Opschorting van Air Canada-vluchten naar Cuba nadat het land luchtvaartmaatschappijen had gewaarschuwd voor brandstoftekorten, is dit de laatste klap voor de economie van het eiland, te midden van de toegenomen druk van de regering-Trump.
Cuba kampte al vóór de Amerikaanse president met economische moeilijkheden Donald Trump het effectief afsnijden van olietransporten naar het eiland door de belangrijkste leverancier ervan te blokkeren, Venezuelaen het bedreigen van tarieven voor elk land dat tussenbeide kwam om de leegte op te vullen.
Nadat de Verenigde Staten begin januari de Venezolaanse president Nicolas Maduro gevangen hadden genomen, voorspelde Trump dat de Cubaanse regering “klaar was om te vallen”.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio vertelde de senatoren eind vorige maand tijdens een hoorzitting dat “we graag een verandering zouden zien” in het regime, maar voegde eraan toe dat de VS die verandering niet zouden “doorvoeren”.
Het Witte Huis heeft Cuba bestempeld als ‘een ongebruikelijke en buitengewone bedreiging’ voor de Verenigde Staten vanwege de allianties van het communistische land met Rusland, China en Iran.
Vorige week sprak de Cubaanse president Miguel Díaz-Canel zei dat zijn regering bereid is onderhandelingen te openen met de regering-Trump, wat een deel van de economische pijn zou kunnen verzachten. Of dat de val van de Cubaanse regering betekent, is een open vraag.
“Misschien bereiken we een omslagpunt”, zegt Max Cameron, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit van British Columbia, die Latijns-Amerika bestudeert.
Cuba kampt al jaren met brandstoftekorten, en vooral sinds het uitbreken van de COVID-19-pandemie, toen de Venezolaanse staatsoliemaatschappij PDVSA de export heeft teruggeschroefd om brandstoftekorten in eigen land te voorkomen.
Andere leveranciers, zoals Rusland en Mexico, hebben ook de olietransporten verminderd, wat de Cubaanse regering de schuld heeft gegeven van nieuwe Amerikaanse sancties die zijn opgelegd tijdens de eerste ambtstermijn van Trump en later door de voormalige Amerikaanse president Joe Biden.
Het tekort heeft geleid tot stroomuitval op het door brandstof aangedreven elektriciteitsnet van het eiland. In 2024, de gehele bevolking van ruim 10 miljoen mensen werd in duisternis gehuld toen het elektriciteitsnet geen brandstof meer had.
Cubanen hebben de afgelopen jaren ook te maken gehad met tekorten aan voedsel en medicijnen, verergerd door orkanen die de aanvoer van essentiële goederen verstoren.
Ontvang het laatste nationale nieuws
Voor nieuws over Canada en de rest van de wereld kunt u zich aanmelden voor de laatste nieuwswaarschuwingen die u rechtstreeks worden bezorgd zodra ze zich voordoen.
Trumps Venezolaanse olieblokkade, en zijn bestelling van 29 januari dat landen te maken krijgen met tarieven als ze olie aan Cuba leveren, heeft de pijn waarmee het land wordt geconfronteerd nog verergerd.
Diaz-Canel heeft noodmaatregelen opgelegd, waaronder kortere werkweken en schooldagen, beperkt vervoer tussen provincies en brandstofrantsoenering voor essentiële diensten.
‘Ik weet dat we moeilijke tijden zullen doormaken. Maar we zullen ze samen met creatieve veerkracht overwinnen’, zei hij tijdens een zeldzame persconferentie op 5 februari, waar hij de bewoners vertelde ‘op te offeren’ en ‘zich te verzetten’.
Mark Entwistle, die van 1993 tot 1997 ambassadeur van Canada in Cuba was, zei dat de drukcampagne van Trump tegen Cuba ook landen als Canada in een ‘vice grip’ brengt.
“De realiteit is dat we de vrijhandelsovereenkomst tussen Canada, de VS en Mexico moeten beheren en opnieuw moeten onderhandelen”, zei hij in een interview.
“De Canadese regering… moet de betrekkingen met de VS op een slimme manier beheren, (maar tegelijkertijd) niemand wil dat een ander land in Amerika gepest en verpletterd wordt en mogelijk in chaos vervalt.”
Entwistle zei dat de federale regering ook de veiligheid van duizenden Canadezen in Cuba zal moeten garanderen.
Global Affairs Canada zegt op de hoogte te zijn van ruim 7.200 Canadezen in Cuba en consulaire bijstand te verlenen aan iedereen die daarom vraagt.
Er werd ook op gewezen reisadvies van de overheid voor Cubadie op 3 februari werd opgewaardeerd om reizigers te waarschuwen “een hoge mate van voorzichtigheid te betrachten”, daarbij verwijzend naar steeds erger wordende stroomstoringen en tekorten aan basisbehoeften.
Canadezen zijn lange tijd de belangrijkste markt geweest voor de lucratieve toeristenindustrie van Cuba, die ooit jaarlijks 3 miljard dollar genereerde, maar moeite heeft gehad om terug te keren naar het niveau van vóór de pandemie. Veel resorts zijn gedwongen hun boekingen te sluiten of te verminderen vanwege brandstof- en voorraadtekorten.
Vorig jaar bezochten ongeveer 754.000 Canadezen het eiland, 12 procent minder dan het jaar daarvoor en ruim onder het 1,3 miljoen jaargemiddelde van vóór de pandemie, volgens het Cubaanse nationale statistiekbureau ONEI.
Het aantal overtreft nog steeds andere topmarkten zoals Rusland en zelfs Cubaanse staatsburgers die vanuit de VS komen, en overtreft zelfs het totale aantal bezoekers uit verschillende andere landen.
Pedro Monreal, een Cubaanse econoom, zei de X deze week dat de Cubaanse toeristenindustrie steeds afhankelijker is geworden van Canadese bezoekers en dat de recente terugval in de hele sector tot “longontsteking” heeft geleid.
De vraag wie de schuldige is van de Cubaanse economische crisis heeft ertoe geleid dat de Cubaanse regering en de Verenigde Staten met de vinger wijzen.
De Verenigde Staten hebben sinds het begin van de jaren zestig een economisch embargo tegen Cuba ingesteld, kort na de socialistische revolutie van Fidel Castro in 1959. Dat embargo werd in de jaren negentig in de wet vastgelegd en is sindsdien op verschillende punten versoepeld en versterkt.
Een periode van hernieuwde betrekkingen tussen de VS en Cuba onder de regering-Obama eindigde toen Trump in 2017 het Witte Huis overnam, een aanpak die onder Biden werd voortgezet.
Díaz-Canel zei vorige week dat de Amerikaanse sancties het land tussen maart 2024 en februari 2025 meer dan 7,5 miljard dollar hebben gekost, en noemde de ‘energieblokkade’ van Trump een ‘psychologische oorlog’.
Rubio, de zoon van Cubaanse immigranten met nauwe banden met de Cubaanse gemeenschap in Miami, vertelde op 28 januari aan de Amerikaanse Senaatscommissie voor Buitenlandse Betrekkingen dat de economische problemen van Cuba de schuld zijn van decennia van wanbeheer door de overheid.
“Het lijden op het platteland van Cuba is acuut en diep, en dat komt niet door het embargo. Het komt doordat ze niet weten hoe ze een economie moeten runnen”, zei hij.
“Hoe is het de schuld van het Amerikaanse embargo dat Cuba, een van de grootste suikerproducenten ter wereld, importeert nu suiker? Omdat geen enkele sector van hun samenleving functioneert. Het is bevroren en het is kapot.”
Entwistle en Cameron zeiden dat beide partijen gedeeltelijk verantwoordelijk zijn voor de huidige situatie. Ze zeiden dat Cuba’s investeringen in gezondheidszorg en sociale diensten, hoewel lovenswaardig, ten koste gingen van de infrastructuur die al tientallen jaren faalt.
Het Amerikaanse embargo heeft intussen buitenlandse investeringen geblokkeerd en de aankoop van goederen bemoeilijkt, hoewel landen die onvriendelijk tegenover de VS stonden, zoals Rusland, China en Venezuela, vaak zijn tussenbeide gekomen om te helpen.
Het embargo heeft, in de ogen van veel deskundigen en onderzoekers, ook tot doel een regimeverandering uit te lokken en Cuba van het communisme af te dwingen.
Hoewel Entwistle zei dat de Cubanen ‘uitgeput’ zijn door de verslechterende economische crisis en ‘graag een regeringswisseling zouden zien’, voegde hij eraan toe dat de druk van de Verenigde Staten het Cubaanse nationalisme en ‘anti-Amerikanisme’ aanwakkert.
‘Als er in Washington de indruk bestaat dat alle Cubanen op het eiland op hen wachten, of dat de Cubanen al het lijden zullen verdragen zodat er een regeringswisseling kan plaatsvinden – lijden dat zelfs door de Amerikaanse regering zelf wordt veroorzaakt – dan is dat een verkeerde inschatting’, zei hij.
Cameron voegde eraan toe dat een val van het regime in Cuba een machtsvacuüm en burgeroorlog zou kunnen veroorzaken die een nieuwe veiligheidscrisis voor de Verenigde Staten en de bredere regio zouden kunnen veroorzaken.
‘Je wilt Cuba niet in een nieuw Haïti veranderen’, zei hij.
