Eind vorig jaar, toen door een sluiting van de Amerikaanse overheid de Snap-voordelen werden stopgezet waarvan gezinnen met lage inkomens afhankelijk zijn voor hun boodschappen, zorgden video’s op sociale media voor paniek in hectische taferelen. “Ik zal het echt bij je houden”, zei een zwarte vrouw in een virale TikTok-post, “ik krijg meer dan $ 2.500 per maand aan postzegels. Ik verkoop er $ 2.000, voor ongeveer $ 1.200 – $ 1.500 contant.” Een andere zwarte vrouw was woedend over de verantwoordelijkheid van de belastingbetaler tegenover haar zeven kinderen met zeven echtgenoten, en weer een andere kreeg een meltdown nadat haar voedselbonnen bij een corndog-balie waren afgewezen.
Zichtbare watermerken bestempelden sommige video’s als door AI gegenereerd – blijkbaar te zwak voor de racistische commentatoren en hustlers om maar al te graag te geloven dat de waanzin echt was. “Je hebt mensen die het als een bijzaak beschouwen, de postzegels verkopen en het systeem misbruiken”, siste de conservatieve commentator Amir Odom. Fox-nieuws gerapporteerd over Snap-deepfakes alsof ze voorheen authentiek waren geeft een correctie uit. Newsmax-anker Rob Schmitt beweerde mensen gebruikten Snap “om hun nagels te laten doen, om hun weefsels en haar te krijgen”. (Verloren in de verontwaardiging was een fundamenteel feit: blanke Amerikanen verzinnen 37% van Snap’s 42 miljoen ontvangers.)
De nepvideo’s zijn slechts scherven in het groeiende mozaïek van digitale blackface, een patroon dat de afgelopen twee jaar is toegenomen naarmate generatieve AI-videotools algemeen beschikbaar zijn geworden. “Er heeft een enorme versnelling plaatsgevonden”, zegt Safiya Umoja Noble, hoogleraar genderstudies aan de UCLA en auteur van Algorithms of Oppression, dat zich richt op digitale vooroordelen tegen zwarte vrouwen in het bijzonder. “De digitale blackface-video’s zijn in feite gebaseerd op dezelfde racistische en seksistische stereotypen en stijlfiguren die al eeuwenlang worden gebruikt.” Het netto-effect is een patina van zwartheid, bevrijd van culturele verplichtingen of rentmeesterschap – minstrelen in een notendop.
De term digital blackface, bedacht in een academisch artikel uit 2006, beschrijft een vorm van zwarte culturele commodificatie die wordt hergebruikt voor niet-zwarte expressie online. Voorbeelden zijn heel breed: berichten in Afrikaans-Amerikaans Engels, het gebruik van donkerdere emoji’s, reactiememes met Beyoncé, Katt Williams en andere voorbeelden van Black Cool.
“Het vroege onderzoek naar digitale blackface begon met blanke spelers die bitmoji’s van een ander ras gebruikten en hun landstaal veranderden om zichzelf te vertegenwoordigen”, zegt Mia Moody, professor journalistiek aan de Baylor University. Haar binnenkort te verschijnen boek, Blackface Memes, koppelt de rol van zwarte gebruikers bij het starten en verspreiden van online trends aan daaropvolgende digitale blackface. “Het maakt deel uit van culturele toe-eigening, het verwerven van dat culturele kapitaal. Misschien ben je een geeky blanke man, maar als je deze coole avatar van een zwarte man met dreadlocks gebruikt, zullen mensen je respecteren. Je bent ineens interessant.”
Tijdens de uitbreiding van de memeologie naar korte video’s is zwarte expressie steeds meer gescheiden van auteurschap, context of consequentie. Onderzoekers van de internetcultuur zeggen dat sommige niet-blanke online makers door AI gegenereerde avatars gebruiken die zijn gemodelleerd naar bekende zwarte gezichten: de schoonheidsbeïnvloeder, de cultuurpodcaster, de man-op-de-straat-interviewer; ze glijden in feeds naast echte makers van zwarte inhoud. Grote taalmodellen struinen de digitale ruimtes af die cachet hebben gekregen van zwarte spraak en humor, en absorberen hun toon en jargon. Hume AI is een van de vele bedrijven die synthetische stemmen aanbiedt voor podcasts en audioboeken, zoals “Zwarte vrouw met subtiel Louisiana-accent” of “Afro-Amerikaanse man van middelbare leeftijd met een toon van zuurverdiende wijsheid”. In de meeste gevallen ontvangen makers wier uitspraken van YouTube, podcasts en sociale media worden geschrapt geen compensatie, laat staan dat hun persoonlijkheden deze modellen hebben gevormd.
De Snap-reactiefragmenten waren echter een opmerkelijke escalatie in de mainstreaming van digitale blackface – minder interferentie, meer stereotypering op wapengebied. Veel van deze video’s zijn gemaakt met de tekst-naar-video-app van OpenAI Sora. Toen Sora’s populariteit in 2025 toenam, profiteerden gebruikers van zijn hyperrealisme bezoedelen de foto van Martin Luther King Jrdat leidde tot een ethisch debat rond “synthetische wederopstanding”. Deepfakes lieten hem winkeldiefstal zien, worstelen met Malcolm X en vloeken tijdens zijn I Have a Dream-speech. Conservatieve beïnvloeders overspoelden feeds met door AI gegenereerde knuffels tussen King en Charlie Kirkdie hun botsende erfenissen en cultureel martelaarschap vermengen. Bernice King, de dochter van MLK en directeur van zijn in Atlanta gevestigde non-profitorganisatie, bekritiseerde de slordige propaganda als ‘dwaasheid’.
Het is onvermijdelijk dat het Witte Huis van Trump is begonnen. In januari publiceerde het officiële Witte Huis X-account een verwerkte foto van Minnesota-activiste Nekima Levy Armstrong, flauwgevallen en huilend, na haar arrestatie tijdens een geweldloze anti-ICE-demonstratie. Eerder deze maand een foto waarop dit wordt afgebeeld Obama’s houden van apen werd verspreid via Trumps eigen Truth Social-account.
Blackface bevindt zich in de onderbuik van de Amerikaanse massamedia, hoewel het zich in een razend tempo ontwikkelt. De wortels zijn terug te voeren op de minstreelrevues uit het begin van de 19e eeuw; blanke artiesten smeerden vetverf van verkoolde kurken op hun gezicht en pleisterden op extra grote witte lippen om zwarte gelaatstrekken te karikaturiseren, waarbij ze overdreven routines van zwarte luiheid, baldadigheid en hyperseksualiteit uitvoerden. Thomas D Rice, een toneelschrijver uit Manhattan, werd in de jaren dertig van de negentiende eeuw beroemd door de rol van een sluwe bedrieger genaamd Jim Crow – een naam die al snel een afkorting werd voor het gedwongen rassenscheidingsbeleid in het Amerikaanse Zuiden dat duurde tot de Civil Rights Act van 1964.
In hun hoogtijdagen waren minstreelshows de dominante vorm van Amerikaans entertainment – weerspiegeld in krantencartoons en de immens populaire radioprogramma’s Amos ‘n’ Andy. Na de burgeroorlog werden zwarte artiesten grotendeels gedwongen minstreelelementen over te nemen, opnieuw ten koste van hun persoonlijkheid, alleen maar om voet aan de grond te krijgen op het podium. “De doelstellingen waren in de eerste plaats om geld te verdienen om onze jongeren te helpen opvoeden, en in de tweede plaats om te proberen het slechte gevoel dat er jegens de gekleurde mensen bestond, te doorbreken.” uitgelegd Tom Fletcher, al bijna 70 jaar een vaudeville-minstreel en acteur, overleden in 1954.
Zelfs toen de muzikant begin twintigste eeuw uit de schijnwerpers verdween, bleven de giftige resten ervan in de Amerikaanse cultuur achter: van de bemoeizuchtige kraaien in Disney’s Dumbo tot Ted Dansons beruchte blackface-roostering van Whoopi Goldberg uit 1993 tot de jaarlijkse parade van witte Halloween-feestjes in raciale maskerade. Tien jaar geleden, toen het internet nog een zwarte doos was, ontdekten onderzoekers als Noble en MIT Vreugde Buolamwini luidde de noodklok over de inherente raciale vooroordelen in de codering van algoritmen met betrekking tot medische behandelingen, leningaanvragen, aanwervingsbeslissingen en gezichtsherkenning. Nu is het in de open lucht en smeert het breder en dieper uit dan welke routine van verbrande kurk dan ook ooit zou kunnen.
Technologiebedrijven hebben zich ingespannen om het tij van digitale blackface te keren. Na te hebben gezwicht voor publieke reacties, de familie King en meer prominente landgoederen, stonden OpenAI, Google en AI-beeldgenerator Midjourney diepe parodieën van King en andere Amerikaanse iconen toe. In januari 2025 verwijderde Meta twee van zijn eigen AI-blackface-personages – een gepensioneerde genaamd opa Brian en Liv, beschreven als een ‘trotse zwarte queer-moeder’ en ‘waarheidsverteller’ – nadat beschuldigingen over hun niet-gediversifieerde ontwikkelingsteam een storm van kritiek. Instagram en TikTok en meer hebben enkele pogingen ondernomen om virale digitale blackface-video’s te scrubben, tot lauwe resultaten. Afgelopen zomer ontaardden pogingen om de Bigfoot Baddie – de AI-avatar van een zwarte vrouw als mens-yeti-hybride in roze pruiken, acrylnagels en haarkapjes, gemaakt door Google’s Veo AI – in een complete rage op sociale media, waarbij sommige gebruikers zelfs druk bezig waren met how-to-cursussen. De avatar staat nog steeds op sociale media.
Black in AI en het Distributed AI Research Institute (Dair) behoren tot de handvol affiniteitsgroepen die hebben aangedrongen op diversiteit en inbreng van de gemeenschap bij het bouwen van AI-modellen om vooringenomenheid in de programmering tegen te gaan. Het AI Now Institute en het Partnership on AI hebben de risico’s benadrukt dat AI-systemen leren van de gegevens van gemarginaliseerde gemeenschappen en merkten op dat technologiebedrijven mechanismen zouden kunnen aanbieden zoals opt-outs voor gegevens om schadelijk of uitbuitend gebruik te helpen beperken. Maar wijdverbreide adoptie is een ijstijd geweest.
“Op YouTube alleen al wordt ongeveer 400 uur aan inhoud per minuut geüpload”, zegt Noble. “Met de AI-generatie hebben deze technologiebedrijven geen controle over wat er via hun systemen binnenkomt. Dat doen ze dus ook niet. Of ze doen wat absoluut noodzakelijk is voor de Amerikaanse overheid. Maar als je een autoritair regime aan de macht hebt, kunnen ze je systemen gebruiken om propaganda te faciliteren.”
Hoewel de precieze impact van door AI gegenereerde digitale blackface moeilijk te kwantificeren is, is het gebruik ervan moeilijk Trumps regering waarbij het potentieel ervan als krachtig instrument voor officiële desinformatie wordt benadrukt. De Obama Truth Social-post heeft een schaamte nieuw leven ingeblazen die al jaren in duistere onlinehoeken wegkwijnt, en die resoneert met de voortdurende pogingen van Trump om de voormalige eerste familie in diskrediet te brengen. (Trump ontkende de directe verantwoordelijkheid en weigerde zich te verontschuldigen voor het bericht, dat werd verwijderd.) Ondertussen werd de vervalste foto van het Witte Huis van Armstrong, gewijzigd ten opzichte van een daadwerkelijke foto genomen door het Department of Homeland Security en geplaatst op zijn officiële Twitter-account, als een psyop gescand door een regering die nauw samenwerkt met technologiebedrijven om activisten en andere vijanden van de staat op te sporen.
Naast het vergoelijken van onverdraagzaamheid als nieuws, onderwerpt digitale blackface zwarte gebruikers aan een niveau van persoonlijk misbruik en intimidatie dat teruggaat tot een hoogtijdagen toen racisten volledig bevoegd waren om hun onverdraagzaamheid ongevraagd te uiten. En dan, net als nu, lijkt het erop dat er weinig kan worden gedaan om het vitriool te beteugelen. “We leven in een Verenigde Staten met een open, verboden, anti-burgerrechten, anti-immigranten, anti-zwarte, anti-LGBTQ, anti-armen politieke agenda”, zegt Noble. “Het vinden van het materiaal om dat standpunt te ondersteunen is gewoon een kwestie van de staat die de realiteit ombuigt om aan zijn eisen te voldoen. En dat is gemakkelijk te doen als alle technologiebedrijven achter het Witte Huis staan.”
Toch blijft Moody hoopvol dat de huidige fascinatie voor digitale blackface binnenkort net zo achterhaald en onuitnodigend zal zijn als de analoge variant. Ze heeft dit stuk immers al eerder gezien. “Op dit moment experimenteren mensen gewoon met AI-technologie en kijken ze uit waar ze mee weg kunnen komen”, zegt ze. “Als we dat eenmaal te boven zijn, zullen we er minder van zien. Ze zullen iets anders gaan doen. Of ze gaan op zoek naar een baan en dat zal gênant zijn. Kijk maar naar de geschiedenis.”
