Een vrouw loopt langs een digitaal scherm met nieuws over de vredesbesprekingen tussen de VS en Iran op 10 april 2026 langs een weg in Islamabad. Op 10 april hing er een wolk van onzekerheid over de geplande start van de gesprekken in Pakistan tussen de VS en Iran, zonder aankondiging van de komst van onderhandelaars en beide partijen die elkaar ervan beschuldigden een fragiele zaak niet ten uitvoer te hebben gelegd. (Foto door Farooq NAEEM/AFP via Getty Images)
Farooq Naeem | Afp | Getty-afbeeldingen
Afgevaardigden uit de VS en Iran zullen zaterdag gesprekken in Pakistan beginnen, omdat grote meningsverschillen het fragiele staakt-het-vuren van twee weken dreigen te ondermijnen.
Teheran heeft Israël er al van beschuldigd de voorwaarden van het staakt-het-vuren te schenden en de gesprekken in gevaar te brengen, terwijl de IDF Hezbollah in Libanon blijft aanvallen, waarbij woensdag meer dan 300 mensen omkwamen.
Hoewel Libanon werd genoemd in het oorspronkelijke door Pakistan opgestelde kader voor een staakt-het-vuren, beweren de VS en Israël dat dit niet in de overeenkomst was opgenomen.
Dit cruciale meningsverschil dreigt de onderhandelingen te torpederen. Vrede in Libanon is niet duidelijk opgenomen in het Amerikaanse 15-puntenplan, maar er wordt wel expliciet naar verwezen in het Iraanse 10-puntenplan.
Maar Libanon is niet het enige contactpunt tussen beide partijen. Er is ook een meningsverschil over wie de Straat van Hormuz zal controleren, evenals over de toekomst van de nucleaire verrijkingscapaciteit van Iran.
De oorlog in Libanon duurt voort
Toen de premier van Pakistan, Shehbaz Sharif, woensdag het staakt-het-vuren afkondigde, schreef de X dat de gevechten in de hele regio – inclusief Libanon – zouden stoppen.
Israël betwistte zijn bewering snel en benadrukte dat de uitzetting niet de noordelijke buurman zou omvatten, en ging woensdag door met het uitvoeren van het zwaarste bombardement op het land in decennia.
Iran reageerde door te waarschuwen voor verdere aanvallen en schreef op X dat zijn bondgenoten een ‘onafscheidelijk’ onderdeel van het staakt-het-vuren vormen en dat schendingen ‘expliciete kosten en STERKE’ reacties met zich meebrengen.
“De Israëlische regering is niet happig op enige toenadering tussen de VS en Iran, en de oorlog in Libanon is een van de belangrijkste kaarten die Netanyahu heeft bij het destabiliseren van elke vredesinspanning”, vertelde Maziyar Ghiabi, directeur Perzische studies aan de Universiteit van Exeter, vrijdag aan Squawk Box Europe van CNBC.
In een poging om verdere aanvallen op Beiroet te voorkomen herhaalde de Libanese regering haar oproep tot directe onderhandelingen met Israël, een aanbod dat Netanyahu sindsdien heeft aanvaard.
Het Libanonfront zal waarschijnlijk een rol spelen in de discussies in Islamabad, omdat zijn betrokkenheid bij het beëindigen van de gevechten in de hele regio een open vraag blijft.
Controle over Hormuz
De vraag wie de controle heeft over de Straat van Hormuz, een cruciale maritieme route voor olie en gas, blijft onopgelost.
Iran wil de volledige controle over de doorvaart behouden en tol heffen op schepen die door de Perzische Golf varen, en de winst gebruiken om de wederopbouw van het land te financieren.
Het vereist dat rederijen tol betalen in cryptocurrency in ruil voor een veilige doorvoer, meldde de Financial Times woensdagochtend.
Trump daarentegen zei dinsdag in een X-post dat het staakt-het-vuren afhangt van “de VOLLEDIGE, ONMIDDELLIJKE en VEILIGE OPENING van de Straat van Hormuz”.
Het potentieel voor Iran om schepen zwaar te belasten is een grote zorg, vertelde een directeur van een maritieme verzekeringsmaatschappij, die niet bij naam genoemd wilde worden, aan CNBC.
Een dergelijke stap zou tientallen jaren vrije toegang tot de zeestraat als internationale waterweg belemmeren en reders dwingen hoge vergoedingen te betalen of de route helemaal te vermijden.
Controle over de zeestraat is de “grootste” hefboom van Iran, vertelde Amrita Sen, oprichter van het marktinformatieplatform Energy Aspects, donderdag aan CNBC’s “Access Middle East”.
‘Ik denk niet dat tolheffing iets is dat geaccepteerd zal worden door de GCC, door Oman of door een van zijn buurlanden’, zei ze. “Het is heel, heel moeilijk te slikken, maar over het geheel genomen is dit een hefboom waarvan ik niet zie dat Iran deze opgeeft.”
Over nucleaire verrijking
Een ander struikelblok is het lot van het Iraanse nucleaire verrijkingsprogramma.
De Iraanse nucleaire chef zei donderdag dat de eisen van de vijanden van het land voor nulverrijking ‘wishful thinking’ waren.
Het tienpuntenvredesvoorstel van de Islamitische Republiek omvat het ‘recht op verrijking’, een eis die snel werd stopgezet door vice-president JD Vance.
Hoewel Iran heeft beloofd zijn nucleaire programma te beëindigen, is het “onwaarschijnlijk” dat het zijn voorraad verrijkt uranium zal opgeven, aldus Sanam Vakil, directeur van MENA bij Chatham House.
“Als president Trump de verzekering krijgt dat Iran inspecteurs terug zal toelaten in zijn nucleaire faciliteiten, of wat daarvan nog over is, en dat Iran dit verrijkte uranium zal decomprimeren, zullen dat winsten zijn”, vertelde ze donderdag aan CNBC’s “Squawk Box Europe”.
“Een verifieerbare, gecontroleerde nucleaire deal is uiteindelijk iets dat hij (Trump) aan het Amerikaanse volk kan verkopen.”
Uiteindelijk zou het meningsverschil over de belangrijkste bouwstenen van het staakt-het-vuren een wankele basis kunnen blijken voor het voeren van onderhandelingen over een langetermijnoplossing voor het conflict.
