Als de recente arrestatie van prins Andrew klinkt als een koninklijk drama, dan is dat alleen maar omdat de moderne monarchie bestaat in een zeer zachte, zorgvuldig opgevulde versie van de geschiedenis. In de lange en extreem gewelddadige geschiedenis van de Europese tronen zou het kort houden nauwelijks als een nadeel kunnen worden beschouwd. Historisch gezien ligt het ergens tussen een ‘lastige middag’ en een ‘enigszins ongelukkige dagboekaantekening’.Omdat in het grootste deel van het Europese verleden bij koninklijke ontmoetingen met ‘problemen’ geen advocaten en persverklaringen betrokken waren. Het ging om verraad, gevangenneming, verminking en openbare executie. Een kroon was niet alleen een symbool van macht. Het was een flitsend doelwit.Engeland alleen al leest als een waarschuwend handboek voor iedereen die verleid wordt door erfelijke privileges. Edward II werd in 1327 in gevangenschap omvergeworpen en vermoord. Richard II werd afgezet en stierf op mysterieuze wijze in de gevangenis, vrijwel zeker geëlimineerd om een comeback te voorkomen. Toen kwam Charles I, wiens lot nog steeds een van de meest verbazingwekkende politieke omkeringen in de geschiedenis is. Nadat hij een burgeroorlog tegen zijn eigen parlement had verloren, werd hij berecht wegens verraad tegen zijn volk en in 1649 publiekelijk onthoofd. Een koning waarvan men dacht dat hij op grond van goddelijk recht regeerde, werd in het volle publieke zicht door zijn eigen onderdanen omvergeworpen.Frankrijk verhief de koninklijke ondergang tot nationaal spektakel. Tijdens de revolutie werden Lodewijk XVI en Marie Antoinette niet alleen van de macht ontdaan. Ze werden onthoofd voordat de menigte juichte. De executies hadden een sfeer die eerder leek op een grimmig carnaval dan op een plechtige staatsdaad. Het koningschap was bijna van de ene op de andere dag van heilig naar wegwerpbaar gegaan.Rusland was nog harder. In 1918 werden tsaar Nicolaas II en zijn hele familie door bolsjewieken in een kelder geëxecuteerd. Geen ballingschap. Geen pensioen. Geen ceremonie. Gewoon de plotselinge, gewelddadige uitroeiing van een dynastie die eeuwenlang had geregeerd.Zelfs toen vorsten hun executie bespaard bleven, waren hun doeleinden zelden zachtaardig. Napoleon Bonaparte bracht zijn laatste jaren in ballingschap door op een afgelegen eiland in de Atlantische Oceaan, waar hij feitelijk veroordeeld was tot een langzame achteruitgang in zijn isolement. Keizer Wilhelm II vluchtte na de Eerste Wereldoorlog naar Nederland en leefde zijn dagen als een bitter overblijfsel van een verdwenen wereld.Tegen deze achtergrond voelen moderne koninklijke schandalen bijna absurd mild aan. De meest dramatische gevolgen van vandaag zijn reputatieschade, media-aandacht en misschien een tijdelijke deuk in de publieke goedkeuringscijfers. De instrumenten voor verantwoording zijn verschoven van zwaarden naar krantenkoppen.Interessant genoeg geeft de populaire cultuur dit contrast perfect weer. Een van de meest schokkende scènes ooit op televisie vertoond, de Rode Bruiloft in Game of Thrones, was geen verzinsel. Het werd geïnspireerd door echte historische gebeurtenissen, met name het Schotse “Zwarte Diner” van 1440 en het bloedbad van Glencoe in 1692. In beide gevallen werden gasten die gastvrijheid hadden aanvaard na feesten verraden en vermoord. Jonge edelen die waren uitgenodigd om te dineren, werden naar buiten gesleept en geëxecuteerd. Families die soldaten hadden opgevangen, werden in hun slaap vermoord.
Met andere woorden, wat het publiek als fictieve brutaliteit ervoer, was eenvoudigweg geschiedenis in een iets ander kostuum.Dat is de echte transformatie van de monarchie. Er waren eens koningen die gevaarlijk leefden, maar toch een enorm gezag hadden. Het hedendaagse koningshuis leeft comfortabel, maar heeft er bijna geen. Hun kracht komt eerder voort uit symboliek, zichtbaarheid en publieke welwillendheid dan uit legers of goddelijke claims.Dus ook al voelt de arrestatie van prins Andrew dramatisch, het verhaal biedt een nogal droge clou. Zijn voorgangers verloren tronen, koninkrijken en levens. Sommige hele koninklijke families verdwenen van de ene op de andere dag. Velen hebben de ouderdom nooit gezien. In het slechtste geval wordt hij geconfronteerd met juridische procedures en een luidruchtige nieuwscyclus. Voor een koninklijke familie is het geen schandaal. Het is het mildste lot dat de monarchie ooit heeft gekend.
