1. AI-agenten nemen alle ‘wrijving’ in de economie weg
Het scenario begint met AI-agenten die een “capaciteitssprong” ondergaan. Dit is al gebeurd. Citrini verwijst naar Claude Code van Anthropic en Codex van OpenAI, die beide indruk hebben gemaakt op gebruikers met hun prestaties in de afgelopen maanden.
De agenten verslaan software-as-a-service-bedrijven als Monday.com, Zapier en Asana omdat ze bedrijven een goedkopere manier bieden om interne taken uit te voeren, zoals het beheren van databases en het organiseren van workflows. Dit dwingt bedrijven als Oracle, die afhankelijk zijn van langetermijncontracten met klanten, tot een ‘race to the bottom’ op het gebied van prijzen.
Ondertussen richten de AI-agenten elders grote schade aan. In het scenario wordt verondersteld dat elke consument besluit zijn eigen persoonlijke agent te gebruiken om te winkelen en zaken te doen. Dit zet bedrijven die geld verdienen aan de ‘wrijving’ in de economie volledig buitenspel, zoals reis- en makelaarskantoren die als tussenpersoon optreden bij processen zoals het boeken van vakanties of het kopen van onroerend goed.
In plaats van DoorDash te gebruiken, coderen ontwikkelaars – en burgers – hun eigen apps voor voedselbezorging, die allemaal met elkaar concurreren, de markt fragmenteren en de marges van bestaande bedrijven vernietigen. Ook de omzet voor Uber en andere apps voor het delen van ritten verdampt. In plaats van Visa en Mastercard te gebruiken, besluiten AI-agenten om alle zaken in cryptocurrency te doen, omdat transactiekosten goedkoper zijn. Dit werkt tegen traditionele betalingsproviders.
Voor Citrini is dit een logisch eindpunt voor onvermoeibare AI-agenten die de tijd en het vermogen hebben om alles te optimaliseren. “Typische app-loyaliteit, de hele basis van het bedrijfsmodel, bestond simpelweg niet voor een machine”, schrijft het.
In de echte wereld zijn de aandelen Uber, DoorDash, Mastercard en American Express deze week allemaal gedaald als gevolg van dit scenario.
2. Massale werkloosheid onder bedienden
Traditionele verhalen over vooruitgang stellen zich voor dat de nieuwste technologieën nieuwe banen creëren en andere banen vernietigen. Niet zo bij AI.
“AI is nu een algemene intelligentie die de taken verbetert waaraan mensen zouden worden toegewezen. Ontheemde programmeurs kunnen niet zomaar overstappen op ‘AI-beheer’ omdat AI daar al toe in staat is”, schrijft Citrini.
In plaats daarvan worden witteboordenwerkers massaal overgeplaatst naar onstabiele banen in de gig-economie – de schrijvers beschrijven een hypothetische vriend van hen, ontslagen bij Salesforce, en die voor Uber rijdt. Dit drukt op zijn beurt de lonen in de sector. Intussen drukken de ontslagen de consumentenbestedingen. Bedrijven die te kampen hebben met een verzwakte vraag besluiten niet te investeren in werknemers, maar in meer kunstmatige intelligentie.
Dit is “een feedbacklus zonder natuurlijke rem”, schrijft Citrini. De gevolgen zijn verstrekkend wanneer de portemonnee van de 10% van de Amerikaanse werknemers, die 50% van de consumentenuitgaven voor hun rekening nemen, plotseling sluit.
3. Rolt uit naar de bredere economie
Het scenario voorziet dat het banenverlies en de verwijdering van softwarebedrijven op twee manieren naar bredere markten zullen overslaan: via particuliere kredietfaillissementen en een hypotheekcrisis.
Particuliere kredietmaatschappijen, of niet-bancaire kredietverstrekkers, zijn de afgelopen jaren betrokken geweest bij de herstructurering van een aantal softwarebedrijven, waarbij zij leningen hebben afgesloten op basis van de verwachte jaarlijkse inkomsten van die bedrijven tot ver in de toekomst. Het voorbeeld dat Citrini geeft is hoe Hellman & Friedman en Permira, een vermogensbeheerder, Zendesk, een softwarebedrijf, in 2022 van de beurs haalden voor 10,2 miljard dollar. De overname omvatte een lening die was opgebouwd rond de veronderstelling dat de inkomsten van Zendesk stabiel zouden zijn.
Na AI-agenten geldt deze veronderstelling niet langer.
Dit leidt tot “de grootste particuliere kredietsoftwarestandaard” in de geschiedenis. Het zou in software moeten zitten, schrijft Citrini, maar dat is niet zo omdat het kapitaal op de balansen van vermogensbeheerders levensverzekeringen en ‘Amerikaanse spaargelden’ omvat.
Toezichthouders verlagen de rating van deze softwareschuld, wat bijdraagt aan een crash in 2027.
Ondertussen is er een hypotheekcrisis. Bedienden hebben geen witteboordenbanen meer en kunnen hun hypotheken niet terugbetalen. “Mensen hebben geleend voor een toekomst waarin ze niet langer kunnen geloven”, schrijft Citrini.
4. Neerwaartse spiralen
Dit alles maakt de negatieve feedbacklus erger.
De eerste orde spiraal is dat bedrijven werknemers ontslaan, wat de vraag en de consumentenbestedingen verzwakt, wat er op zijn beurt toe leidt dat bedrijven in meer AI investeren en meer werknemers ontslaan.
De tweede orde spiraal is dat de particuliere kredietcrisis en de zorgen over hypotheken ertoe leiden dat de markten krapper worden, het consumentenvertrouwen wordt geschokt, er meer ontslagen vallen en meer hypotheekafschrijvingen plaatsvinden. “Het een versterkt het ander”, schrijft Citrini.
Er bestaan geen begrotingsbeleidsinstrumenten om dit tegen te gaan, omdat de crisis die zich afspeelt in de reële economie – banenverlies en onderdrukte lonen en uitgaven – niet het resultaat is van krappe economische omstandigheden die centrale banken kunnen beheersen, maar van investeringen in AI, die ‘menselijke intelligentie minder schaars en minder waardevol’ maakt.
Het resultaat is een crash eind 2027, aangedreven door de hypotheekmarkten. Dat vernietigt 57% van de S&P.
5. Betreed Silicon Valley en Ghost GDP
Citrini denkt dat de crash regeringen in een crisis zal storten die ze niet aankunnen.
“Het systeem is niet ontworpen voor een crisis als deze. De inkomstenbasis van de federale overheid is in wezen een belasting op menselijke tijd. Mensen werken, bedrijven betalen hen, de overheid bezuinigt”, schrijft het rapport.
“De overheid moet meer geld overmaken naar huishoudens, juist op het moment dat zij minder belastinggeld van hen int.”
AI-bedrijven doen het echter goed. De grote techspelers die AI-modellen bouwen en verkopen verdienen fantastische bedragen. Omdat hun bedrijven een groot deel van de markten uitmaken, ziet de economie er op papier goed uit.
Citrini heeft hier een term voor: spook-bbp, dat wil zeggen “productie die in de nationale rekeningen verschijnt maar nooit door de reële economie circuleert”.
Het sociale weefsel splitst zich en een beweging in de stijl van Occupy Wall Street blokkeert wekenlang de kantoren van AI-bedrijven.
Citrini’s scenario eindigt met een waarschuwing: ‘Dit is de eerste keer in de geschiedenis dat het meest productieve bezit in de economie minder banen heeft opgeleverd, en niet meer. Niemands raamwerk past, omdat geen ervan is ontworpen voor een wereld waarin de schaarse input overvloedig wordt. We moeten dus nieuwe raamwerken maken. Of we ze op tijd bouwen, is de enige vraag die telt.’
De impact van het Citrini-scenario heeft sommige commentatoren gealarmeerd, waaronder experts die zeggen dat AI-tools het nog niet kunnen implementeren. Stephen Innes, managing partner bij SPI Asset Management, zegt dat AI-denkstukken marktverplaatsers zijn geworden.
“We hebben gezien hoe deze markt oorlogen, aanhoudende inflatie, opschuddingen bij banken en tarieven schouderophalend heeft zien absorberen, maar een wijdverbreide Substack-mentaliteit is genoeg om deze opzij te zetten”, zei hij.
