Voorzitter Donald Trump heeft veel van Amerika’s grootste handelspartners krachtig bewapend om biljoenen dollars aan investeringen in de Verenigde Staten toe te zeggen. Maar een dinsdag vrijgegeven studie doet twijfel rijzen over de vraag of het geld daadwerkelijk zal worden gerealiseerd en vraagt zich af hoe het zou worden uitgegeven als dat wel het geval zou zijn.
“Hoe realistisch zijn deze toezeggingen?” schrijven Gregory Auclair en Adnan Mazarei van het Peterson Institute for International Economics, een onpartijdige denktank die de vrije handel ondersteunt. ‘Het korte antwoord is dat ze gehuld zijn in onzekerheid.’
Ze keken naar meer dan 5 biljoen dollar aan investeringstoezeggingen die vorig jaar zijn gedaan door de Europese Unie, Japan, Zuid-Korea, Taiwan, Zwitserland, Liechtenstein en de Perzische Golfstaten Saoedi-Arabië, Qatar, Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten.
Trump gebruikte de dreiging van punitieve tarieven – importbelastingen – om concessies van deze handelspartners af te dwingen, waaronder investeringsverplichtingen.
Het Witte Huis heeft een nog hoger investeringscijfer – 9,6 biljoen dollar— waaronder publieke en private investeringstoezeggingen van andere landen. Dat geldt ook voor Trump zelf, die zijn prestaties nooit heeft onderschat zet het cijfer veel hoger: $17 biljoen of $18 biljoen– hoewel Auclair en Mazarei opmerken dat “de basis van zijn bewering niet duidelijk is.”
Alle cijfers zijn enorm. De totale particuliere investeringen in de Verenigde Staten bedroegen recentelijk 5,4 biljoen dollar op jaarbasis. In 2024, het laatste jaar waarvoor cijfers beschikbaar zijn, bedroegen de totale buitenlandse directe investeringen in de Verenigde Staten in totaal 151 miljard dollar. Directe investeringen omvatten geld dat in zaken als fabrieken en kantoren zit, maar niet in financiële investeringen zoals aandelen en obligaties.
“De toegezegde bedragen zijn groot”, schrijven Auclair en Mazarei, “maar hun tijdshorizon varieert, en de doelstellingen voor het meten en dus verifiëren van de toezeggingen zijn over het algemeen onduidelijk.” Ze merken bijvoorbeeld op dat de belofte van de EU om 600 miljard dollar in de Verenigde Staten te investeren ‘geen enkele juridisch bindende verplichting inhoudt’.
Het rapport constateert ook dat sommige landen zich zouden inspannen om hun beloften na te komen. Voor de Golflanden zijn “de verplichtingen groot in verhouding tot hun financiële middelen”, schrijven de onderzoekers.
‘Saoedi-Arabië lijkt zijn doelen met enige moeite te kunnen verwezenlijken.’ De Verenigde Arabische Emiraten en Qatar zouden het nog moeilijker krijgen en zouden de investeringen mogelijk moeten financieren met leningen. “In alle drie de gevallen zijn de toezeggingen niet-bindend en kunnen de investeringen uit deze landen ver onder de krantenkoppen vallen”, schrijven ze.
Bovendien zijn “deze overeenkomsten onder dwang gesloten”, zei Mazarei, voormalig adjunct-directeur van het Internationale Monetaire Fonds, in een interview. “Het gebeurt niet noodzakelijkerwijs met opzet.”
Handelspartners zouden dus kunnen zoeken naar manieren om aan hun verplichtingen te ontsnappen – in het bijzonder als de Hoge Raad toeslaat het tarief dat Trump gebruikte om over de unilaterale overeenkomsten te onderhandelen. Een uitspraak wordt al in februari verwacht. “Andere landen kunnen misschien een manier vinden om te wiebelen”, zei Mazarei.
Toch kan de regering-Trump dat wel overstappen op alternatieve tarieven als de rechters de huidige tarieven onwettig achten.
“President Trump stemde ermee in om tarieven te verlagen voor de landen waarmee we handelsovereenkomsten hebben, in ruil voor investeringsverplichtingen en andere concessies”, zei Witte Huis-woordvoerder Kush Desai. “De president behoudt zich het recht voor om de tarieven te herzien als andere landen hun verplichtingen niet nakomen, en iedereen die twijfelt aan de bereidheid van president Trump om zijn geld op zijn mond te leggen, moet Nicolas Maduro en Iran om hun mening vragen.”
Amerikaanse troepen hebben eerder deze maand de Venezolaanse president Maduro omvergeworpen en gearresteerd, en Trump heeft de VS vorig jaar de opdracht gegeven zich bij Israël aan te sluiten bij het bombarderen van Iran.
Auclair en Mazarei zijn het erover eens dat de investering die Trump doet uiteindelijk banen zou kunnen creëren, de economische groei zou kunnen stimuleren en de toeleveringsketens veiliger zou kunnen maken door de productie naar Amerika te brengen.
Ze merken op dat Trump in sommige opzichten een soortgelijke benadering hanteert als Biden, waarbij hij het ‘industriebeleid’ van de regering gebruikt om meer productie in de Verenigde Staten aan te moedigen.
Maar Biden gebruikte belastinggeld om infrastructuurprojecten te financieren en bedrijven ertoe aan te zetten te investeren in groene technologie en halfgeleiders. Trump gebruikt de dreiging van tarieven om het buitenland – en hun bedrijven – tot actie aan te zetten. En hij heeft de drang om schone energie te bevorderen laten vallen en zich in plaats daarvan gericht op het bevorderen van fossiele brandstoffen.
In hun rapport maken de Peterson-onderzoekers zich zorgen over de manier waarop de investeringsbeslissingen zouden worden genomen en of deze een goede economische weerspiegeling zouden zijn. ‘Deze aanpak kan echte investeringen en banen opleveren’, schrijven ze, ‘maar roept bekende zorgen op over het industriebeleid: ondoorzichtige projectiekeuzes, zwakke verantwoordingsplicht en het risico dat politieke criteria de economische efficiëntie verdringen.’
—Paul Wiseman, schrijver van AP-economie
