, vraag ik? “Op een dag was ik erg depressief thuis. Ik werd wakker met angst. Ik heb de neiging om dingen op straat op te rapen, dingen die mensen weggooien. Die dag kreeg ik een soort kunstbord en begon het wit te schilderen. Ik was net verhuisd naar mijn nieuwe plek en ik was begonnen met wit op wit te schilderen. Voor mij symboliseerde het wedergeboorte en het gaf me een moment, maar misschien zoiets: ik won, en ik won, en van dag tot dag besefte ik dat ik moest schilderen.”
Het werk dat hij heeft gemaakt is koortsachtig geschilderd, waarbij de kleuren zachtjes in elkaar overvloeien, elkaar strelen, waarbij waterdruppels beweging en emotie toevoegen. De mannen presenteerden expliciete codes en vertellen verhalen over het homoleven die verschillende delen van Mouret zelf en zijn fantasiewereld vertegenwoordigen.
De schilderijen van Mouret onderzoeken codes en vertellen verhalen over het homoleven
In één werk vechten twee mannen op een strand, en je kunt niet zien waar het ene lichaam eindigt en het andere begint. In een andere zie je afdrukken van de lichamen die zijn achtergelaten in haastig uitgetrokken sokken en de kleding van het moderne dagelijkse leven – je voelt de warmte van het moment van de oppervlakte stralen. “Het is best eng omdat ik nooit weet wat het einde gaat bepalen”, zegt hij. “Ik wil mezelf erbij betrekken, ik begin bij mezelf. Het werk is een beetje figuratief, van personages die in intimiteit met elkaar omgaan, van privémomenten.” Voor hem gaat het om een emotionele reis die hij maakt met zijn seksualiteit en innerlijke benadering. Hij voegt eraan toe: “Ik benader alle vormen van mannelijkheid, zelfs vrouwelijkheid, in de schilderijen.” Het proces verliep snel en ingewikkeld, en in de loop van de tijd heeft hij een beweging in de richting van vertraging gezien. Hij vergelijkt het resultaat met het maken van een brug voor zichzelf en maakt de schilderijen om te onderzoeken wat hem beweegt. Hij brengt drie intense uren per dag door in zijn studio en creëert wat er op dat moment in hem opkomt.
Margaret Naumburg, bekend als de moeder van de kunstzinnige therapie, zei ooit: ‘Ik kon dingen zeggen met kleur en vorm die ik op geen enkele andere manier kon zeggen – dingen waar ik geen woorden voor had.’ In haar werk was ze een pionier in het vrijgeven van spontane beelden die, zo geloofde ze, dienden als een manier om verbinding te maken met de onbewuste geest. Het valt mij op dat dit misschien is wat Mouret doet: verbinding maken met een dieper deel van hemzelf – een deel dat geen woorden heeft en niet kan worden verklaard. Maar iets dat lijkt te zijn veranderd, is dat het niet om externe validatie gaat. Nadat hij zijn leven in de mode heeft doorgebracht waar bevestiging wordt gezocht en mijlpalen moeten worden bereikt, luidt dit stuk een nieuw universum van mogelijkheden voor hem in, iets dat van hem is. Voor het eerst maakt het hem niet uit wat wij denken.
Nadat hij op straat een kunstenaarsbord had gevonden, begon hij wit op wit te schilderen; “Voor mij symboliseerde het wedergeboorte… Vanaf die dag besefte ik dat ik moest schilderen”, zegt hij
Toch heeft deze overgang naar de schilderkunst een grote impact op zijn leven gehad. Hoewel hij het in eerste instantie misschien niet bewust heeft opgezocht, vertelt hij dat hij sinds hij een jaar geleden begon met schilderen geen seks meer heeft gehad. Voordat hij aan deze reis begon, zocht hij iets in een ander, en dit gebeurde vaak in de hoop zelf met hen in contact te komen. Dit proces van het maken van kunst heeft ervoor gezorgd dat hij zich op een andere manier, een nieuwe manier bewust kan worden van zijn innerlijke zelf. Hij legt uit: “Op die momenten van eenzaamheid of op zoek naar iets zijn we allemaal egoïstisch, we hebben allemaal een egoïstische manier van liefhebben. Als ik schilder, bereik ik in feite een verbinding in het schilderij – ik raak iemand aan die ik niet ken, maar het is iets dat ik in mijn hoofd wist. Dat is wat er is veranderd. En ik ben verrast omdat het totaal zonder verwachtingen was.”
Hij vertelt dat zijn werk in de loop van de tijd vervaagt en verandert. Dit is niet de kunst van perfectionisme. Het bord wordt nat als hij op de verfstreken gaat liggen, terwijl deze krult en zijn wil versterkt. Hij vertelt over het bloed – hij is immers de zoon van een slager – dat door de aderen van zijn onderdanen stroomt. Dit is belangrijk omdat hij vlees met aandacht en interesse maalt. In sommige werken is de huid verbrand na een dag gestreeld te zijn door de zon, terwijl in andere de huid bleek en doorschijnend is. Het resultaat heeft iets diepzinnigs: de figuren kloppen en pulseren alsof ze leven. Mouret heeft zijn carrière doorgebracht met ontwerpen voor vrouwen, waarbij hij werkte aan de manier waarop zij in zijn ontwerpen gezien wilden worden. Nu schildert hij vooral mannen, maar voor hem is gender in dit werk irrelevant geworden, omdat hij het niet binair ziet. Op één foto ligt een transman naakt naast een ander lichaam.
Hij schildert vlees met aandacht en interesse; bij sommige werken verbrandt de huid na een dag gestreeld te zijn door de zon, terwijl bij andere de huid bleek en transparant is
Schilderen in en op wit roept een symboliek van wedergeboorte op, en in zijn recente werken is er een terugkerend thema van strak, blokvormig wit. Herenonderbroeken vallen opvallend op tussen de zachtere, waterige blauw-, grijs- en groentinten. Het lijkt mij dat hier iets voor te zeggen is, maar ik ga er niet naar raden. Ik ben huiverig om het allemaal met een nette strik vast te binden, omdat het voor mij dieper lijkt te zijn dan dat en zich nog steeds aan het vormen is. Kunstwerken gaan zo vaak over hoe de ervaring van de kunstenaar aansluit bij de kijker. Het werk van Mouret, dat in dat opzicht nog steeds ongezien is, is een onbekende grootheid. Hoe zullen mensen er betekenis aan geven? Het is geen zorg die hij deelt. Hij doet dit werk voor hem en niet voor iemand anders. Maar hij vertelt me dat wit heel belangrijk voor hem is, en zijn verwijzingen vinden hun oorsprong in knipoogjes naar mannelijkheid, in broeken, sokken en hoeden. Hij vertelt meer over zijn referenties: hij put inspiratie uit de jaren veertig, uit een boek met illustraties, uit zomers doorgebracht in Zuid-Frankrijk.
“Het is een gevoel van vrijheid”, zegt Mouret over zijn overgang van mode naar schilderkunst. “Ik begrijp vrede in mijn dualiteiten. Ik begrijp wat ik weer moet doen, omdat het een ander soort ruimte is als ik niet weet wat er gaat gebeuren. Ik accepteer gewoon de ervaring ervan”
Ik verlaat het gesprek met zo’n gevoel van inspiratie en enthousiasme. Het creëren van werk dat uitsluitend voor jou bedoeld is, is geen sinecure, en in ruil daarvoor kan dat werk je iets van jezelf opleveren. Het kan je iets leren over een weggegooid of ontheemd deel van jezelf dat er altijd al is geweest. Mouret vertelt me: “Het is een gevoel van vrijheid. Ik begrijp vrede in mijn dualiteiten. Ik begrijp wat ik weer moet doen, omdat het een ander soort ruimte is als ik niet weet wat er gaat gebeuren. Waar ik er geen probleem mee heb om erin te zitten en de ervaring te beleven – ik accepteer gewoon de ervaring ervan.” Dit is een beetje de heilige graal in een branche als de mode, waar de angst bestaat dat je jezelf verliest aan de mening van anderen, niet alleen over je werk, maar ook over jezelf. Het doet me denken aan een golf van beroemde ontwerpers die nieuwe manieren vinden om kunstwerken te maken. We zijn klaar met praten Luella Bartley En Christoffel Kanedie zich de afgelopen jaren zowel tot schilderkunst als beeldhouwkunst heeft gewend. Er ontstaat een gevoel van kameraadschap en opwinding als Mouret vertelt over hun werk en hoe geweldig hij het vindt. Het is alsof ze allemaal op de kunstacademie zitten, waar het werk vervuld is van hoop en betekenis.
Foto door Vianney Le Caer. Afkomstig uit 10+ nummer 8 – TOEKOMST, VERJAARDAG, FEEST – nu verkrijgbaar. Bestel uw exemplaar hier.
