Keir Starmer had deze week zijn ‘kosten van levensonderhoud’-tournee door het land willen voortzetten om tegemoet te komen aan de zorgen van de kiezers in dit cruciale verkiezingsjaar.
De Groenlandse dreiging van Donald Trump verhinderde dat: het afgelopen weekend zijn de premier en zijn team in Downing Street en met Europese bondgenoten in gesprek geweest over hoe te reageren op de laatste gedurfde stap van president Trump.
Het dreigement van de president om vanaf 1 februari een toeslag in te voeren op goederen uit Frankrijk, Duitsland, Nederland, Noorwegen, Zweden en Finland is een moment van enorme escalatie van de spanningen tussen bondgenoten over Groenland, die verbijsterd en boos zijn.
“Het is door de spiegel”, meende een functionaris. “We weten niet of hij zich zal terugtrekken, wat als hij dat niet doet?”
Voorlopig werken de premier en zijn team eraan om hem precies dat te laten doen.
“Net als voorheen halen we diep adem en gebruiken we relaties om erachter te komen waar de VS precies zijn voordat we op elk bericht op sociale media reageren”, aldus een betrokken figuur. “Wat de premier publiekelijk heeft gezegd, illustreert hoe we ons voelen en hoe we daaraan het afgelopen weekend hebben gewerkt.”
Lees meer: Waarom Trump zegt dat de VS Groenland ‘nodig heeft’ – en wat de gevolgen zouden kunnen zijn
Starmer zei zaterdag dat het besluit om Groot-Brittannië en zeven andere Europese landen een tarief van 10% op te leggen “absoluut verkeerd” was, en herhaalde zijn standpunt dat de toekomst van Groenland “een zaak van de Groenlanders en de Denen” is.
Zondag gaf Groot-Brittannië opnieuw een gezamenlijke verklaring af met Denemarken, Finland, Frankrijk, Duitsland, Nederland, Noorwegen en Zweden, waarin werd gewaarschuwd dat “tariefbedreigingen de transatlantische betrekkingen ondermijnen en een gevaarlijke neerwaartse spiraal riskeren”.
Deze escalatie lijkt wellicht te zijn veroorzaakt door het besluit van deze acht Europese NAVO-leden om de afgelopen dagen een verkenningsmissie naar Groenland uit te voeren.
De Italiaanse premier Meloni, die zondagochtend met president Trump sprak, zei dat het Witte Huis de militaire oefening mogelijk verkeerd heeft begrepen en zich niet heeft gerealiseerd dat deze tegen Rusland en China was gericht en niet tegen de Verenigde Staten.
“Er kan een probleem zijn geweest met het begrip en de communicatie”, zei ze.
“Het lijkt mij dat het risico bestaat dat de initiatieven van sommige Europese landen als anti-Amerikaans worden geïnterpreteerd, wat duidelijk niet de bedoeling is.”
De bondgenoten hebben dit punt sindsdien herhaald en in hun verklaring van zondag gezegd dat zij “toegewijd waren aan het versterken van de veiligheid in het Noordpoolgebied als een gedeeld transatlantisch belang”.
De “vooraf gecoördineerde Deense oefening Arctic Endurance, uitgevoerd met bondgenoten, beantwoordt aan deze noodzaak. Het vormt voor niemand een bedreiging”.
Het voornemen van de Bondgenoten om met de VS samen te werken om de veiligheid in het Hoge Noorden te versterken zal de boodschap zijn die de premier deze week zal overbrengen wanneer hij de laatste ontwikkelingen bespreekt.
Lees meer:
Hoe de collectieve defensieclausule van de NAVO werkt
Analyse: Trump gokt waarschijnlijk, hij kan wegkomen met de Groenland-deal
Colombia, Cuba, Mexico, Groenland of Iran – waar zou Trump als volgende kunnen toeslaan?
Een hoge functionaris zei dat de regering-Trump “niet luisterde naar gekalibreerde taal als Groot-Brittannië en andere Europese hoofdsteden (zeggen ze) geloven in de veiligheid in het Noordpoolgebied”.
De Europese leiders willen deze week op de jaarlijkse top in Davos – de premier zal naar verwachting momenteel niet aanwezig zijn – hem ervan doordringen dat bondgenoten via de NAVO met de VS willen samenwerken.
Maar de grote onbekende is of de VS via de NAVO met Europese bondgenoten willen samenwerken.
Als het om Groenland en de veiligheid in het hoge noorden gaat, lijkt president Trump eenzijdig te willen werken.
Hij heeft vanaf het begin van zijn regering duidelijk gemaakt dat hij Groenland wil annexeren, een groter Amerika wil opbouwen en deze landmassa wil gebruiken om de Amerikaanse veiligheid te versterken.
De Denen hebben president Trump duidelijk verteld dat hij de Amerikaanse veiligheidsaanwezigheid in Groenland massaal zou kunnen uitbreiden, zoals geschreven in eerdere verdragen, maar dat lijkt niet genoeg te zijn.
Het is bijna alsof president Trump, die geen fan is van multilateralisme, de NAVO probeert te ondermijnen, net zoals hij de VN ondermijnt door een vredesraad op te richten die toezicht moet houden op de overgangsregering van Gaza.
Hij vraagt ook 60 landen om 1 miljard dollar bij te dragen als ze willen dat hun lidmaatschap van het bestuur langer duurt dan drie jaar.
Nadat het aanvankelijke doel van het beëindigen van het conflict in Gaza was bereikt, zou het bestuur zich vervolgens uitbreiden om conflicten elders aan te pakken. Op beide fronten kiest president Trump ervoor zich af te keren van internationale instanties.
Het is een duidelijk patroon.
Trump postte vanochtend op Truth Social
Vorige week kondigde hij zijn voornemen aan om de Verenigde Staten terug te trekken uit 66 multilaterale fora en miljarden dollars terug te trekken uit internationale organisaties.
Deze jongste breuk is een weerspiegeling van hoe in slechts één jaar tijd de zekerheden die ten grondslag liggen aan onze mondiale orde, ongedaan zijn gemaakt.
De VS zijn van de hoeksteen van het westerse bondgenootschap veranderd in een onbetrouwbare bondgenoot.
De bedreigingen voor Groenland moeten een rode lijn zijn voor Groot-Brittannië en andere bondgenoten.
Groot-Brittannië is duidelijk.
De premier zal proberen met Trump te onderhandelen om de tariefdreiging af te wenden, maar hij zal niet terugdeinzen voor het beginsel van de soevereiniteit van Denemarken.
Verwacht dat Keir Starmer het standpunt van Groot-Brittannië zal herhalen en tegelijkertijd de nauwe relatie van Groot-Brittannië met de VS zal herhalen.
Ik zou niet verwachten dat de premier de taal van intimidatie en bedreigingen van president Macron zou gebruiken in plaats van de tariefwaarschuwing van president Trump.
Donald Trump en Keir Starmer spreken vorig jaar tijdens een top van wereldleiders. Afbeelding: Reuters
In plaats daarvan zal de premier deze week zeggen dat de tarieven niet verstandig zijn en niet in het belang van Groot-Brittannië of de VS.
Terug naar waar hij zijn tijd over zal besteden, de kosten van levensonderhoud. Er wordt ook van hem verwacht dat hij een duidelijke grens trekt tussen de noodzaak om zich met internationale zaken bezig te houden en te proberen de rekeningen van huishoudens thuis omlaag te brengen.
Maar dit is een moeilijk moment voor een premier die trots is op haar vermogen om met president Trump te onderhandelen om betere handelsvoorwaarden met Groot-Brittannië veilig te stellen.
LibDem-leider Ed Davey zei zondag dat het “Amerikaanse beleid van de premier aan flarden ligt”, nu de NAVO-bondgenoten door Trump “gestraft” worden omdat ze “het goede doen”.
Wat de tarieven betreft, was de regering vanaf zondag onzeker over de gevolgen van de Trump-dreiging, met weinig informatie over hoe dit specifieke tarief van 10% van toepassing zou kunnen zijn.
Het is mogelijk dat de dreiging verdwijnt – zoals gebeurde met de 100% belasting op films die buiten de VS zijn gemaakt.
Maar deze spanningen kunnen ook escaleren – en alle mogelijkheden zijn zeer zorgwekkend.
Van tarieven en handelsoorlogen tot de ontbinding van de NAVO en het intrekken van de hulp aan Oekraïne. Wat als de VS zouden besluiten geweld te gebruiken om Groenland te veroveren? Zouden Europese legers in conflict komen met de VS?
Het lijkt allemaal gewetenloos in een situatie die hard op weg is de ernstigste crisis in de transatlantische betrekkingen in decennia te worden. Groot-Brittannië zal er alles aan doen om te de-escaleren, maar zal niet terugdeinzen.
