LONDEN — Britse premier Keir Starmer staat voor een strijd om op zijn post te blijven na de gevolgen van zijn besluit in 2024 om veteraan politicus Peter Mandelson te benoemen tot ambassadeur van Groot-Brittannië in de VS, ondanks diens banden met pedofiel Jeffrey Epstein.
Starmers oordeel staat in de schijnwerpers als nooit tevoren, vooral daarna heeft vorige week miljoenen Epstein-gerelateerde documenten vrijgegeven van het Amerikaanse ministerie van Justitie liet zien hoe nauw deze banden waren.
Er bestaat wijdverbreide woede over het feit dat de premier Mandelson, een topfiguur uit Starmers eigen Labour-partij, op zo’n gevoelige en spraakmakende post heeft benoemd. Starmer had Mandelson al ontslagen nadat in september een eerste reeks e-mails was vrijgegeven, waaruit bleek dat hij bevriend bleef met Epstein na de veroordeling van de overleden financier in 2008 wegens seksuele misdaden waarbij een minderjarige betrokken was.
Maar uit de deze week gepubliceerde e-mails blijkt dat Mandelson, als lid van het toenmalige Labour-kabinet, in 2009 ook gevoelige – en mogelijk marktbewegende – overheidsinformatie doorgaf aan de in ongenade gevallen financier.
Het management van Starmer twijfelt nu. Verschillende Labour-wetgevers hebben gezegd dat hij moet aftreden, terwijl anderen zich duidelijk ongemakkelijk voelen, na een reeks misstappen sinds de partij in een moeilijke tijd weer aan de macht kwam. verpletterende overwinning in juli 2024.
Starmer probeert terug te vechten. Hij heeft verontschuldigde zich aan het Britse publiek en aan de slachtoffers van Epsteins sekshandel, omdat ze geloofden in wat hij ‘Mandelsons leugens’ noemde.
Er zijn een aantal manieren waarop Starmer zou kunnen gaan, sommige eenvoudiger dan andere.
De eenvoudigste optie is dat Starmer zijn voornemen aankondigt om af te treden, wat leidt tot verkiezingen voor het Labour-leiderschap. Een aftreden zou mogelijk kunnen komen als een delegatie van kabinetsleden tegen Starmer zegt dat hij te veel steun in de partij heeft verloren, of als leden van zijn regering uit protest aftreden.
Onder degenen waarvan wordt aangenomen dat ze leiderschapsaspiraties hebben, is onder meer de minister van Volksgezondheid Wes StraatingMinister van Binnenlandse Zaken Shabana Mahood en voormalig vice-premier, Angela Raynerdie vorig jaar moest aftreden nadat ze toegaf dat ze niet genoeg belasting had betaald over de aankoop van een huis. Het probleem voor Rayner is dat er een onderzoek naar loopt.
Maar er is geen duidelijke koploper.
Andy Burnhamde populaire burgemeester van Manchester, die later deze maand werd uitgesloten van deelname aan een speciale verkiezing in de stad, zou niet in aanmerking komen omdat de leider uit de parlementaire partij moet komen.
Ongeacht wie er kandidaat is, de verkiezingen zullen waarschijnlijk weken duren, waarbij Starmer waarschijnlijk in functie zal blijven totdat deze zijn afgerond.
Als Starmer besluit onmiddellijk af te treden, zullen het kabinet en het bestuursorgaan van Labour waarschijnlijk een interim-leider als premier kiezen, waarschijnlijk iemand van wie niet wordt verwacht dat hij een Labour-leider zal zijn. Vicepremier David Lammy zou in dit plaatje kunnen passen.
Volgens de regels van Labour moeten kandidaten de steun hebben van een vijfde van de parlementaire partij, wat neerkomt op 80 wetgevers.
Degenen die deze drempel halen, moeten dan steun krijgen van 5% van de Labour-partijen in het lokale kiesdistrict of van ten minste drie partijen, waarvan er twee vakbonden moeten zijn. Geaffilieerden zijn groepen of organisaties waarvan wordt aangenomen dat ze belangen hebben die aansluiten bij die van de Labour Party; inclusief vakbonden en coöperatieve en socialistische verenigingen.
In aanmerking komende leden van de partij en aangesloten partijen zullen vervolgens op de leider stemmen met behulp van een kiessysteem dat de kandidaten rangschikt. De winnaar is de eerste kandidaat die meer dan 50% van de stemmen heeft behaald.
Koning Karel III zou vervolgens de winnaar uitnodigen om premier te worden en een regering te vormen.
Als Starmer niet aftreedt, kan hij voor een uitdaging komen te staan, mogelijk van zijn kabinet.
In tegenstelling tot de Conservatieve Partij, die een geschiedenis heeft van het wegwerken van leiders als Margaret Thatcher in 1990 Boris Johnson in 2022 heeft Labour dat spiergeheugen niet. Er is nog nooit een Labour-premier afgezet, hoewel Tony Blair in 2007 zijn plan aankondigde om af te treden na een reeks aftreden op laag niveau.
Uitdagers zouden aan de bovenstaande drempels moeten voldoen, maar Starmer zou automatisch op het stembiljet staan.
Starmer krijgt de komende weken te maken met een aantal obstakels. De eerste zal waarschijnlijk binnen een paar dagen arriveren dossiers gerelateerd aan het onderzoek naar Mandelson wordt gepubliceerd. Starmer zal hopen dat ze de omvang van Mandelsons leugens laten zien. Als ze dat niet doen, zou dit een groot gevaar voor de premier kunnen zijn.
Een andere potentiële valkuil zouden de tussentijdse verkiezingen van 26 februari in Gorton en Denton kunnen zijn, traditioneel een veilige Labour-zetel. Deze keer zal het echter een zware strijd worden met uitdagingen van de anti-immigratiehervormingen in Groot-Brittannië aan de rechterkant en de Groenen aan de linkerkant.
Het besluit om Burnham uit te sluiten van zijn ambtstermijn vormt ook een risico voor Labour. Hoewel hij werd geblokkeerd omdat een overwinning van Burnham zou leiden tot dure tussentijdse verkiezingen voor het burgemeesterschap van Manchester, beweren critici dat Starmer geen potentieel gevaarlijke rivaal terug in het Lagerhuis wilde zien.
Dan volgt een reeks verkiezingen in mei. Velen binnen Labour vrezen dat de partij voor het eerst sinds de oprichting van de wetgevende macht in 1999 de macht in Wales zou kunnen verliezen, in Schotland ver achterop zou kunnen raken en getroffen zou kunnen worden door lokale verkiezingen in Engeland.
Het is duidelijk dat Starmer voor een moeilijk landschap staat.
En dat sluit verrassende ontwikkelingen uit die zijn premierschap verder zouden kunnen doen wankelen.
“Gebeurtenissen, beste jongen, gebeurtenissen”, zei Harold Macmillan, premier tussen 1957 en 1963, toen hem werd gevraagd wat de grootste uitdagingen voor leiders waren.
