Hoewel het erop lijkt dat er enige overeenstemming is bereikt om de obsessie van Donald Trump met de overname van Groenland te sussen, details worden nog steeds onthuld. De mogelijkheid bestaat dus dat de opkomende handelsoorlog over deze kwestie, die al aan het oplaaien was vóór de aankondiging van een deal, opnieuw zou kunnen beginnen.
Als dat zo is, hebben de leiders in de Europese hoofdsteden gekeken naar welke hefbomen beschikbaar zijn om te proberen de Amerikaanse president ervan te weerhouden in de richting van agressievere actie te gaan. Enkele van de belangrijkste exportproducten van de VS zijn de technologische apps, diensten en platforms, waardoor deze als eerste in de vuurlinie komen te staan. Amerikaanse sociale mediaplatforms staan bijvoorbeeld ruim een derde van de gehele waarde van de S&P – wat betekent dat elke impact daarop schadelijk zou kunnen zijn voor de bredere Amerikaanse economie.
In Brussel, het centrum van de Europese regelgevingsbesluitvorming, is er discussie geweest over hoe sommige van Amerika’s meer bizarre ideeën in overeenstemming kunnen worden gebracht met de mondiale orde, zegt Zach Meyers, onderzoeksdirecteur bij het Centre on Regulation in Europe, en merkt op: “Aangezien ze vooral diensten leveren in plaats van fysieke producten, zouden wederzijdse tarieven niet werken.”
Wat zou de EU kunnen gebruiken? is beschreven als zijn “grote bazooka”: het zogenaamde anti-dwanginstrument. Het is “specifiek ontworpen om dit soort geopolitiek pesten af te schrikken en aan te pakken”, zegt Meyers, en omvat “een enorm menu van andere beperkingen op de manier waarop Big Tech (bedrijven) in Europa opereren, zoals beperkingen op het exploiteren van IP-rechten, op het kunnen concurreren bij overheidsopdrachten en het beperken van buitenlandse investeringen.”
De Europese leiders hebben echter de inzet van de bazooka in deze huidige schermutseling uitgesteld, uit angst dat dit de geopolitieke temperatuur zou kunnen verhogen en een even (of meer) schadelijke reactie van Trump zou uitlokken.
Maar het onvermogen om de ene methode te gebruiken, en de onhandigheid van het gebruik van een andere, betekent niet dat er geen manieren zijn om Trump terug naar de realiteit te brengen.
In tegenstelling tot de onbezonnen, geopolitiek veranderende Truth Social-posts die de wereld op zijn as draaien, zou elke Europese reactie waarschijnlijk veel subtieler zijn, maar daarom niet minder belangrijk, betogen experts.
“Er zal geen sprake zijn van ‘de deur dichtslaan’, omdat een verbod op grote Amerikaanse platforms veel Europese consumenten boos zou maken, bedrijven zou ontwrichten en de eigen digitale economie van Europa zou ondermijnen”, zegt Francesca Musiani, senior onderzoeker bij het Franse Nationale Centrum voor Wetenschappelijk Onderzoek – om nog maar te zwijgen van wat het zou doen met de bloeddruk van de Amerikaanse president. “Subtielere strategieën geven Europa enige ruimte om de markt open te houden, maar maken succes daarin steeds moeilijker.”
Musiani voegt hieraan toe: “Als een handelsoorlog tussen Europa en de VS zou overslaan naar de technologiesector, zou deze waarschijnlijk meer als een langzame, schurende campagne verlopen: legaal, meedogenloos procedureel en erg duur voor Amerikaanse bedrijven.” Een dergelijke oorlog zou waarschijnlijk worden gevoerd via de uitgebreide technologiegerichte wetten van de Europese Unie, waaronder de Digital Markets Act en de Digital Services Act; beide werden in 2022 van kracht, maar werden pas onlangs ten uitvoer gelegd.
Europa overweegt ook een handvol andere wetgevingspakketten, waaronder: een wet op digitale netwerkendie telecommunicatieaanbieders moeten reguleren, en een gewijzigde wet inzake cyberveiligheid deze week voorgesteld.
De neiging van het continent om de technologie aan banden te leggen heeft al aanleiding gegeven tot veel ophef van Trump-bondgenoten, die het ‘buitenlandse censuurMaar de adoptie en handhaving zouden aanzienlijk kunnen worden uitgebreid als de Europese wetgevers dit nodig achten. “Niets zou worden geformuleerd als vergelding, eerder als ‘consumentenbescherming’ of ‘concurrentie’, maar de doelstellingen zouden duidelijk zijn”, zegt Musiani.
Lang voordat Trump zijn retoriek over de overname van Groenland opvoerde, had Europa al overwogen belasting te heffen op technologiebedrijven die in Europa actief zijn. Dat zou waarschijnlijk de volgende hefboom zijn, meent Musiani, inclusief “belastingen op digitale diensten die in meerdere lidstaten kunnen worden uitgebreid of geharmoniseerd, waardoor online reclame, clouddiensten en marktplaatsen worden getroffen.”
Het zijn allemaal kortetermijnmaatregelen die bedoeld zijn als noodoplossing terwijl het langere termijndoel wordt bereikt: ontkoppeling van de Europese technologiestapel van een buitensporige afhankelijkheid van Amerikaanse entiteiten.
“Op de lange termijn zal het enorme verlies aan transatlantisch vertrouwen, veroorzaakt door de dreigementen van Trump, vrijwel zeker de groeiende druk op Europa ondersteunen om assertiever op te treden om zijn eigen technologiesector een impuls te geven”, zegt Meyers. Het zou de vorm kunnen aannemen van ‘koop Europese’-regels, maar krijgt al vorm in de beweging daartoe een Europese technologiestapel ontwikkelen waarvoor geen geld hoeft te worden betaald aan, of de dreiging om gegijzeld te worden door, Amerikaanse hardwareleveranciers.
Voor Trump, wiens focus meestal op zijn eigen persoonlijke kortetermijn- en onmiddellijke winst ligt, staat het langetermijneffect misschien niet op de voorgrond. Maar het zou voor de Amerikanen moeten zijn die hij vertegenwoordigt.
