Dat hebben wij Dr. Nee te bedanken voor het starten van een van de meest iconische filmfranchises, ook al is het een langzame, goedkoop ogende rit vergeleken met een moderne Bondfilm. Toen het in 1962 uitkwam, schudde het het spionagegenre op en ontketende het een vloedgolf van navolgers die de box office-fortuinen wilden kopiëren. De meeste gaan over serieuze verhalen zoals De Quiller-memorandum auteursrechtontwijkende rip-offs zoals 008: Operatie Uitroeien En Agent 077: Missie Bloody Mary, en parodieën zoals Met Vincent Price in de hoofdrol Dr. Goldfoot en de bikinimachine, wordt al lang vergeten. Eén ervan wordt intussen alleen herinnerd dankzij de pure ellende ervan.
Vereeuwigd door een aflevering van Mystery Science Theater 3000, Agent van HARM ziet de roekeloze spion Adam Chance (Mark Richman) werken aan het dwarsbomen van een Sovjet-complot om Amerikaanse gewassen te bestrooien met een dodelijke sporen die de menselijke huid reduceren tot een borrelende groene modder. In theorie gaat het om een kat-en-muisspel tussen de doorgewinterde communist Basil Malko en de Sovjet-overloper Dr. Jan Stefanik, die een dodelijk tracergeweer heeft ontwikkeld. In de praktijk betekent dit dat Chance veel rond het huis van Stefanik zit en soms naar buiten stapt om ergens op te schieten.
Vandaag 60 jaar geleden naar de bioscoop, Agent voor HARM werd opgevat als een tv-piloot in de trant van De man van oom, voordat het werd omgezet in een op zichzelf staande theatrale release. De reden voor de degradatie ervan gaat echter verloren in de tijd HARM’s algemene onbekwaamheid en de overvloed aan spionnen die al in de lucht te zien zijn (afgezien van OOM en zijn Meisje van oom spin-off, televisie was versierd met Word slim, ik bespioneer, The Avengers, En De Sint, onder andere), is het niet moeilijk om een goede inschatting te maken.
SCHADE is te ellendig om zelfs maar ironisch aan te bevelen; in plaats van zo slecht is het goed, het is gewoon slecht. Richman, een alledaagse acteur die vooral bekend staat om zijn optredens in De Twilight Zone, Star Trek: The Next Generation, En Vrijdag de 13e, deel VIII, heeft een zekere ongevoelige charme, en de film heeft het vreemd grappige idee van een excentrieke mortuariumtechnicus die zijn lichamen behandelt als hotelgasten. Maar om te bellen SCHADE glacial zou een belediging zijn van de Ross Ice Shelf, terwijl de film eindeloze gesprekken doorvoert en shots maakt met af en toe uitbarstingen van spanning, zoals “Adam springt uit een busje” en “Adam rijdt op een motorfiets iets sneller dan de snelheidslimiet.”
Wat doet SCHADE Fascinerend is het inzicht dat het geeft in een wereld waarin iedereen en alles Bond probeerde te zijn. Van het gemartelde backronym (Human Aetiological Relations Machine, een duidelijke verwijzing naar de omvangrijke computer die de medische status van Chase in de gaten houdt) en sci-fi-aanrakingen tot Chase die flirt met de secretaris van zijn baas en vecht tegen een kerel in burger, het probeert niet eens zijn bedoelingen te verbergen; een slecht voorbeeld van spionagekunst. De funky themamuziek en de flauwe gadgets van Chase doen dat wel HARM’s franchiseambities liggen voor de hand, maar hoewel alle stukjes aanwezig zijn, voelt het alsof ze uit verschillende puzzels zijn gedumpt.
Het handjevol goedkope sets maakt de financiële beperkingen van de film duidelijk, maar SCHADE is echt gedoemd door vreemde beslissingen. Een groot deel van het complot draait om Malko’s poging om het sporengif uit Dr. Stefanik te forceren, hoewel het irrelevant lijkt voor zijn vergiftigingsplannen. Een jonge, in bikini geklede Sovjet-dubbelagent (Barbara Bouchet, die binnenkort Moneypenny speelt in de parodie van Peter Sellers Casino Koninklijk) is vermoedelijk een deskundige boogschutter, maar oefent met een doelwit binnen spugafstand. Zelfs als Chase een kerel wurgt met een kleerhanger, klinkt het eerder sociopathisch dan opwindend. Misschien wordt de onbekwaamheid van de film het best samengevat door een scène waarin Adam zijn elektrische scheerapparaat gebruikt om in het geheim een gesprek met Stefanik op te nemen, ook al heeft hij daar geen reden voor – het voelt gewoon spionageachtig aan.
Het is geen goed teken als je climax-shootout eruit ziet als een oude Politie-team prop.
Universele afbeeldingen
SCHADE zou waarschijnlijk toch beter als tv-piloot hebben gediend – verwijder 30 saaie minuten en de budgettaire verwachtingen die zelfs B-films met zich meebrengen, en de gedachte om nog een Adam Chance-avontuur te kijken is niet aanstootgevend. Maar het laatste wat de jaren zestig nodig hadden was nog een acroniem engerd, vooral een acroniem dat inzichten uitstraalde als ‘Appeltaart en al die jazz? Nou, het is mijn taak om de taart op tafel te houden.’ Als Bond de gouden standaard van dat tijdperk heeft bepaald, dan SCHADE viel bij de start op zijn gezicht en werd prompt vertrapt door zijn vele rivalen.
Het is onwaarschijnlijk dat de komende Bond-reboot van Amazon nog een reeks films zal opleveren Onze man Flint, die het verhaal vertelde van ZOWIE-agent Derek Flint die in aanraking kwam met de gemene dokter Wu. Afgezien van de totale onbekwaamheid van de streamer zal het ons er echter aan herinneren waarom Bond tientallen jaren van blijvende macht heeft getoond terwijl zijn talloze navolgers buiten de boot zijn gevallen. Zijn critici klagen misschien dat Bond moe en formeel is, maar zijn formule werkt niet voor niets. Tientallen jaren van pogingen om het in Hollywood-laboratoria opnieuw te creëren zijn net zo vruchteloos gebleken als Malko’s pogingen om dat tegengif in handen te krijgen.
