Ieen week waarin Keir Starmer onder druk stond om af te treden, ministers van het kabinet gingen naar X om hun steun te betuigen. “We zijn allemaal gedwongen om te tweeten”, vertelde een Labour-figuur aan een politieke journalist. De ironie is moeilijk te ontsnappen: nu de premier verwikkeld is in het schandaal rond de relatie van Peter Mandelson met Jeffrey Epstein, en nu zijn eerdere helperlinks tegen een zedendelinquent verdedigen parlementsleden hem op een platform dat i vorige maand gebruikers toegestaan creëren geseksualiseerde beelden van vrouwen en meisjes.
Dit spreekt over de ongekende manier waarop X verbonden is met de moderne politiek sinds het nog bekend stond als Twitter, en ook over hoe wijdverspreid de cultuur van onverschilligheid is ten aanzien van de schending van vrouwenlichamen, zowel online als offline. Maar het wijst ook op een groeiend dilemma waar niet alleen politici, maar wij allemaal mee te maken hebben: is het nog mogelijk om ethisch op sociale media te posten? En wanneer is het tijd om uit te loggen?
Het lijkt erop dat elk groot sociale-mediaplatform tot op zekere hoogte besmet is. Sinds Elon Musk X kocht, bovenop deepfakes van seksueel expliciete afbeeldingenheeft het algoritme van de site zijn opvoeren van de rechtervleugel inhoud waarin Musk zelf schreef over hoe het blanke ras “snel aan het uitsterven was” en andere extreme opvattingen over ras bijna elke dag in januari. Facebook, al heel lang beschuldigd massale gegevensverzameling en betrokkenheid bij Door Rusland gesteund verkiezingsinmenging, gedumpt factcheckers weken vóór de tweede termijn van Donald Trump. Instagram, ook eigendom van Meta’s Mark Zuckerberg, werd gevonden bewust het lichaamsbeeld van tienermeisjes verslechteren. En TikTok is bekritiseerd kinderen ‘uitbuiten’met jongeren onder de 13 jaar die worden blootgesteld aan zelfbeschadigende inhoud, samen met dansfreaks.
Die van de Guardian openbaring Deze week dat Substack – het publicatieforum waar sommige progressieven naartoe vluchtten nadat andere sites naar rechts waren verhuisd – geld verdient met het hosten van nazi-nieuwsbrieven, vat de no-win-situatie voor gebruikers van sociale media samen. Substack, dat wereldwijd zo’n 50 miljoen gebruikers heeft, bleken platformschrijvers te zijn die pleiten voor blanke suprematie en ontkenning van de holocaust, inclusief een ontkenning van Hitler, door de grootste mannen aller tijden. Het is allemaal heel 2026, nietwaar? Of 1936.
Toch zou niets van dit alles zo verontrustend zijn als de walging niet gepaard ging met een drang om te blijven schrijven. Er zijn heel reële redenen Velen van ons zijn er niet in geslaagd apps te verwijderen, en niet alleen omdat onze dopamine-hongerige hersenen getraind zijn om elke vijf seconden naar onze telefoons te grijpen. In de afgelopen vijftien jaar zijn sociale media, zowel ten goede als ten kwade, een belangrijke manier geworden om contact te maken met anderen, waarvan velen van ons – als we eerlijk zijn – moeite zouden hebben om deze volledig te verbreken. Dit geldt zelfs nog meer voor gemarginaliseerde groepen, zoals gehandicaptendie eerder afhankelijk zijn van onlinenetwerken voor sociale contacten en praktische hulp. Net zoals het gemakkelijker is om het morele standpunt in te nemen om Prime op te zeggen als je gemakkelijk naar de winkels kunt gaan, is het een stuk gemakkelijker om ‘uit de sociale media te komen’ als je de trap op kunt lopen naar de flat van je vriend, je veilig kunt voelen in een LGBT+-bar of een rondje in de kroeg kunt betalen.
Sociale media kunnen ook een letterlijke reddingslijn zijn voor onderdrukte mensen, van Palestijnen die Bluesky gebruiken om voedsel en medicijnen te crowdfunden, tot de advocaat voor een demonstrant in Iran de wereld op de hoogte stellen van hun gevangenschap. Dat is nu de absurditeit van sociale media: dezelfde platforms waarop sommige gebruikers gedachteloos kunnen scrollen om te zien welke kleur Stacey Solomon haar keuken schildert, laten anderen toe om te volgen en ontsnappen aan Israëlische bombardementen. Vaak bevinden we ons in de surrealistische staat waarin we beide tegelijk via onze schermen waarnemen.
Er schuilt een diepe ironie in het feit dat de platforms waarop we escapisme zoeken steeds meer de meest flagrante demonstraties zijn van juist de duisternis die we willen vermijden. In het zeldzame geval dat ik mijn X-account controleer, word ik meestal binnen enkele seconden begroet door (in willekeurige volgorde): racisme, pro-Trump-berichten, retoriek tegen uitkeringen/eugenetica, islamofobie, AI-afbeeldingen en/of naakte vrouwen. Misschien net zo schadelijk als de inhoud zelf is het (volledig valse) gevoel dat dit kleine hoekje van het internet op de een of andere manier representatief is voor het land of de mensheid als geheel. Er zijn weinig succesvollere manieren voor slechte actoren om de weerstand laag te houden dan goede mensen uit te putten in de overtuiging dat de strijd al verloren is.
Er zullen mensen in de politiek en publieke instellingen zijn die oprecht geloven dat platforms als X en Facebook hen helpen kiezers te bereiken, niet in de laatste plaats in een tijd waarin veel ouderen en rechteloze mensen hun nieuws – en veel nepnieuws – van sociale media halen. Daar zit zeker een kern van waarheid in. En toch Mandelson en de hulpschandalen in Downing Street, evenals de regering die X gebruikt om ze te verdedigen, herinneren ons eraan hoe het allerergste gedrag snel wordt genormaliseerd als het op zijn minst stilzwijgend wordt getolereerd door de machthebbers. Als Starmer de minachting van zijn regering voor seksueel misbruik of extreemrechts wil tonen, zou uitloggen X een goed begin zijn. De publieke opinie onder politici – en de huidige Labour-partij – ligt in de goot. Het lijkt onwaarschijnlijk dat ze daaruit zullen tweeten.
Persoonlijk zou ik graag een foto van mijn hond willen plaatsen zonder in contact te komen met een nazi. Ik weet niet zeker of het de vraag naar sneeuwvlokken is Musk en co willen ons doen geloven dat dit zo is.
