Hasina’s veroordeling wegens misdaden tegen de menselijkheid stelt de betrekkingen tussen India en Bangladesh op de proef

Voor India zijn weinig vriendschappen zo strategisch waardevol – en politiek kostbaar – geweest als de langdurige omhelzing van de voormalige leider van Bangladesh, sjeik Hasina.

Gedurende de vijftien jaar dat ze aan de macht was, heeft ze datgene opgeleverd wat Delhi in de periferie het meest waardeert: stabiliteit, connectiviteit en een buurland dat bereid is zijn belangen op één lijn te brengen met die van India in plaats van die van China.

Tegenwoordig is ze echter over de grens in India is ter dood veroordeeld door een speciaal tribunaal in Bangladesh voor misdaden tegen de menselijkheid vanwege haar onderdrukking van door studenten geleide protesten die tot haar verdrijving leidden.

De demonstraties van 2024 dwongen haar te vluchten en maakten de weg vrij voor Nobelprijswinnaar Muhammad Yunus om een ​​interim-regering te leiden. Begin volgend jaar zijn er verkiezingen.

De gevolgen van dit alles hebben een diplomatieke band gecreëerd: Dhaka wil dat Hasina wordt uitgeleverd, maar Delhi heeft geen enkele neiging getoond om daaraan te voldoen, waardoor haar doodvonnis in feite onuitvoerbaar is.

Wat Delhi bedoelde als humanitair asiel verandert in een lange en ongemakkelijke test van hoe ver het bereid is te gaan voor een oude bondgenoot en hoeveel diplomatiek kapitaal het daarbij bereid is te verbranden.

Michael Kugelman, een expert op het gebied van Zuid-Azië, zegt dat India met vier onaantrekkelijke opties te maken heeft.

Het zou Hasina kunnen overdragen – “wat het eigenlijk niet wil”. Het zou de status quo kunnen handhaven, hoewel het “steeds riskanter zal worden voor Delhi wanneer volgend jaar een nieuw gekozen regering aantreedt”.

Of het kan Hasina onder druk zetten om te zwijgen en te vermijden stelling of sollicitatiegesprekkeniets wat ze “waarschijnlijk niet zal accepteren” terwijl ze haar Awami League-partij blijft leiden – en iets dat Delhi waarschijnlijk niet zal afdwingen.

De resterende optie is om een ​​derde land te vinden om haar op te nemen, maar ook dat is beladen: weinig regeringen zullen waarschijnlijk een ‘onderhoudsintensieve gast met ernstige juridische problemen en veiligheidsbehoeften’ accepteren, zegt Kugelman.

Hasina overdragen is ondenkbaar; zowel de Indiase regeringspartij als de oppositie zien haar als een goede vriendin. “India is er trots op dat het zich niet tegen zijn vrienden keert”, aldus de heer Kugelman.

Wat dit moment bijzonder ongemakkelijk maakt voor Delhi is de enorme diepte – en asymmetrie – van de betrekkingen tussen India en Bangladesh, die geworteld zijn in de centrale rol van India bij de geboorte van Bangladesh.

Bangladesh is de grootste handelspartner van India in Zuid-Azië, en India is de grootste exportmarkt van Bangladesh in Azië geworden. De totale handel bedroeg vorig jaar bijna 13 miljard dollar, waarbij Bangladesh een aanzienlijk tekort kende en sterk afhankelijk was van Indiase grondstoffen, energie en doorvoerroutes.

India heeft 8 tot 10 miljard dollar geboden. heeft de afgelopen tien jaar tegen gunstige voorwaarden krediet gekregen, biedt belastingvrije toegang tot bepaalde goederen, heeft grensoverschrijdende spoorverbindingen aangelegd en levert elektriciteit – plus olie en LNG – vanuit Indiase netwerken en havens. Dit is geen relatie waar beide partijen gemakkelijk van weg kunnen lopen.

“India en Bangladesh delen een complexe onderlinge afhankelijkheid – ze zijn van elkaar afhankelijk voor water, elektriciteit en meer. Het zou voor Bangladesh moeilijk zijn om te functioneren zonder de medewerking van India”, zegt Sanjay Bhardwaj, hoogleraar Zuid-Aziatische studies aan de Jawaharlal Nehru Universiteit in Delhi.

Toch zijn velen van mening dat de interim-regering van Bangladesh onder leiding van Yunus nu snel actie lijkt te ondernemen om de externe betrekkingen weer in evenwicht te brengen. Zijn eerste maanden als president waren een vlaag van diplomatieke inspanningen gericht op het ‘Indianiseren’ van het buitenlands beleid van Bangladesh, aldus politicoloog Bian Sai in een artikel. papier uitgegeven door de Nationale Universiteit van Singapore.

Een regering die ooit in alle regionale fora de kant van India koos, annuleert nu gerechtelijke uitwisselingen, heronderhandelt over Indiase energieovereenkomsten, vertraagt ​​door India geleide connectiviteitsprojecten en leunt publiekelijk op Peking, Islamabad en zelfs Ankara voor strategische partnerschappen. Velen zijn van mening dat de boodschap niet duidelijker kan zijn: Bangladesh, ooit het meest betrouwbare buurland van India, staat zwaar onder druk.

De verslechtering is al zichtbaar in het publieke sentiment. Een recente in kaart brengen Volgens het in Dhaka gevestigde Centrum voor Alternatieven stond ruim 75% van de Bengalezen positief tegenover de banden met Peking, vergeleken met slechts 11% voor Delhi – een weerspiegeling van de gevoelens na de opstand van vorig jaar. Velen verwijten Delhi dat zij de steeds autoritairdere Hasina in haar laatste jaren steunde en India als een aanmatigend buurland beschouwde.

Professor Bharadwaj zegt dat langdurige economische en culturele banden vaak langer standhouden dan politieke verschuivingen: uit gegevens blijkt dat de handel tussen India en Bangladesh groeide tussen 2001 en 2006, toen de ‘minder vriendelijke’ Bangladesh Nationalistische Partij (BNP), in coalitie met Jamaat-e-Islami (JeI), aan de macht was.

“Hoewel diplomatieke en politieke banden vaak fluctueren als gevolg van veranderingen in de regering, blijven de economische, culturele en sportieve banden over het algemeen stabiel. Zelfs als een nieuwe regering minder vriendelijk tegenover India staat, verstoort dit niet automatisch de handel of de bredere bilaterale betrekkingen”, zegt hij.

Voor Delhi is de uitdaging niet alleen het regeren van een gevallen bondgenoot in ballingschap, maar ook het behouden van een buurland dat centraal staat in zijn veiligheid – van terrorismebestrijding en grensbeheer tot de toegang tot de terughoudende noordoostelijke regio. India deelt een 4.096 kilometer lange, grotendeels poreuze en deels riviergrens met Bangladesh, waar binnenlandse turbulentie zou kunnen leiden tot verplaatsing of mobilisatie van extremisten, zeggen experts.

“India moet geen haast hebben”, zegt Avinash Paliwal, die politiek en internationale studies doceert aan de SOAS Universiteit van Londen. De weg vooruit, zo betoogt hij, vereist “rustige, geduldige betrokkenheid bij de belangrijkste politieke belanghebbenden in Dhaka – inclusief de strijdkrachten”. Diplomatie kan tijd kopen.

Dr. Paliwal denkt dat de relatie de komende twaalf tot achttien maanden waarschijnlijk turbulent zal blijven, waarbij de intensiteit afhangt van de ontwikkelingen in Bangladesh na de verkiezingen van volgend jaar.

“Als de interim-regering in staat is verkiezingen op geloofwaardige wijze te houden en een gekozen regering de leiding neemt, zou dit voor beide partijen kansen kunnen bieden om de relatie opnieuw te onderhandelen en de schade te beperken.”

Door de onzekerheid weegt Delhi niet alleen onmiddellijke tactische stappen af, maar ook het bredere principe: hoe kan India bevriende regeringen verzekeren dat het hen “door dik en dun” zal steunen, zonder beschuldigingen uit te lokken dat het leiders met verontrustende mensenrechtensituaties beschermt?

“Er zijn geen operationele oplossingen voor dit dilemma. Misschien is de diepere vraag die moet worden overwogen, waarom India überhaupt met dit dilemma wordt geconfronteerd”, zegt dr. Paliwal. Met andere woorden: heeft Delhi te veel eieren in één mand gestopt door Hasina zo consequent te steunen?

“Je gaat om met iedereen die de macht heeft, is vriendelijk en helpt je je werk gedaan te krijgen. Waarom zou je dat veranderen?” zegt Pinak Ranjan Chakravarty, voormalig Indiase Hoge Commissaris voor Bangladesh. “Buitenlands beleid wordt niet gedreven door de publieke opinie of moraliteit – relaties tussen staten zijn dat zelden.

“Intern hebben we geen controle over de politiek van Bangladesh; die is kwetsbaar, zaait grote verdeeldheid en is gebouwd op kwetsbare instellingen.”

Of India de steeds groter wordende politieke kloof kan herstellen, blijft onzeker. Tegelijkertijd hangt veel af van de volgende regering van Bangladesh. “De sleutel is de mate waarin de volgende regering van Bangladesh toestaat dat de Hasina-factor de bilaterale betrekkingen beïnvloedt. Als zij de relatie feitelijk in gijzeling houdt, zal het moeilijk zijn om vooruitgang te boeken”, zegt Kugelman.

Uiteindelijk zal de volgende gekozen regering de kernbelangen van Bangladesh – grensveiligheid, handel en connectiviteit – moeten afwegen tegen de binnenlandse politiek en het publieke anti-Indiase sentiment, zegt hij.

“Ik verwacht geen ernstige crisis in de relatie, maar ik vermoed dat ze op zijn best kwetsbaar zullen blijven.”