De laatste week Groenland was groot in het nieuws. Groenland is natuurlijk altijd groot geweest. Het grootste eiland ter wereld, dat drie keer zo groot is als Texas, domineert de Arctische ruimte tussen Noord-Amerika en Europa. Ondanks de naam is 80 procent van Groenland bedekt met ijs.
De naam Groenland ontstond als een vorm van branding, aldus Robert Christian Thomsen, hoogleraar sociale wetenschappen aan de Universiteit van Aalborg in Denemarken. Groenland dankt zijn naam, zegt hij, aan Erik de Rode, een Viking die uit IJsland kwam en zich daar rond 985 na Christus vestigde. Toen hij terugkeerde naar IJsland, zei hij tegen de oude Noormannen die daar woonden: ‘Er ligt een prachtig groen land ten westen van hier. Je moet gaan, je moet bij ons komen”, zei Thomsen.
CBS-nieuws
In 1814 werd Groenland officieel onderdeel van het Koninkrijk Denemarken. Waarom dan al die aandacht voor dit grotendeels desolate landschap?
Ten eerste is er veiligheid: “Als je naar een kaart kijkt, zie je dat de kortste afstand die een raket tussen Moskou en Washington kan afleggen onmiddellijk boven de Noordpool en Groenland ligt”, zei Thomsen.
En de klimaatverandering heeft Groenland nog aantrekkelijker gemaakt: beter bevaarbaar voor commerciële en militaire schepen en gemakkelijker om zijn rijke hulpbronnen te ontginnen.
“Het terugtrekkende ijs betekent dat er veel meer en veel betere toegang is tot olie, gas en mineralen, inclusief de zeldzame aardelementen die nodig zijn voor onze computers, voor onze elektrische auto’s, voor batterijen”, aldus Thomsen.
De Amerikaanse belangstelling voor Groenland is niet nieuw. In de negentiende eeuw, rond de tijd dat we Alaska van Rusland kochten, toonden de Verenigde Staten interesse in het verwerven van Groenland. Er kwam niets van terecht.
Maar in 1917 de Verenigde Staten deed grondgebied kopen van Denemarken: de drie eilanden in het Caribisch gebied die er nu zijn Amerikaanse Maagdeneilanden. In ruil daarvoor erkenden de VS de Deense soevereiniteit over Groenland.
Toen kwam de Tweede Wereldoorlog.
Thomsen zei dat het eiland tijdens de oorlog enorm belangrijk was voor de geallieerden: “Denemarken is al bezet door de Duitsers. En dan zweeft Groenland daar onbeschermd rond. De Amerikaanse regering zei: ‘We moeten Groenland bezetten om er zeker van te zijn dat de Duitsers dat niet doen’.”
Keystone-Frankrijk/Gamma-Keystone via Getty Images 
De geallieerden gebruikten het eiland als tankplaats voor militaire bommenwerpers. Na de oorlog, in 1951, kwamen de VS en Denemarken een meer permanente regeling overeen die, aldus Thomsen, stelt dat “de VS vrijwel vrije toegang hebben (tot Groenland). Het land kan doen wat het wil op het gebied van het opzetten van militaire bases, radar, noem maar op. De VS hoeven het alleen maar beleefd te vragen.”
Maar genoeg over de locatie en de hulpbronnen. Natuurlijk heeft Groenland ook inwoners – een kleine bevolking van ongeveer 57.000.
Tillie Martinussen, een geboren Groenlander en voormalig parlementslid, zei dat opgroeien in Groenland geweldig was: “Ik bedoel, het is een heel, heel veilig land om in op te groeien. We dartelen in de sneeuw.”
Martinussen is, net als bijna 90% van de bevolking, van Inuit-afkomst. Op de vraag wat de Groenlandse waarden zijn, antwoordde ze: “Ze houden in dat we voor elkaar moeten zorgen. We moeten samen staan. Zeer gemeenschapsgedreven, in tegenstelling tot de meeste westerse landen, die zeer individueel gedreven zijn. We leven in een samenleving waar we nog maar twee generaties geleden gewend waren dat mensen op jacht gingen om hun voedsel te halen, en we zijn gewend om dat soort gemoedstoestand te delen.”
Hoewel uit peilingen blijkt dat de meeste Groenlanders geen Amerikaan willen zijn, zegt Martinussen dat het niets persoonlijks is: ‘Ik hou eigenlijk van de Verenigde Staten; ik hou van het Amerikaanse volk’, zei ze. ‘Begrijp me helemaal niet verkeerd. Ik bedoel, een van mijn dromen was eigenlijk om daar in een auto van oost naar west te gaan.’
Maar na de agressieve retoriek van president Trump over Groenland en zijn oude bondgenoot Denemarken (“Hoe dan ook, we gaan Groenland krijgen”), wordt die liefde zwaar op de proef gesteld.
Sean Gallup/Getty Images 
Martinussen zei: “We zijn al tachtig jaar goede bondgenoten, waardoor dit verraad op dit moment zo sterk in ons voelbaar is. Kinderen zoals we die nu hebben, zullen opgroeien met angst voor de Verenigde Staten als de agressor die we ons herinneren.”
Thomsen zei: ‘Er is, denk ik, een gevoel van verraad. Ik ben opgegroeid met – en de meeste Denen denk ik ook – met het idee dat de Verenigde Staten onze beste vriend ter wereld zijn, weet je?
Voor meer informatie:
Verhaal geproduceerd door Amol Mhatre. Redacteur: Emanuele Secci.
