De belangrijkste vraag is nu of de kloof tussen Saoedi-Arabië en de VAE terugvalt in de normale gang van zaken of zich versnelt in een bredere herschikking, zegt Marc Lynch, hoogleraar politieke wetenschappen en internationale zaken aan de George Washington Universiteit.
SARAH MCCAMMON, HOST:
Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten hebben een lange geschiedenis als nauwe bondgenoten in het Midden-Oosten. Scheuren in die relatie begonnen zichtbaar te worden tijdens de burgeroorlog in Soedan, toen de twee landen tegengestelde facties steunden. In december veranderde de confrontatie in een directe militaire aanval van het Saoedische leger en zijn bondgenoten op de Emiraten en hun bondgenoten in Jemen. Als reactie op de uitgebreide militaire actie van de Saoedi’s kondigden de VAE een volledige terugtrekking van hun troepen uit Jemen aan. Om deze ontwikkeling beter te begrijpen hebben we Marc Lynch, hoogleraar politieke wetenschappen en internationale zaken aan de George Washington University. Welkom.
MARC LYNCH: Hallo. Bedankt dat je mij hebt.
MCCAMMON: De Saoedi’s noemen Jemen een rode lijn voor de Saoedische nationale veiligheid. Ze lanceerden in 2015 een groot offensief om de controle van hun bondgenoten in Jemen te herstellen, een offensief waar de VAE deel van uitmaakte. Om te beginnen: kunt u ons helpen begrijpen wat er op het spel staat voor de Saoedi’s in Jemen?
LYNCH: Nou, als je alleen maar geografisch kijkt, kun je zien dat Jemen diep en nauw verwant is aan Saoedi-Arabië op het Arabische schiereiland. Er is een lange landgrens. Er zijn tribale verbindingen over de grens. En er is een heel lange geschiedenis waarin Saoedi-Arabië een leidende positie in Jemen probeerde te verwerven, en de VAE maakten deel uit van die coalitie. Maar ze hadden er verschillende benaderingen van. De Saoedi’s hadden een lange en intieme geschiedenis met Jemen, en dat omvatte een groot deel van het binnenland en een groot deel van de uitgestrekte geografische uitgestrektheid van het land, terwijl de Emiraten meer geïnteresseerd waren in de havens in Aden en langs een soort maritieme route naar de Rode Zee, en dus deelden ze uiteindelijk de macht binnen de alliantie en gingen ze min of meer hun eigen anti-H-beleid uit de weg.
MCCAMMON: Ik wil meer praten over de Rode Zee. De VAE hebben, zoals u hebt opgemerkt, geprobeerd hun invloed daar te vergroten en hebben uiteindelijk een separatistische factie in Jemen gesteund en enkele Jemenitische eilanden gecontroleerd, waaronder het eiland Socotra, dat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat. Wat was het grootste doel? Wat was het doel van de Verenigde Arabische Emiraten in Jemen en de Rode Zee?
LYNCH: Dus de VAE hebben heel geduldig wat ik zou noemen een maritiem imperium opgebouwd, gebaseerd op het controleren van havens in de Hoorn van Afrika en het Arabische schiereiland, en Aden is daar een cruciaal onderdeel van, net als het eiland Socotra. Maar het gaat ook mis in Somaliland en Djibouti en in de hele Hoorn van Afrika. Dit is eigenlijk bedoeld om hen een dominante positie te geven in het gebied van de Indische Oceaan en de Rode Zee.
MCCAMMON: Nu moeten ze geweten hebben dat ze tegen de Saoedische belangen in de regio ingingen. Wat was de wiskunde daar?
LYNCH: De VAE en Saoedi-Arabië zijn dus al vele jaren nauw op één lijn, maar ze beginnen uit elkaar te drijven, het meest dramatisch met het besluit van de Verenigde Arabische Emiraten om zich aan te sluiten bij de Abraham-akkoorden en zich zeer nauw aan te sluiten bij Israël. Saoedi-Arabië had daar niet noodzakelijkerwijs een probleem mee. Ze hebben ook gesproken over het sluiten van een normalisatieovereenkomst met Israël, zowel met de regering-Biden als met de regering-Trump. Maar ze waren niet zo’n grote fans van de zeer nauwe banden van de VAE met Israël en hun pogingen om het land te gebruiken als een manier om hun eigen streven naar leiderschap in de Arabische wereld waar te maken.
Wat de Abraham-akkoorden anders maakte dan alle eerdere benaderingen van de vredesopbouw in het Midden-Oosten, was dat ze in wezen de Palestijnse kwestie volledig terzijde schoven. En voorheen was het fundamentele Arabische standpunt geassocieerd met het Saoedische vredesinitiatief uit 2002, namelijk dat normalisatie met Israël afhankelijk zou zijn van een Palestijnse staat. De Emiraten zeiden feitelijk: nee, we gaan onszelf niet meer gijzelen door de Palestijnen, en we gaan gewoon onze eigen belangen nastreven door deze deal met Israël te sluiten. En dus was het een echte uitdaging voor wat een consensuspositie was geweest die de Saoedi’s jarenlang hadden gesteund.
MCCAMMON: Zoals altijd speelt er veel complexe dynamiek. Waar kijk je naar? Waar zie jij het de komende maanden en jaren naartoe gaan?
LYNCH: Welnu, op de korte termijn denk ik dat iedereen, weet je, kijkt of de retoriek wordt afgezwakt en de Samenwerkingsraad van de Golf al deze kwesties opzij zet en terugkeert naar hoe de zaken waren. Dit is een lang patroon geweest in de Golf-links, waarbij je deze intense conflicten wilt en als de tijd rijp is, kust iedereen elkaar en maakt het goed, en gaan ze weer verder met de normale gang van zaken. Dat zag je bij de vierjarige blokkade van Qatar. Het eindigde in 2021 en nu, weet je, is het alsof het niet is gebeurd.
Het andere waarvan ik denk dat mensen zich er echt van bewust moeten zijn, is de mate waarin deze nieuwe door Saoedi-Arabië geleide coalitie iets vertegenwoordigt dat is ontworpen om Israël uit te dagen. Probeert Israël werkelijk met geweld een hegemonie voor de hele regio te vestigen, en wat zou dat voor ons betekenen? Het is dus mogelijk dat deze Saoedische coalitie die ik heb beschreven bedoeld is om een soort evenwicht te creëren tegen deze groeiende Israëlische macht, waarvan de VAE als een voorloper wordt gezien.
MCCAMMON: Dat is professor Marc Lynch van de George Washington Universiteit. Bedankt voor uw tijd.
LYNCH: Dank je.
Copyright © 2026 NPR. Alle rechten voorbehouden. Bezoek onze website gebruiksvoorwaarden En machtigingen pagina’s bij www.npr.org voor meer informatie.
De nauwkeurigheid en beschikbaarheid van NPR-transcripties kunnen variëren. Transcriptietekst kan worden herzien om fouten te corrigeren of updates voor audio aan te passen. Audio op npr.org kan na de originele uitzending of publicatie worden bewerkt. Het gezaghebbende bewijs van de NPR-programmering is de audio-opname.
