Nooit in de menselijke geschiedenis is er een grotere concentratie van rijkdom geweest dan in Silicon Valley. De drie meest waardevolle bedrijven ter wereld hebben hun hoofdkantoor in de regio, binnen een paar kilometer van elkaar, naast vele andere ongelooflijk rijke mensen en bedrijven.
Hieruit zou logischerwijs volgen dat zo’n plek een van de mooiste architectuur ter wereld zou hebben, zoals we in eerdere centra van economische macht hebben gezien. Denk aan Peking in de Ming-dynastie, Venetië in de Renaissance, New York en Chicago in het begin van de 20e eeuw.
Maar nee, Silicon Valley lijkt op bijna elke andere Amerikaanse buitenwijk (op een paar opmerkelijke uitzonderingen na). De toekomst wordt uitgevonden in vierkante kantoorparken, afgeschermd van de straat door heggen en parkeerplaatsen. Toeristen die het mondiale epicentrum van innovatie komen bezoeken, gaan onvermijdelijk teleurgesteld weg.
Deze storing zorgt periodiek voor opschudding op sociale media. Matthew Yglesias legde de sfeer vast van een recente ronde van X-gesprekken: detachering“De technologie-industrie zou zoveel cooler zijn als ze een iconisch wolkenkrabberhoofdkwartier zou bouwen in plaats van deze flauwe onzin in kantorenparken.”
Hoe is Silicon Valley zo terechtgekomen? Het is deels het verhaal van een plek die halverwege de twintigste eeuw tot zijn recht kwam, een tijd waarin wildgroei het overheersende mandaat was van de Amerikaanse stadsplanning. Maar er zijn eigenlijk meer specifieke redenen voor de architecturale identiteit van Silicon Valley, geworteld in de geschiedenis en ideologie van de technologie-industrie.
Onderzoek Park Inc.
In 1953 openden Stanford University en de stad Palo Alto een nieuw gezamenlijk project ongeveer anderhalve kilometer van de campus, het Stanford Industrial Park. De universiteit bracht het complex op de markt als een knooppunt voor een ‘rookvrije’ industrie waar universitaire partners hun baanbrekende onderzoek konden commercialiseren. Het was meteen een groot succes, waarbij reuzen uit Silicon Valley als Varian Associates en Hewlett-Packard en later Meta en Tesla werden geïncubeerd.
Stanford Research Park, zoals het nu bekend staat, is een kantorenpark dat er voor moderne ogen heel gewoon uitziet. Maar ten tijde van de bouw was er niets vergelijkbaars in de wereld. Het ontwerp weerspiegelde de identiteit als een samensmelting van de universiteit, de fabriek en het bedrijfskantoor, schrijft Louise Mozingo in het boek Pastoraal kapitalisme: een geschiedenis van bedrijfslandschappen in de voorsteden.
Stanford Research Park paste modernistische architectonische principes toe die de indeling en onderlinge afstand van gebouwen dicteerden. De ontwikkelaars van het kantorenpark moesten meer dan de helft van het areaal open laten en 30 meter hoge aangelegde buffers aanleggen die gebouwen scheiden van de omliggende straten, vergelijkbaar met de regels voor woonprojecten in groene torenstijl in centrale steden.
De bestemmingsregels van Stanford Research Park waren gebaseerd op eerder beleid dat in 1948 door de naburige stad Menlo Park werd aangenomen in de zone ‘Administratief, Professioneel, Uitvoerend en Onderzoek’. Dit was de bewakingscode voor de zonering van kantorenparken, die een strikt beperkte vloerbedekking oplegde, grote kavelgroottes, royale parkeervereisten en verboden op schadelijke industriële processen. Silicon Valley was misschien wel een pionier op het gebied van het financiële en regelgevende kader voor de ontwikkeling van kantorenparken in de Verenigde Staten, maar deed dat met een lokaal tintje.
In tegenstelling tot de ‘corporate estates’ die bedrijven als General Motors en Bell Labs tegelijkertijd aan het bouwen waren ten oosten van de Mississippi, hadden de eerste kantoorcampussen in Silicon Valley geen fraaie directievleugels. In de kantoren van Hewlett-Packard in Stanford Research Park stelden open, niet-hiërarchische plattegronden managers in staat om ‘management te oefenen door rond te lopen’. Facebook (nu Meta) zou in de beginjaren dezelfde principes volgen, door C-suite-kopers onder werknemers op het middenniveau te plaatsen, zoals weergegeven in Het sociale netwerk. Deze indeling is bedoeld om creatief denken te stimuleren door willekeurige ontmoetingen te creëren tussen medewerkers van verschillende afdelingen.
Bedrijven uit Silicon Valley hadden ook een bijzondere neiging tot utilitaire architectuur. Terwijl blue chip industriële giganten paleisachtige, door architecten ontworpen campussen bouwden – denk aan het reflecterende obsidiaanblok van Bell Labs met aan Ontslag– Om hun macht en duurzaamheid aan te tonen hadden de opkomende bedrijven in Silicon Valley een meer ingetogen smaak. Dit wordt soms toegeschreven aan de slechte ontwerpgevoeligheid van de geeky-ingenieurs die deze bedrijven runden. Waarom geld verspillen aan dure franjes als het bedrijf meedogenloos gefocust is op innovatie en groei?
Maar een gebrek aan interesse in architectuur kan diepere prioriteiten hebben weerspiegeld. In een essay getiteld ‘The Virtual Architecture of Silicon Valley’ merkt architectuurhistoricus Gwendolyn Wright op dat ‘de gebouwen in het gebied resoluut saai, oppervlakkig en vluchtig zijn gebleven. Dit kan in feite niet alleen duiden op goedkoopheid, maar ook op een alternatieve esthetiek die nog moet worden gearticuleerd: een zelfbewuste afkeer van architecturale, perforerende en technologische afkeer van architectuur, stabiliteit en technologie.’
Bedrijven in Silicon Valley die aan de grens van technologie en economische transformatie werken, hadden behoefte aan zeer aanpasbare werkplekken. Durfkapitaalinjecties kunnen een snelle opschaling noodzakelijk maken; De marktcrash betekende een snelle inkrimping. Bedrijven die bestaande industrieën hadden ontwricht, waren op hun hoede voor hun eigen ontwrichting en namen dienovereenkomstig beslissingen op de werkvloer.
Silicon Valley zit vol met “heremietkreeft“shells – oude kantorenparken waar generaties van het volgende grote ding hebben gehuisvest. Het hoofdkantoor van Alphabet in Mountain View werd gebouwd voor Silicon Graphics. De Menlo Park-campus van Meta was ooit de thuisbasis van Sun Microsystems.
De esthetiek van de toekomst
Terwijl de huidige generatie titanen uit Silicon Valley is uitgegroeid tot miljardenbedrijven, is hun bedrijfsarchitectuur geëvolueerd om hun rijkdom, macht en, hopelijk, duurzaamheid te weerspiegelen. Apple Park, een perfecte ronde ring ontworpen door Lord Norman Foster in overleg met Steve Jobs en Jony Ive, is een knaller uit de toekomst en maakt met succes zijn belofte waar om de belofte van Apple te vertalen productontwerp esthetiek naar architectuur.
Om niet achter te blijven, lieten Meta en Alphabet vervolgens Frank Gehry en Bjarke Ingalls delen van hun campussen ontwerpen. De volgende is Nvidia, die Gensler heeft ingehuurd om een paar overdekte megastructuren te creëren die verschillende binnenkantoorgebouwen op de snelgroeiende Santa Clara-campus huisvesten.
Dankzij deze projecten krijgt Silicon Valley een architecturale identiteit. Maar het blijft een private, vooral virtuele architectuur. De architectonische prestaties van Silicon Valley worden tenietgedaan door de stedenbouwkundige tekortkomingen. Naast de medewerkers en zakenpartners die zich op de campus mogen bevinden, zullen weinig anderen deze gebouwen regelmatig in het echt zien, en vrijwel niemand zal ze regelmatig te voet zien. Ze zijn voornamelijk ontworpen om op middellange afstand te zien in foto’s en video’s en bieden een uitstekende visuele afkorting voor de bedrijven die ze thuis noemen.
In tegenstelling tot een kantoortoren in de binnenstad zullen deze campussen nooit door massa’s voorbijgangers worden ervaren. Het zullen nooit maatschappelijke herkenningspunten worden zoals de Transamerica Pyramid of het Chrysler Building. Ze staan allemaal op zichzelf, geen karakters in een levendige stedelijke scene. Als Apple ooit de kant van Chrysler opgaat of Nvidia een Transamerica trekt, zullen hun campussen zelf heremietkreeftenschelpen worden – grote, rare heremietkreeftenschelpen.
