Voor Juárez is desintermediatie de belangrijkste factor achter de digitale disruptie. Kortom, dat ieder van ons nu ons eigen medium is. “Dat is wat deze platforms ons hebben verkocht: jij kiest waarover je geïnformeerd wilt worden, en je blijft in een bubbel. Je zoekt naar informatie die bevestigt wat je al wist of geloofde. Als je denkt dat wat er in Venezuela is gebeurd goed was, ga je op zoek naar informatie die dit ondersteunt, en omgekeerd. Het creëert een omgeving waarin we alleen horen wat we willen horen.”
Volgens Digitaal Nieuwsrapport 2025de migratie naar digitale platforms – vooral door jongere generaties – wordt steeds duidelijker: 16 procent van de respondenten geeft aan vaak naar TikTok te gaan voor nieuws. Voor WhatsApp was dat 19 procent, Facebook 36 procent en YouTube 30 procent.
Naast het algoritme
Polarisatie heeft geen kwaadaardig algoritme nodig om het publieke gesprek te verstoren; het is een onvermijdelijk gevolg van het basisontwerp van sociale platforms. Door omgevingen na te bootsen die bepaalde vormen van verbinding en dialoog benadrukken, ontstaat er een continue lus waarin emotionele inhoud het meest zichtbaar is en uiteindelijk de architectuur van het netwerk zelf vormgeeft. Het is niet een kwestie van gebruikers die actief op zoek zijn naar conflicten of platforms die zijn ontworpen met kwade bedoelingen, maar eerder het resultaat van een belonende emotionele reactie op een afgemeten analyse.
Volgens Petter Törnberg, die aan het onderzoek werkte, “is deze giftigheid een onbedoeld gevolg van de structuur van berichten en volgers. Het delen van inhoud is vaak impulsief en zeer bevooroordeeld; gebruikers reageren op woede of schandaal en verspreiden een verhaal dat op zijn beurt vorm geeft aan hun eigen digitale omgeving. Deze feedbackloop tussen een emotioneel giftige actie en een netwerkstructuur wordt de normatieve giftige actie en netwerkstructuur. Uiteindelijk is het loutere bestaan van basisfuncties zoals doorsturen en graag willen zijn voldoende om deze negatieve resultaten te genereren, waardoor netwerken in echokamers veranderen die voeden met onze eigen reactieve psychologie.”
“Ik geloof dat digitale platforms een ruimte kunnen blijven voor verzet en oplossingen. Maar om te voorkomen dat ze echokamers worden, moet er een oprechte intentie zijn om een dialoog aan te gaan. En dat gebeurt niet altijd als we door een zeer moeilijke tijd gaan”, legt een anonieme Venezolaanse bron uit die met WIRED sprak. “Wanneer onze emotionele wonden de rede overstijgen, is het erg moeilijk om de perspectieven van andere mensen te begrijpen. Om dit mogelijk te maken, moet de wond eerst worden geïdentificeerd en begrepen, en soms zullen we niet in staat zijn de kalmte te vinden om een dialoog aan te gaan. Die dialoog moet echter onvermijdelijk plaatsvinden.”
“We ervaren nu een grote polarisatie onder Venezolanen binnen en buiten het land vanwege deze gebeurtenis, die ik persoonlijk beschouw als een gewelddadige daad van buitenlandse interventie. Ik kan de vreugde begrijpen van degenen die de gevangenneming van Nicolás Maduro vieren als een moment van gerechtigheid. Maar tegelijkertijd ben ik tegen buitenlandse interventie.” “We hebben alles gedaan; we hebben al het mogelijke gedaan. We bevinden ons in deze situatie omdat we in het nauw gedreven en kwetsbaar zijn voor het Amerikaanse imperialisme, maar ook voor Rusland en China. Macht heeft ons naar deze situatie van extreme kwetsbaarheid geleid. Digitale platforms kunnen echter een ruimte voor verzet zijn.”
Te veel informatie; Te weinig aandacht
Door een overdaad aan informatie wordt onze aandachtsspanne, die een beperkte hulpbron is, te klein, legt Juárez uit: “Er komt een punt waarop we afsluiten en zeggen: ‘Dit is het, dit is wat ik denk.’ Over het algemeen investeren we zo min mogelijk psychologische energie en gebruiken we snelkoppelingen om tot onze conclusies te komen: ik zag de video, ik zag het citaat, ik zag de tweet, en dat was het; Ik ben klaar. Wij vereenvoudigen omdat vereenvoudiging werkt als tegengif voor verzadiging. Wanneer we verdrinken in informatie, voelen we ons gedesoriënteerd en angstig. Het niveau van die angst hangt af van onze nabijheid tot een gebeurtenis. Het verlangen om een bepaald gezichtspunt te omarmen wint het als we de vele reële implicaties van een situatie moeten afwegen.”
“Mijn grootste zorg is dat we het vermogen zijn kwijtgeraakt om onderscheid te maken tussen wat onwaar is en wat waar is. We zijn bereid geprefabriceerde verhalen te accepteren. Als we dat vermogen als burgers verliezen, verliezen we ook onze keuzevrijheid”, zegt Juárez. “Wat we in Venezuela zien is niet de laatste episode in een verhaal, het is het begin van een dynamiek die hier niet stopt.”
Dit verhaal verscheen oorspronkelijk op BEDRAAD in het Spaans en werd uit het Spaans vertaald door John Newton.
