Veel mensen realiseren zich niet dat tandheelkunde een van de meest fysiek en psycho-emotioneel veeleisende medische beroepen is. Hierdoor ervaren tandartsen extreem hoge aantallen aandoeningen aan het bewegingsapparaat, burn-out, chronische pijn en verschillende stressgerelateerde aandoeningen.
Dr. Vera Maslovadoctor in de geneeskunde, onderzoeker en interdisciplinair specialist, werkt op het kruispunt van tandheelkunde, ergonomie, psychologie en preventieve gezondheidszorg. Haar interdisciplinaire achtergrond in de tandheelkunde, psychologie, neurofysiologie en lichamelijke opvoeding heeft haar geholpen moderne, wetenschappelijk onderbouwde benaderingen van de preventie van beroepsziekten in de tandheelkunde te ontdekken en te implementeren.
Musculoskeletale en houdingsrisico’s in de tandheelkunde
Meer dan 70% van de tandartsen heeft door de jaren heen chronische pijn en vermoeidheid ervaren. Aandoeningen van het bewegingsapparaat behoren tot de grootste beroepsrisico’s in de tandheelkunde. Tandartsen brengen lange perioden door in statische houdingen, wat leidt tot ergonomische onevenwichtigheden. Risico’s die verband houden met deze statische houdingen en ergonomische onevenwichtigheden zijn onder meer:
- Chronische pijn in nek en rug
Dr. Maslova werkte in verschillende tandheelkundige klinieken in zowel Rusland als de Verenigde Staten. Sommige van deze rollen vereisten aanzienlijke ergonomische stress, zoals chirurgische hulp, protheses en algemene tandheelkunde. Alle verlengde zitposities en snelle overgangen tussen behandelingen zorgden voor aanzienlijke beroepsuitdagingen.
Haar klinische ervaring en vroege onderzoek onder tandheelkundige studenten vormen een sterke basis voor het analyseren van beroepsrisicofactoren. Ze ontdekte dat pijn en lijden aan het bewegingsapparaat geen geïsoleerde incidenten zijn, maar voorspelbare uitkomsten van de ergonomische onevenwichtigheden in de statische houdingen van tandartsen tijdens het werk.

Op bewijs gebaseerde ergonomische oplossingen
Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de ontwikkeling en implementatie van op bewijs gebaseerde ergonomische oplossingen in tandheelkundige omgevingen. Alle tandartsen en professionals kunnen hun lichamelijke gezondheid aanzienlijk verbeteren als ze overwegen de volgende moderne ergonomische strategieën op het werk te implementeren:
- Neutrale zonepositionering – Richt zich op een neutrale uitlijning van de wervelkolom door de rug recht te houden en overmatige cervicale flexie te vermijden bij onderzoek van de mondholte van een patiënt.
- Nieuw ontworpen bestuurderskrukken – Ga op een kruk zitten met bekkenondersteuning en houdingsverstelbaarheid. Het zal een tandarts helpen een goede houding te behouden, aangezien hij tijdens onderzoeken vaak van houding verandert.
- Optimalisatie van de tandheelkundige zorg met vier handen – Gebruik ergonomische opstellingen om het teamwerk van tandartsassistenten te ondersteunen, beweging te minimaliseren, focus te vergroten en vermoeidheid te verminderen.
- Aanpassing van patiëntenstoel en verlichting – Stel de stoel van de patiënt zo in dat deze binnen het optimale gezichtsveld van de tandarts komt te staan. Het zal de positie van het hoofd in de toekomst verminderen. Er is ook verstelbare LED-verlichting nodig, zodat de tandarts niet hoeft te turen, te leunen of gebruikelijke bewegingen te maken om te zien wat hij doet.
- Vergroting gebruiken om de druk op de baarmoederhals te verminderen – Implementatie van vergrotingssystemen of -apparaten maakt het gemakkelijker om patiënten te analyseren terwijl ze rechtop blijven staan. Tandartsen hoeven hun hoofd en nek niet te veel te buigen om het van dichterbij te bekijken.
- Protocollen voor microbreuk ondersteund door onderzoek – Uit onderzoek is gebleken dat tandartsen die verplichte pauzes van 15 tot 30 seconden nemen de belasting van het bewegingsapparaat verminderen en de bloedsomloop verbeteren.
De huidige wetenschappelijke literatuur ondersteunt al deze oplossingen. Dr. Maslova heeft deze oplossingen actief beoordeeld en hun levensvatbaarheid bevestigd als peer reviewer voor het Multidisciplinaire Digital Publishing Institute (MDPI) en andere internationale tijdschriften.
Neurofunctionele benaderingen en psycho-emotionele veerkracht
Ergonomie richt zich op de aanpassing van de fysieke houding en de juiste beweging. Er moet echter ook meer aandacht worden besteed aan het centrale zenuwstelsel en de chronische stress en cognitieve vermoeidheid die daarmee gepaard gaan. Omdat tandheelkunde snel, multitaskend werk met naadloze precisie en nauwkeurigheid vereist, kan dit leiden tot cognitieve overbelasting. Cognitieve belasting verwijst naar de mentale inspanning die nodig is om complexe informatie te begrijpen, emoties te reguleren en kritische beslissingen te nemen.
De interdisciplinaire achtergrond van Dr. Maslova onthulde hoe neurofysiologie en psychologie elkaar kruisen met tandheelkunde. De mechanismen van chronische stress en cognitieve belasting kunnen de klinische prestaties van een tandarts rechtstreeks beïnvloeden. Alle prestatie-eisen van precisie en hyperfocus bij langdurig zitten of staan kunnen het centrale zenuwstelsel verergeren, dat vervolgens stresshormonen vrijgeeft om de alertheid te vergroten.
Helaas verhoogt stress de cognitieve belasting, wat leidt tot burn-out. Vroege tekenen van een burn-out zijn uitputting, ongelukkigheid, ongeduld, lage productiviteit en verhoogde prikkelbaarheid. Langdurige klinische praktijk kan uiteindelijk leiden tot ontregeling van het zenuwstelsel. In deze toestand blijft het centrale zenuwstelsel in verhoogde alertheid of een langdurige vecht- of vluchtreactie als gevolg van de overweldigende stress, angst en burn-out.
Moderne neurofunctionele strategieën die kunnen helpen
Dr. Maslova is een groot voorstander van het gebruik van moderne neurofunctionele strategieën om meer psycho-emotionele veerkracht te creëren. Deze strategieën omvatten:
- Ademwerkprotocollen – Specifieke ademhalingstechnieken ontworpen om het parasympathische evenwicht te verbeteren.
- Proprioceptieve training – Evenwichtsoefeningen en gewichtdragende activiteiten om tandartsen te helpen hun evenwichtsgevoel, houding en beweging te verbeteren. Het resultaat is een verbeterde balans, meer lichaamsbewustzijn en een verminderd risico op blessures.
- Routines voor stressmodulatie – Tandartsen moeten stressmodulerende routines oefenen tussen patiënten om hun stress- en angstniveaus gedurende de werkdag te reguleren.
- Sensorisch-motorische oefeningen – Gestructureerde routines die beweging koppelen aan sensorische input zoals balans, zicht en aanraking. Het kan helpen de hersenen opnieuw met het lichaam te verbinden om de perceptie van pijn en angst te verminderen en het bewustzijn te vergroten.
- Neurocognitieve mapping – Neurocognitieve mapping van tandvermoeidheid stelt professionals in staat gedetailleerde neurologische kaarten te maken waarmee ze gemakkelijk kunnen herkennen wanneer hun cognitieve toestand is afgenomen. Op die manier kunnen ze fouten bij de patiënten voorkomen voordat ze worden behandeld.
Deze moderne neurofunctionele strategieën worden zelden besproken in de reguliere media. Daarom moet elke tandarts er meer over leren, omdat hij tijdens zijn werk waarschijnlijk met dezelfde neurofysiologische en psychologische crises te maken krijgt.

Burn-outpreventie en geestelijke gezondheidszorg bij tandartsen
De tandheelkunde wordt geconfronteerd met een wereldwijde burn-outcrisis. Het wordt niet alleen veroorzaakt door fysieke pijn. De echte factor is de emotionele arbeid die gepaard gaat met klinische besluitvorming en patiëntenzorg. Als tandheelkundestudenten onvoldoende training krijgen in de duurzaamheid van de geestelijke gezondheidszorg, zullen ze na hun afstuderen niet weten hoe ze met de psychologische eisen van het tandheelkundig beroep moeten omgaan.
Systematische ondersteuningsprogramma’s zijn essentieel om burn-out te helpen voorkomen en de geestelijke gezondheid in de tandartspraktijk te ondersteunen. Dr. Maslova ontwikkelde trainingsmodules die specifiek zijn ontworpen om tandheelkundige teams te leren over burn-outpreventie en geestelijke gezondheid. De modules richten zich op het volgende:
- Hoe je burn-outsystemen vroegtijdig kunt herkennen voordat ze escaleren en patiënten beïnvloeden.
- De beste manieren om de communicatieve vaardigheden te verbeteren bij het overbrengen van informatie naar patiënten.
- Technieken voor het reguleren van emoties in stressvolle klinische omgevingen en moeilijke interacties met patiënten.
- De beste zelfbeoordelingsinstrumenten voor het bereiken van psycho-emotioneel evenwicht.
Impact op de volksgezondheid en interdisciplinaire betekenis
De geestelijke en lichamelijke gezondheid van een tandarts heeft ook invloed op de volksgezondheid. Om deze reden is het onderwerp beroepsziekten in de tandheelkunde niet alleen relevant voor tandartsen. Ze zijn ook relevant voor gezondheidszorgsystemen, tandheelkundige scholen, politici en patiënten.
Wanneer de gezondheid van een tandarts verbetert, heeft dit een directe positieve impact op de kwaliteit van zijn behandeling, de continuïteit van zijn zorg en het veiligheidsniveau dat patiënten krijgen. Als meer belanghebbenden in de tandheelkunde deze feiten kunnen onderkennen, zal dit een grote bijdrage leveren aan het veiliger en effectiever maken van de tandheelkunde voor iedereen.
Dr. Maslova heeft hiervan bewijs gezien na onderzoek in internationale tijdschriften zoals de Dentistry Journal en de International Journal of Environmental Research and Public Health. Bovendien tonen haar interdisciplinaire onderzoek, leiderschapservaring in tandheelkundige klinieken en onderwijswerk met tandheelkundig personeel en kwetsbare patiëntengroepen haar kennis en inzet voor de bescherming van de volksgezondheid.
Conclusie
Het is vrij ongebruikelijk dat tandartsen werken op het snijvlak van tandheelkunde, neurofysiologie en psychologie. Een dergelijke interdisciplinaire specialisatie blijft zeldzaam in de tandheelkunde; minder dan 1-3% van de huisartsen combineert de klinische praktijk met neurofunctioneel onderzoek. Hoewel de interdisciplinaire aanpak van Dr. Maslova nog steeds relatief zeldzaam is in het vakgebied, is haar werk een bewijs van de kracht en impact van deze moderne benaderingen op tandartsen en hun patiënten.




