‘Je voelt je hulpeloos’: een gezondheidszorgsysteem in het Midden-Oosten maakt zich klaar voor Amerikaanse bezuinigingen

AL KAWD, Jemen — In de krappe onderzoekskamer van deze kleine dorpskliniek lag Rania Moussa op haar zij en bedekte haar ogen met een kussen. Haar lichte, kinderlijke lichaam deed vermoeden dat ze 13 jaar oud was. Het was dagen geleden dat ze een injectie had gekregen met de krachtige antibiotica die ze nodig heeft om haar aandoening, een vorm van bloedarmoede, onder controle te houden.

Maar de kliniek, die ze vroeger gratis gaf, had nu niets meer te bieden; en bezuinigingen op de hulp sinds de VS de hulp vorig jaar bevroor, zorgden ervoor dat het onwaarschijnlijk was dat deze op korte termijn zouden worden ontvangen. Zonder het medicijn, zei Rania’s moeder, kon haar dochter niets doen.

“Ze kan niet lopen; ze kan nauwelijks bewegen. Ik moest haar hierheen dragen. Vroeger konden we prikken krijgen, maar nu heeft geen enkele kliniek ze, dus moet ik ze bij de apotheek kopen”, zegt Jamilah Omar, Rania’s moeder. “We kunnen ons nauwelijks voedsel veroorloven, laat staan ​​medicijnen.”

Op de een of andere manier verzamelde Omar geld voor de antibiotica die door het kliniekpersoneel werden toegediend.

In het jaar dat is verstreken sinds de desinvestering van het Amerikaanse Agentschap voor Internationale Ontwikkeling in handen van Elon Musk en zijn zogenaamde Department of Government Efficiency, of DOGE, kunnen discussies over de sluiting ervan uitmonden in politieke puntentelling, waarbij voor- en tegenstanders van de regering-Trump tegen elkaar schreeuwen over de bereikte besparingen, of het gebrek daaraan.

Maar het is hier, op plaatsen als de stoffige huizengroep en de vervallen gebouwen waaruit Al Kawd bestaat, waar de reële impact van de bezuinigingen het duidelijkst voelbaar is.

“Je voelt je hulpeloos”, zegt Areeda Fadhli, de 53-jarige medisch assistente die de kliniek leidt, terwijl ze het kussen wegschuift om naar Rania’s gezicht te kijken.

‘Stel je voor dat je zoon, je dochter, voor je neus verdwijnt’, zei ze. “Hoe denk je dat het voelt?”

Fadhli wees naar een aantal dozen met medische basisbenodigdheden die in een hoek waren opgeborgen.

“Het is de laatste zending en die is ruim negen maanden geleden aangekomen”, zei ze. “We proberen ze zo veel mogelijk uit te rekken.”

De krimp in Jemen weerspiegelt een bredere verwoesting van de buitenlandse hulp wereldwijd. Tegen 2025 hebben de Verenigde Staten 3,4 miljard dollar aan mondiale hulp toegezegd, een fractie van de 14,1 miljard dollar die onder president Biden werd gefinancierd. Het omvat fondsen van USAID en andere Amerikaanse entiteiten.

En dat bedrag wordt alleen maar kleiner: eind vorig jaar kondigde de regering-Trump in 2026 aan dat zij 2 miljard dollar zou doneren aan VN-programma’s in 17 landen, met nadrukkelijke uitsluiting van Afghanistan en Jemen.

Rabii Nasr, een verpleegster, maakt de wond van een kind schoon in een ziekenhuis in de provincie Abyan in Jemen. Voor haar verwonding waren geen hechtingen nodig, wat een geluk was omdat het ziekenhuis geen hechtingen en chirurgische draad meer had.

(Nabih Bulos/Los Angeles Times)

Andere rijke landen volgen dit voorbeeld, waarbij Duitsland zijn humanitaire begroting voor 2026 ruimschoots halveert ten opzichte van vorig jaar. Frankrijk is van plan de ontwikkelingshulp met bijna 40% te verminderen en Groot-Brittannië verlaagt de hulpuitgaven van 0,5% naar 0,3% van zijn bruto nationaal inkomen in 2027.

De regering-Trump heeft verschillende rechtvaardigingen aangedragen voor het bezuinigen op de buitenlandse hulp. President Trump beweerde dat er “miljarden en miljarden dollars aan verspilling, fraude en misbruik” waren, terwijl DOGE-functionarissen opschepten over de kostenbesparingen. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei dat USAID “de nationale kernbelangen van de Verenigde Staten niet diende en in sommige gevallen schaadde”.

Regeringsfunctionarissen brachten geen bewijs van corruptie aan en noemden voorbeelden van verspilling die onjuist bleken te zijn, zoals de bewering van Trump dat $100 miljoen werd uitgegeven aan condooms voor de militante groepering Hamas in Gaza.

Hoe dan ook, zeggen waarnemers dat de fondsen die in het Biden-tijdperk waren bestemd voor buitenlandse ontwikkelingshulp minder dan 1% van de federale begroting bedroegen.

Vorig jaar verlaagden de Verenigde Staten de financiering aan Jemen vanuit USAID en andere bronnen van 768 miljoen dollar – wat overeenkomt met de helft van het humanitaire responsbudget van het land in 2024 – naar 42,5 miljoen dollar. Het resultaatzegt de VN, is dat 453 gezondheidsfaciliteiten in het hele land te maken hebben gehad met gedeeltelijke of dreigende sluiting, waaronder ziekenhuizen, basisgezondheidscentra en mobiele klinieken.

The Lancet, het gerespecteerde Britse medische tijdschrift, publiceerde in juli een onderzoek waarin schattingen werden gemaakt bezuinigingen op USAID zou tegen 2030 wereldwijd kunnen resulteren in 14 miljoen anders vermijdbare sterfgevallen. De schattingen waren gedeeltelijk gebaseerd op de levensreddende gevolgen van USAID’s eerdere werk op het gebied van voedselzekerheid, HIV-behandeling, medische zorg en andere diensten.

De bezuinigingen treffen Jemen nu al diep, een land dat geen onbekende is in tragedies. Een catastrofale burgeroorlog – die begon in 2014 toen door Iran gesteunde Houthi-rebellen de hoofdstad veroverden en een furieus offensief van een door Saoedi-Arabië geleide coalitie op gang brachten – maakte Jemen jarenlang tot het toneel van de ergste humanitaire rampen ter wereld.

Hoewel Jemen sindsdien in verwoesting is overtroffen door andere conflictgebieden, hadden in 2025 19,5 miljoen mensen – iets minder dan de helft van de bevolking – humanitaire hulp nodig, waarbij de meerderheid van hen voedselonzeker is, zegt de VN.

Dit jaar, terwijl de politieke onrust in het hele land aanhoudt, is de verwachting dat het aantal zal stijgen tot 21 miljoen; Het is een situatie die nog moeilijker wordt gemaakt doordat de regering-Trump de Houthi’s in 2025 heeft aangewezen als een buitenlandse terroristische organisatie.

Een soldaat loopt woensdag langs de Amerikaanse ambassade in Sanaa, Jemen.

(Osamah Abdulrahman/Associated Press)

Volgens humanitairen verbiedt de benaming feitelijk hulpleveringen aan gebieden onder Houthi-controle, waar 70% van de bevolking woont. Tegelijkertijd hebben de Houthi’s 73 VN-medewerkers vastgehouden en voertuigen en telecommunicatieapparatuur in beslag genomen, waardoor de VN niet meer kon opereren.

“Je hebt de verstoringen van het conflict en de toegenomen humanitaire behoeften, terwijl een uitdagend financieringsklimaat de uitvoeringsomgeving beperkt”, zegt Julien Harneis, de VN-residentiële coördinator in Jemen. “Dus aan alle voorwaarden is voldaan voor een heel moeilijk jaar.”

Voor hulporganisaties in Jemen die afhankelijk waren van Amerikaanse vrijgevigheid is het doel verschoven naar het behoud van wat er nog over is van hun activiteiten.

Een hulpverlener, die op voorwaarde van anonimiteit sprak uit angst de resterende hulpstromen in gevaar te brengen, zei dat de organisatie waarvoor hij werkte een van de twee kantoren had gesloten, 250 van de 300 personeelsleden had ontslagen en de hulp aan tientallen gezondheidscentra had opgeschort. De portefeuille van de organisatie was gekrompen van ongeveer $32 miljoen naar $2 miljoen.

“Ja, we hebben andere donoren uit Europa en Canada, maar het is nog niet eens 5% van wat de Amerikanen zouden geven”, zei hij.

Sommige organisaties hebben geprobeerd hun voorstellen af ​​te stemmen op de regionale prioriteiten van Washington, waaronder de strijd tegen Iran en Al Qaeda, of door termen uit te sluiten die onder de regering-Trump feitelijk uitgebreider zijn geworden.

“Alles dat zich richt op gender, feminisme of LGBT-bescherming: een verklaring met een van deze concepten zou niet worden ondertekend”, zei hij.

Om een ​​idee te krijgen van het verschil dat een jaar maakt, breidde Fadhli afgelopen januari, vóór de bezuinigingen op de hulp, de werking van de Al Kawd-kliniek uit van ploegendiensten van 12 uur naar 24 uursdiensten.

Drie artsen – een gynaecoloog en twee huisartsen – maakten al de dagelijkse reis van 80 kilometer van Aden, de belangrijkste stad in het zuiden van Jemen, naar Al Kawd om elke dag ongeveer 300 patiënten te behandelen. Arts-assistenten, geselecteerd uit lokale dorpsvrouwen, ontvingen $100 per maand en trainingsessies om in de kliniek te werken en te helpen in de behoeften van de gemeenschap te voorzien.

De kliniek beschikte over voldoende basismedicijnen voor drie maanden, en er was geld om speciale medicijnen aan te schaffen voor patiënten met gecompliceerde ziekten.

“Mensen komen hier omdat ze geen geld hebben, maar voordat we ze oplossingen voor hun problemen konden bieden”, zegt dr. Umayma Jamil, de 37-jarige gynaecoloog en de laatst overgebleven arts in de kliniek. Ze komt maar één keer per week, betaald uit het geld dat de kliniek kan inzamelen.

Nu, zei Jamil, zal ze een diagnose stellen, medicijnen voorschrijven en dan toekijken hoe de patiënt met dezelfde klacht terugkeert.

“Ik vraag hen: ‘Heb je medicijnen gehad?’ En ze zeggen dat ze dat niet kunnen omdat er geen geld is,” zei Jamil.

“Het is normaal dat ik gefrustreerd ben, maar ik weet niet wat ik moet doen. Ik heb het niet in de hand.”

De gevolgen van een dergelijke drastische vermindering van de hulp blijven niet beperkt tot kleinere faciliteiten; ze strekken zich zelfs uit tot grote medische instellingen zoals Al-Razi, het belangrijkste ziekenhuis in de provincie Abyan, dat jaarlijks meer dan 30.000 mensen bedient.

Dr. Muhsen Abdullah, de chirurg die verantwoordelijk was voor de eerste hulp, sprak op vermoeide toon vanuit een afdeling zonder chirurgische draad of hechtingen, en anesthesiologen werden gedwongen patiënten te vragen hun eigen verdovingsmiddel te kopen.

“Bederfelijke chirurgische producten, antibiotica, zelfs jodium en alcohol – dit alles moet de patiënt van buitenaf kopen voordat hij of zij komt voor een operatie. Het is belachelijk”, zei hij, eraan toevoegend dat sommige patiënten procedures uitstelden omdat ze zich geen postoperatieve zorg konden veroorloven.

Om hem heen waren nog meer tekenen van verval te zien: een röntgenonderzoekstafel zonder werkende achtergrondverlichting en een met stof bedekte ultraviolette sterilisatiemachine die al maanden niet meer had gewerkt.

Omdat humanitaire groepen met extreem krappe budgetten opereren, kunnen ze weinig doen als epidemieën toeslaan – ervan uitgaande dat ze deze überhaupt kunnen opsporen, omdat veel van die informatie afhankelijk was van gezondheidscentra die uitbraken rapporteerden.

“Nu hebben we geen meldingen. Nul”, zei de hulpverlener. Hij zei bijvoorbeeld dat het aantal choleragevallen in Jemen minder lijkt te zijn dan vorig jaar, hoewel het vermoedelijke aantal veel groter is.

‘Hoe kunnen ze je dat überhaupt vertellen? Er zijn geen kits om te testen.’

In Al Kawd hebben Fadhli en Jamil al enkele gevallen van cholera in het dorp ontdekt. Het is een beangstigend vooruitzicht, zeiden ze, omdat de ziekte, overgedragen door besmet water, vorig jaar enkele tientallen mensen het leven kostte, waarvan de meeste kinderen. Maar zonder geld voor quarantaine of medicijnen kunnen ze weinig doen, dus verwachten ze dat de uitbraak erger zal worden.

Dat komt overeen met de voorspellingen van Harneis, de VN-coördinator, die zei dat hulpgroepen in Jemen een toename van het aantal epidemieën verwachten “die we niet onder controle zullen kunnen krijgen, en een toename van de sterfte en morbiditeit, vooral bij jonge kinderen.”

“Er gaan kinderen dood en er zullen later dit jaar nog meer kinderen sterven”, zei hij. En zodra dergelijke uitbraken toeslaan, is er geen garantie dat ze binnen de grenzen van Jemen zullen blijven, voegde hij eraan toe. “Epidemieën stoppen niet bij de grens.”

Deze maand de Verenigde Staten zijn terugtrekking voltooid van de Wereldgezondheidsorganisatie, een beslissing die volgens de groep “zowel de Verenigde Staten als de wereld minder veilig” maakte.

Velen in de hulpgemeenschap erkennen dat USAID niet perfect was en begrijpen de klachten dat het zou kunnen worden gebruikt om ideeën te promoten die de regering-Trump als ‘wakker’ bestempelt.

Maar toch betreuren zij het terugtrekken van hun werk. Iemand vergeleek het met de abrupte terugtrekking van de VS uit Afghanistan, waardoor de Taliban de kans kregen om alle USAID-projecten te vernietigen.

“Oké, je zou kunnen zeggen dat USAID onhoudbaar was, maar er is een argument dat je de kraan niet helemaal moet dichtdraaien”, zei de hulpverlener, eraan toevoegend dat zijn werkgever al sinds 1994 in Jemen werkt.

“Met deze zet hebben jullie het werk van tientallen jaren vernietigd.”