Vijf jaar lang werkte Halima* in Afghanistan voor de Duitse luchtmacht in de veiligheidssector. Nu vreest ze voor haar leven.
Tijdens haar tijd bij de luchtafdeling van de Bundeswehr werden haar persoonlijke gegevens en gezichtsbiometrie verzameld en opgeslagen. In 2012 dwongen gezondheidsproblemen haar de rol te verlaten. Toen keerden de Taliban terug – en met hen de terreur.
Vanwege haar eerdere werk voor de Duitse regering werd ze een doelwit van de harde islamitische militante groepering.
De vergeten lokale bevolking huurt
Al in 2013 had de Duitse regering Halima steun toegezegd. Ze kreeg een e-mailadres van het ministerie van Buitenlandse Zaken, waarmee ze sinds de terugtrekking van de troepen meerdere keren heeft geprobeerd contact op te nemen, zonder succes.
Voor Halima, nu 63, is de stilte verwoestend: ondanks jarenlange dienst heeft ze geen hulp uit Duitsland gekregen. In plaats daarvan leeft ze voortdurend in angst voor haar leven en voelt ze zich buitengesloten en hulpeloos.
Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de Duitse regering de afgelopen jaren via verschillende toelatingsprogramma’s het voor ruim 33.000 bijzonder kwetsbare Afghanen mogelijk gemaakt om Duitsland binnen te komen. Daarnaast heeft de overheidsdienstverlener contact met alle getroffen personen in Afghanistan.
“Waar nodig en gevraagd wordt gezorgd voor accommodatie, voedsel en essentiële medische behandeling. De overheidsdienstverlener doet er alles aan om de veiligheid van de getroffenen te garanderen”, aldus de verklaring.
Het blijft onduidelijk of lokale werknemers die vóór 2021 zijn gestopt met werken voor de overheid, in het programma worden opgenomen.
Halima voelt zich nog steeds zowel geschokt als verontwaardigd. Haar werk bij de luchtmacht, gecombineerd met haar geslacht, heeft haar tot een doelwit voor de Taliban gemaakt. Zonder steun van buitenaf kan ze het land niet verlaten, omdat vrouwen niet zonder mannelijke metgezel mogen uitgaan of reizen.
“Ik zie geen hoop op leven, vooral niet voor vrouwen. We zijn volledig geïsoleerd”, vertelde Halima aan Euronews. Jarenlang heeft ze geloofd in en gevochten voor een rechtvaardig Afghanistan – nu betaalt ze de prijs met haar veiligheid.
Ook het leven van haar dochters staat op zijn kop sinds de terugtrekking van de Amerikaanse troepen. Amira (45), Mariam (43) en Yasmin (28)* hebben allemaal een hogere opleiding afgerond – onder alle andere omstandigheden zou de wereld voor hen openstaan. Maar onder het bewind van de Taliban kunnen ze hun carrière niet voortzetten. Vrijheid is een woord dat ook voor hen niet meer van toepassing is.
“Een van mijn dochters had een goede functie bij het Hof van Beroep, een ander werkte op het ministerie van Financiën en de derde heeft net zijn ingenieursdiploma afgerond”, legt Halima uit.
Vanwege hun eerdere werk staan Amira en Mariam onder toezicht van de Taliban. Elke keer dat ze het huis verlaten, lopen ze het risico dat hun telefoons door strijders worden doorzocht.
Nu beperken de levens van de vier vrouwen zich uitsluitend tot hun huis, gevangen binnen hun eigen vier muren.
Eind 2024 oordeelde het Europese Hof van Justitie dat vrouwen uit Afghanistan alleen vanwege hun geslacht het risico lopen vervolgd te worden en daarom recht hebben op bescherming.
Afghaanse vrouwen hoeven geen aanvullende redenen te bewijzen om te vluchten.
Vrouwen als Halima en haar dochters hebben dus recht op bescherming. Maar om er toegang toe te krijgen, zouden ze naar Duitsland moeten reizen – iets wat onder het Taliban-bewind onmogelijk is.
Isolatie, geweld en geen toekomst
Sinds de radicaal-islamistische Taliban – die zichzelf ook wel het Islamitische Emiraat Afghanistan noemen – in augustus 2021 de macht overnam, zijn vrouwen en meisjes in Afghanistan systematisch uitgesloten van vrijwel alle terreinen van het openbare leven.
Meisjes worden na de zesde klas van school uitgesloten en uitgesloten van de universiteit en van cursussen als geneeskunde of verloskunde. Slechts een klein aantal heeft toegang tot onderwijs via informele of online programma’s.
Openbare ruimtes, zoals parken of sportclubs, zijn gereserveerd voor mannen. Vrouwen mogen het huis alleen verlaten onder begeleiding van een mannelijk familielid – ook als ze medische hulp nodig hebben. Tegelijkertijd mogen ze alleen door vrouwelijk medisch personeel worden behandeld. Maar omdat er nog steeds zo weinig vrouwen werken, zitten veel patiënten zonder zorg.
De mentale last van isolatie, angst en gebrek aan vooruitzichten heeft geleid tot een ernstige geestelijke gezondheidscrisis onder Afghaanse vrouwen. Sinds de Taliban in augustus 2021 weer aan de macht kwamen, suggereren rapporten dat zelfmoordpogingen en zelfmoorden, vooral onder jongeren, dramatisch zijn toegenomen.
De Taliban geven echter geen officiële cijfers. Mediaberichten, onder meer van de Afghaanse ballingskrant Etilaat Roz, documenteerden minstens 213 zelfmoorden tussen april 2022 en april 2023.
Het jaar daarop meldde het door de Taliban gecontroleerde ministerie van Binnenlandse Zaken 360 gevallen, wat op een verdere stijging duidde. Euronews kon de cijfers niet onafhankelijk verifiëren.
Bovendien zijn er berichten dat vrouwenmoord toeneemt.
Eind 2024 oordeelde het Europese Hof van Justitie dat vrouwen in Afghanistan uitsluitend vanwege hun geslacht vervolgd worden en daarom recht hebben op bescherming. Afghaanse vrouwen zijn dus niet verplicht om aanvullende asielgronden op te geven.
*De namen van Afghaanse vrouwen die in het artikel worden genoemd, zijn om veiligheidsredenen gewijzigd.
