Kiev, Oekraïne – Bij het begin van Israëls genocidale oorlog tegen Gaza in oktober 2023 zei de Oekraïense president Volodymyr Zelenskyy: steun voor Israëlterwijl First Lady Olena Zelenska zei dat de Oekraïners de pijn van het Israëlische volk begrijpen en “delen”.
Billboards in Kiev verlichtten de hoofdstad met Israëlische vlaggen.
Uitgelichte verhalen
lijst van 4 artikelenhet einde van de lijst
De reactie weerspiegelde de houding van een groot deel van de Oekraïense samenleving en veel westerse leiders destijds.
Voor sommige mensen die zich tussen beide identiteiten bevonden, waren de eerste reacties moeilijk te zien.
‘Reizen terwijl de Palestijnen de deuren sluiten’
Hashem, een in Gaza geboren arts die het Oekraïense staatsburgerschap kreeg nadat hij bijna tien jaar in het land had gewoond, zei dat het contrast in de manier waarop Palestijnen en Oekraïners internationaal worden behandeld al lang duidelijk is.
“Reizen als een Oekraïner opent deuren; reizen als een Palestijn sluit ze”, zei hij, en beschreef het grote verschil in bewegingsvrijheid, toegang tot visa en publieke sympathie die aan elk van zijn identiteiten verbonden is.
“Dit is geen kwestie van lijden, maar een kwestie van principe. Als de mensenrechten werkelijk universeel zijn, kunnen ze niet afhankelijk zijn van nationaliteit of paspoort”, zei Hashem, die Al Jazeera vroeg zijn achternaam geheim te houden.
Een veranderende kijk op Israël
Maar toen Israëls bombardement op Gaza voortduurde en uitmondde in een genocide op de Palestijnen, zeiden sommige Oekraïners dat de publieke opinie geleidelijk veranderde.
Yuliia Kishchuk, een Oekraïense onderzoeker die samen met 300 Oekraïense wetenschappers, activisten en kunstenaars een open brief ondertekende waarin zij haar solidariteit met de Palestijnen uitdrukte, zei dat de kunstmatige hongersnood van Palestijnen in Gaza ervoor zorgde dat velen hun mening over het conflict heroverwogen.
Ze zei dat sommige Oekraïners parallellen trokken met de Sovjet-hongersnood die bekend staat als Holodomordie door Kiev wordt beschouwd als een opzettelijke genocide door het regime van Stalin.
Kishchuk voegde eraan toe dat aanvallen op andere landen, zoals Syrië, het Israëlische verhaal in twijfel trokken dat het zichzelf alleen maar had verdedigd tegen Hamas in de Gazastrook.
Pro-Palestijnse protesten zijn in Kiev ontstaan, terwijl prominente reguliere mediajournalisten en podcasters begonnen zijn verslag uit te brengen over het lot van de Palestijnen, legde ze uit.
Maar Kishchuk zei dat het bombardement op de Oekraïense infrastructuur de afgelopen weken is verdwenen miljoenen zonder warmte, elektriciteit en water nu het land een ijskoude winter doormaakt, heeft de opkomende protestbeweging tijdelijk tot stilstand gebracht.
Een veranderende kijk op de Verenigde Staten
De benadering van de Amerikaanse president Donald Trump van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne heeft veel Oekraïners gevoelloos gemaakt.
Washington wordt door velen gezien als minder een trouwe bondgenoot en meer als een macht die bereid is Oekraïne als een hulpbron te behandelen en tegelijkertijd een verzoenende houding tegenover de Russische president Vladimir Poetin te handhaven.
Kishchuk zei dat dit ertoe heeft geleid dat velen de VS nu “als een imperialistische macht in Oekraïne” zien vergeleken met het begin van de oorlog, toen ze zich “gesteund en opgenomen” voelden.
De ondertekening van een mineralenovereenkomst die Washington toegang geeft tot waardevolle zeldzame mineralen in Oekraïne heeft de Oekraïners ook doen nadenken over de manier waarop het land wordt gezien als “een hulpbronnenbasis … iets dat ons verbindt met Palestina en met landen in het mondiale zuiden, die doorgaans worden gezien in de vergelijkbare logica van de grote rijken”, zei ze.
Kiev heeft ook zijn standpunt ten aanzien van Palestina veranderd, waarbij Zelenskyy tijdens de Shangri-La Dialoog in Singapore in 2024 publiekelijk zei dat “Oekraïne twee staten erkent, zowel Israël als Palestina, en er alles aan zal doen om Israël ervan te overtuigen dit conflict te beëindigen en het lijden van de burgerbevolking te voorkomen”.
In juli 2024 stuurde Kiev via het initiatief “Graan uit Oekraïne” 1.000 ton tarwemeel naar de Palestijnse Gebieden als humanitaire hulp.
Het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken bekritiseerde ook openlijk de aanval van Israël op Qatar in september 2025 en omschreef deze als een grove schending van het internationaal recht.
‘Oorlog heeft overal hetzelfde gezicht’
Aaisha Aroggi, een 25-jarige studente uit Gaza-stad, raakte in de eerste maanden van de Israëlische oorlog tien keer ontheemd. Later bereikte ze Egypte via de grensovergang bij Rafah en vervolgens Oekraïne, waar ze een verblijfsvergunning kreeg omdat haar broer in Kiev woonde en werkte.
Vergeleken met de wrede omstandigheden in Gaza voelde Kiev aanvankelijk als een veilige haven, zei ze. Maar nu, met de voortdurende Russische aanvallen op de infrastructuur, heeft ze het gevoel dat ze van de ene plaats van verwoesting naar de andere is gegaan.
‘Oorlog heeft overal hetzelfde gezicht’, zei ze.
Aroggi zei aan het begin van de genocidale oorlog tegen Gaza dat de mensen in Oekraïne en een groot deel van Europa de Palestijnse ervaring niet begrepen. Sindsdien hebben Palestijnse platforms en informatie zich over het hele continent verspreid.
In Kiev stellen studenten van haar universiteit vragen over Gaza en betuigen zij hun steun voor de Palestijnse zaak.
‘Ze begrijpen echt wat er is gebeurd’, zei ze.
‘In Oekraïne zijn de reacties wisselend als ik het over Palestina heb’
Ondanks deze geleidelijke veranderingen, zei Hashem, ziet hij nog steeds dubbele normen, “niet uit woede tegen de Oekraïners, maar vanwege het systeem dat bepaalt wiens lijden het belangrijkst is”.
“Als ik in Oekraïne over Palestina spreek, lopen de reacties uiteen. Sommige mensen luisteren en proberen het te begrijpen; anderen hebben moeite om vergelijkingen te accepteren, vaak omdat hen al jaren wordt verteld dat de situaties niet vergelijkbaar zijn”, zei hij.
Hij gelooft echter dat momenten van politieke verandering kansen hebben gecreëerd voor een dieper begrip.
“Het ervaren van verminderde steun zal de ongelijkheid in behandeling niet wegnemen, maar het kan sommige mensen helpen inzien dat solidariteit gebaseerd op principes – en niet op politiek – de enige solidariteit is die echt blijft bestaan,” concludeerde hij.
