Een schrijver en freelance journalist heeft toegegeven gebruik te maken van AI om hem te helpen een boekrecensie voor te schrijven New York Times.
recensie van Alex Preston van de roman van Jean-Baptiste Andreas Houdt haar in de gatengepubliceerd door New York Times in januari 2026, waarbij zinnen en hele alinea’s werden afgetrokken Christobel Kent’s recensie in De Bewaker. De “fout” werd aan het licht gebracht door een lezer die waarschuwde New York Times naar de overeenkomsten.
Preston verteld De Bewaker hij schaamt zich enorm en heeft een grote fout gemaakt.
De tijden Preston liet hij prompt vallen en noemde zijn ‘afhankelijkheid van kunstmatige intelligentie en zijn gebruik van niet-toegeschreven werk van een andere auteur’ een ‘duidelijke schending van de normen van de Times’. Nu een opmerking van de redactie gaat aan de melding vooraf online, informeert lezers over het probleem en biedt een link naar Voogd beoordeling.
Prestons verontschuldiging naar De Bewaker roept meer vragen op dan het oplost. Het online geciteerde deel lijkt meer te gaan over de kwestie van niet-toegeschreven werk dan over zijn gebruik van kunstmatige intelligentie. Er staat: “Ik heb een ernstige fout gemaakt door een AI-tool te gebruiken bij een conceptrecensie die ik had geschreven en slaagde er niet in om overlappende taal te identificeren en te verwijderen uit een andere recensie die de AI had opgevangen.” Dit houdt in dat als hij de ‘overlappende’ taal had verwijderd, het probleem zou zijn vermeden.
Als literair criticus en onderzoeker ben ik van mening dat de diepere vraag niet is of critici meer moeten doen om hun gebruik van kunstmatige intelligentie te verbergen – maar de ethiek van het überhaupt gebruiken ervan.
Waarom AI geen kritiek kan leveren
De rol van de criticus is niet om kunst samen te vatten of te herverpakken, maar om actief deel te nemen aan een gesprek erover. ‘Goede kritiek gedijt in de complexiteit van haar omgeving’, schrijft de criticus Jane Howarddat is ook Het gesprek’s Arts + Culture-redacteur. “Elke recensie staat in gesprek met elke andere recensie van een kunstwerk, met elke andere recensie die de criticus heeft geschreven.”
Met andere woorden: de criticus is in gesprek met zowel de kunstenaar als het publiek. De emotionele en intellectuele betrokkenheid van de criticus bij kunst – en hun vertaling en communicatie van betekenis – is onlosmakelijk verbonden met hun rol als bemiddelaar. Die rol is diepmenselijk.
Misschien kan informatie worden uitbesteed, maar emotionele betrokkenheid niet. Dat geldt ook voor een individueel perspectief, gefilterd door iemands lees-, kijk-, luister- en ervaringen.
Controverses over kunst en kunstmatige intelligentie
Er zijn geldige argumenten die beschrijven functionele toepassingen van AIen waarschuwt tegen aanzienlijke klimaatgevolgen. Maar er is ook een toenemende bezorgdheid over de inbreuk van AI op de creatieve expressie.
Vorige maand was de auteur Mia Ballard beschuldigd van het gebruik van kunstmatige intelligentie om zijn horrorroman te schrijven, Verlegen meisje. Het werd uit de publicatie in Groot-Brittannië gehaald en uit de geplande publicatie in de VS gehaald nadat “lezers op platforms als Goodreads en Reddit zich afvroegen of delen van de tekst de kenmerken vertoonden van door AI gegenereerd proza”, aldus De Bewaker.
In 2023 de Duitse kunstenaar Boris Eldagsen leidde tot controverse toen hij onthulde dat zijn bekroonde foto De elektricien werd AI gegenereerd. In 2025, Tilly Norwood, de eerste volledig door AI gegenereerde “actrice” verhit debat over de vraag of zogenaamde synthetische actoren een instrument voor creatieve expressie waren of een bedreiging voor menselijke scheppers.
In 2025, schrijvers waren “geschokt” om te ontdekken dat hun werk door Meta was gekopieerd om AI-systemen te trainen.
Als de vraag die aan deze voorbeelden ten grondslag ligt luidt: “Wat is de rol van kunst?” dit laatste debacle voegt daaraan toe: “En wat is de verantwoordelijkheid van de criticus?”
Om een verbond te verbreken
Kunstkritiek in Australië is wat Howard beschrijft als een ‘niche binnen een niche’. De sector is tergend klein, dus de meeste critici hebben een extra dagtaak en staan professioneel en persoonlijk dicht bij de kunstenaars wier werk ze recenseren.
Sommige critici van critici, zoals auteur Gideon Haighheeft gesuggereerd dat dit heeft geleid tot een cultuur van wat literair academicus Emmett Stinson noemde “te mooi“kritiek.
Maar ik zou willen stellen dat vrijgevigheid van fundamenteel belang is voor publieke kritiek – en dat de criticus die in de publieke ruimte recenseert een verantwoordelijkheid heeft jegens schrijvers en lezers.
De auteur kan gerust aannemen dat wanneer we een recensie publiceren waarin de successen en mislukkingen van hun boek worden vergeleken met de ambities ervan, we op zijn minst de tijd hebben genomen om hun werk en onze eigen reactie daarop te lezen en zorgvuldig te overwegen.
Dit onuitgesproken pact wordt verbroken wanneer de auteur kunstmatige intelligentie gaat gebruiken – vooral wanneer een professionele recensent als Preston zijn beoordeling daaraan lijkt uit te besteden.
Dergelijke mislukkingen wijzen op een verontrustende toekomst waarin de lezers daartoe de kans krijgen gemeenschap opbouwen en empathie ontwikkelen door betrokkenheid bij literatuur wordt uitsluitend uitbesteed aan AI.
De Australische literatuurwetenschapper Julieanne Lamond heeft dat gedaan gezegd“Als we recensies schrijven, moeten we dat ‘naakt’ doen – als individuele lezers, met een publiek dat onze oordelen beoordeelt.” Met andere woorden: we zitten midden in een pact tussen de auteur van een boek en zijn potentiële lezers.
Kritiek kan literatuur zijn
goed gedaan, kritiek is literatuur. Als Australische schrijver, toneelschrijver en criticus Leslie Rees betoogde in 1946 is goede literaire kritiek een ‘echte en creatieve dienst aan de literatuur’.
Populaire kritiek, geschreven voor het grote publiek en gepubliceerd als journalistiek, kan zich in een ander speelveld bevinden dan wetenschappelijke kritiek. Maar haar toewijding aan de lezers – het overbrengen van oprechte en eerlijke meningen over boeken en het betrekken van lezers bij een gesprek over literatuur – is niet minder belangrijk. Er is een gedeelde toewijding aan eerlijkheid, en deze eerlijkheid strekt zich zeker uit tot transparantie rond het gebruik van kunstmatige intelligentie.
De Franse professor en essayist Phillipe Lejeune, vooral bekend van zijn werk over autobiografie, gebruikte de term autobiografisch pact om de relatie tussen de auteur van een memoires en de lezer te beschrijven. Dat wil zeggen dat de lezer wat de memoirist zegt als waarheid accepteert, gebaseerd op de erkenning door de schrijver van zijn eigen vooroordelen en subjectiviteit.
We zouden een soortgelijk pact kunnen overdragen aan de recensent en hun lezer. Moet de lezer er niet op kunnen vertrouwen dat de recensie die hij leest, de recensie van de criticus is?
Hannah Bowman, een literair agent bij Liza Dawson Associates, onlangs beschreven wantrouwen als het grootste gevaar van de boekenindustrie: “Het is belangrijk voor alle partijen in het uitgeefproces om transparantie en duidelijkheid te hebben in gesprekken over hoe AI-tools door welke partij dan ook worden gebruikt, vooral in het creatieve proces.”
Door zijn gebruik van kunstmatige intelligentie niet openbaar te maken, heeft Preston niet alleen zichzelf in verlegenheid gebracht, maar ook het vertrouwen van zijn lezers geschaad.
Bec Kavanagh is senior supervisor in publiceren en creatief schrijven bij de Universiteit van Melbourne.
Dit artikel is opnieuw gepubliceerd van Het gesprek onder een Creative Commons-licentie. Lezen origineel artikel.
