Je bent de term waarschijnlijk wel eens tegengekomen griezelige vallei ergens. Het concept verwijst naar het gevoel van ongemak dat je ervaart als je een Android-representatie tegenkomt – misschien een robot of een robot AI-gegenereerd gezicht – dat er opmerkelijk menselijk uitziet, maar niet helemaal. Een robot kan schattig zijn, maar alleen als hij op ons lijkt, en dat zijn we ook bijna verbaasd, het lijkt ons eigenlijk een afschrikmiddel. Denk eens aan je griezelig bewuste discussies met ChatGPT of de CGI-avatar van Tom Hanks De Polar Express.
Ik zou de wereld een minder belangrijk maar verwant fenomeen willen aanbieden: dat onaangename vallei. De griezelige vallei is het effect dat je ervaart als je een bepaald beeld te zien krijgt, en er is een ongemakkelijke kloof tussen normaal kijken en volkomen krankzinnig. Een normaal uiterlijk is prima, net als het klassieke getypte emoji-gezicht (dat wil zeggen :), voor ouderen en anderszins niet-ingewijden). Een krankzinnige blik, zoals bij de Pixar Minions, is ook prima, omdat het gezicht zo raar is dat je hebt geaccepteerd dat er iets opzettelijk ironisch, raar of buitenaards aan je wordt gepresenteerd.
Wat is niet prima is iets dat heel dichtbij is, maar nog niet de drempel heeft overschreden om helemaal gek te worden, dus je vraagt je af of wat je hebt verzonden eigenlijk raar is of dat je er gewoon over nadenkt.
Ik benoem nu nederig de emoji-reacties die beschikbaar zijn op Microsoft Teams als het dieptepunt van deze griezelige vallei. Laat me het uitleggen met een casestudy: de tong-uit-emoji. De tong-uit-emoji wordt gebruikt om speelsheid over te brengen. Als ik een sarcastisch bericht naar mijn baas schrijf, vind ik dat prima :P. Er zijn geen extra franjes; het impliceert gewoon een banale “haha” of “grapje” tenor in het bericht dat ik verzend (bijvoorbeeld: “Ik moet deze opdracht zeker op tijd inleveren :P”). Ik vind het prima wat Slack, een Microsoft Teams-concurrent, produceert terwijl ik dit schrijf.
Maar Teams produceert animaties die afwisselen tussen de volgende uitdrukkingen, waarbij ze raar lachen en eruitzien alsof ze hun lippen likken voordat ze de reeks beëindigen met een laatste tong uit:
Nu vraag ik me af: waarom zou ik in vredesnaam ooit zoiets naar mijn baas willen sturen? Meer dan eens heb ik 😛 getypt, dit geanimeerde gezicht gezien en mijn lippen gelikt, en vervolgens het bericht volledig verwijderd, plotseling niet zeker of dat echt de toon is die ik wil overbrengen.
Dat roept een grotere vraag op: wat is een emoji voornog? Met vrienden kan het van alles betekenen. Ironie! Ernst! Grappen! Op dating-apps zijn emoji bedoeld om (voor de hand liggende) subtekst aan te geven. Op de werkvloer is de status van emoji echter vol. Gezichten zijn natuurlijk bedoeld om emoties uit te drukken, maar het is algemeen bekend dat je niet je volledige zelf – of het volledige scala van je emoties – aan het werk moet zetten.
In de professionele context lijkt het erop dat emoji-reacties zouden moeten bestaan om op zijn minst een beetje textuur toe te voegen aan de vlakheid van de laatkapitalistische toetsenbordcommunicatie. Een smiley zorgt ervoor dat een hulpvraag iets minder direct klinkt, een tong-emoji herinnert je manager eraan dat je emotioneel goed aangepast bent, zij het misschien een beetje eigenzinnig. Het is een cruciaal onderdeel van het sociale contract van de 21e eeuw: ja, we zijn er allemaal, zitten aan ons bureau te typen, ergens diep in een hoek van de cloud te werken, maar we zijn nog steeds mensen.
Het probleem met Microsoft Teams-emoji is dat ze dit helemaal niet bereiken. Het “lachende” gezicht van het team is kinderachtig, onschuldig en te zelfvoldaan. Het knippert ook, wat een onnodige actie is die mijn toch al drukke Teams-chatinterface overbelast.
Het “boze” gezicht, zoals eigenlijk schudden in woede kan het niet serieus worden genomen, maar het heeft ook geen ironie. Het droevige gezicht tranen eigenlijk, dat is erg. Het ‘denkende’ gezicht lijkt overdreven sceptisch en het ‘ondersteboven’ gezicht lijkt plezier te hebben als het geheel punt van dit gezicht is om ironie uit te drukken.
Het ‘opgeluchte’ gezicht zweet zo erg dat het – hij? – lijkt eigenlijk nerveus. Het lachende gezicht “rollen over de vloer” roept op manisch. Het “verbaasde” gezicht lijkt te overweldigd en in zijn korte animatie huiverde het van angst. (Traditionele interpunctie om verbazing uit te drukken is hier beter. Gebruik gewoon een lange reeks uitroeptekens en vraagtekens: “!!!!??????!!??!!!?”).
Een andere manier om naar het probleem te kijken is dat deze engelachtige gezichten niet eenvoudig genoeg zijn om een emoticon te zijn die correleert met één emotie, zoals hoe 🙁 gelijk staat aan ‘verdrietig’ en 🙂 gelijk staat aan ‘gelukkig’. Ze lijken ook niet op Minions, die volledig ontwikkelde karakters zijn, of op Memoji, die de belangrijkste protagonisten van allemaal (onszelf) vertegenwoordigen. Integendeel, Microsoft Teams-emoji zijn gedeeltelijk geanimeerde, halflevende dingen. Id’s zonder ego’s. IN Ontslag terminologie, innies zonder uitjes. In de mijne een weggegooide versie van metaverse avatars.
Ik wil hier zeggen dat dit een opiniestuk is, en dat mijn redacteur, die dit verhaal heeft goedgekeurd en ermee heeft ingestemd het te publiceren, de Teams-emoji eigenlijk heel leuk vindt. “Ik zou zeggen dat hun waanzin de perfecte hoeveelheid chaos brengt op een verder stabiel bedrijfscommunicatieplatform”, zegt hij Snel bedrijf (met andere woorden ik). Ik geef toe dat ik dit veel te serieus neem, maar bedenk even dat dit zo is geweest daadwerkelijke juridische procedureen op zijn minst één veroordeling wegens moorddat hangt gedeeltelijk af van wat een emoji eigenlijk kan betekenen.
De inzet is hoog: miljoenen mensen die Teams gebruiken, kunnen berichten verkeerd interpreteren omdat Microsoft geen rekening heeft gehouden met de affecttheorie.
