LONDEN — Geen reekalflof meer. Geen beleefde oplossingen en ouderwetse diplomatie meer. En niemand belt Donald Trump “schaap” nu.
Europese leiders die een jaar lang uitgebeend uitzoeken hoe je er een moet aanpakken moedige Amerikaanse president in zijn tweede ambtstermijn kwam hij dichter bij het zeggen van ‘nee’, of iets diplomatieks dat daar dicht bij in de buurt kwam, bij het negeren van het internationaal recht en zijn aanspraak op hun grondgebied. Trumps belofte om Groenland over te nemen en elk land dat zich verzet, straffenlijkt de smeltkroes te zijn geweest.
Er werd aangenomen dat de “rode lijnen” dit jaar overschreden waren toen Trump abrupt zijn eis deed herleven dat de VS Groenland “absoluut” zouden regeren, de semi-autonome regio die deel uitmaakt van NAVO-bondgenoot Denemarken. Het bracht zelfs de meest zachtaardige diplomaten ertoe scherpe waarschuwingen uit te spreken tegen Trump, die zij hadden gevleid metkoninklijke behandeling En brutale lof.
“Groot-Brittannië zal zijn steun voor de soevereiniteit van Groenland niet opgeven”, zei de Britse premier Keir Starmer. Verschillende leiders van het continent zeiden dat “Europa niet zal worden gechanteerd” over Groenland.
“Voor bedreigingen is geen plaats onder bondgenoten”, zei de Noorse premier Jonas Gahr Støre.
Het harde diplomatieke gesprek rond de krachtmeting vorige week in Davos, Zwitserland, was niet de enige factor die Trump ertoe aanzette. De Amerikaanse congresverkiezingen in november naderen midden in een dalende aandelenmarkt En vernietigende goedkeuringsclassificaties. De Europese leiders zijn ook niet de eersten die Trump tijdens zijn tweede termijn in de weg staan Voorzitter van de Federal Reserve, Jerome Powell.
Maar de dramatische wending onder de Europese elite, van het “sussen” van Trump naar het uitdagen van hem, duidt op de voortdurende inspanningen van sommige landen om “nee” te zeggen tegen een president die het niet graag hoort en die erom bekend staat wraak te nemen.
“Wij willen een stuk ijs ter bescherming van de wereld, maar dat zullen ze niet geven”, zei Trump tegen zijn toehoorders op het World Economic Forum. “Je kunt ja zeggen en we zullen je heel dankbaar zijn. Of je kunt nee zeggen en we zullen het onthouden.”
De afgelopen dagen heeft Europa ruimschoots geweigerd om met Trump in zee te gaan, vanwege zijn Groenlandse eisen in zijn nieuwe Vredesraad en zelfs tot wat de Canadese Mark Carney ‘de fictie’ noemde dat de alliantie werkt om welk land dan ook meer ten goede te komen dan de machtigste. Het moment markeerde een eenheid onder de Europese leiders waar ze een jaar lang moeite mee hadden gehad.
“Als Europa niet verdeeld is, als we samen staan, en als we duidelijk en sterk zijn, ook in onze wil om voor onszelf op te komen, dan zullen de resultaten zichtbaar worden”, zei premier Mette Frederiksen. “Ik denk dat we iets hebben geleerd.”
Federiksen zelf was een voorbeeld van de leercurve. Een jaar geleden zaten zij en andere leiders hen op de hielen, vooral in reactie op de regering-Trump. Ze vond het nodig vertellen journalisten in februari 2025‘We zijn geen slechte bondgenoot’, nadat vicepresident JD Vance had gezegd dat Denemarken ‘geen goede bondgenoot was’.
Trump is transactioneel. Hij heeft weinig behoefte aan diplomatie en geen “behoefte aan internationaal recht”, vertelde hij deze maand aan The New York Times. Daarin lag de discrepantie tussen typisch coöperatieve Europese leiders en de Republikeinse president toen hij terugviel op het Witte Huis en zei dat hij wilde dat de VS Groenland, Panama en misschien zelfs Canada zouden overnemen.
“Tijdens de eerste termijn van Trump wist Europa niet wat te verwachten en probeerde met hem om te gaan volgens de oude regels van de diplomatie, in de verwachting dat als ze in afgemeten termen met hem bleven praten, hij zijn gedrag zou veranderen en naar de club zou verhuizen”, zegt Mark Shanahan, universitair hoofddocent politiek engagement aan de Universiteit van Surrey.
“Het is erg moeilijk voor andere leiders die met elkaar omgaan via de finesses van een op regels gebaseerd systeem en diplomatieke gesprekken”, zei Shanahan. “Het is moeilijk voor hen om te veranderen.”
Vijf maanden na de inauguratie van Trump vorig jaar, toen zijn dreiging voor Groenland in de lucht hing, hadden de Europese leiders genoeg grip gekregen op de regering-Trump om een ontmoeting tussen NAVO-landen in Nederland. De NAVO-leden kwamen overeen om meer bij te dragen en gaven Trump grotendeels de eer dat hij hen dwong te moderniseren.
Secretaris-generaal Mark Rutte, bekend als die van de coalitie ‘Trump fluistert’ vergeleek de rol van de president bij het kalmeren van de oorlog tussen Iran en Israël met een ‘vader’ die tussenbeide kwam in een gevecht op het schoolplein.
Er bestaat traditionele diplomatie om de mogelijkheden tot samenwerking te behouden. Dit betekent vaak dat je, indien mogelijk, vermijdt om een plat ‘nee’ te zeggen. Maar Trumps Groenlandse gok was zo’n sterke bedreiging van het ene NAVO-lid naar het andere dat de premier van Groenland daadwerkelijk sprak.
‘Genoeg’, zei Jens-Frederik Nielsen in een verklaring kort na de opmerkingen van Trump op 5 januari. ‘Geen druk meer. Geen hints meer. Geen fantasieën over annexatie meer.’
Het hielp de toon te zetten. De leider van Denemarken zei dat een dergelijke invasie van Groenland dat zou doen markeert het einde van de NAVO en drong er bij de alliantieleden op aan de dreiging serieus te nemen.
Dat deden ze, waarbij ze verklaring na verklaring uitbrachten waarin ze de hernieuwde dreiging afwezen. Trump reageerde afgelopen weekend vanaf zijn golfbaan in Florida met het dreigement om binnen een maand een invoerbelasting van 10% te heffen op goederen uit acht Europese landen: Denemarken, Noorwegen, Zweden, Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië, Nederland en Finland. Het tarief, zo schreef hij, zou op 1 juni stijgen tot 25% als er geen overeenkomst zou zijn voor “de volledige en totale aankoop van Groenland” door de Verenigde Staten.
De strijdende woorden van Trump veroorzaakten vuur onder de leiders die in Davos aankwamen. Maar ze leken ook te erkennen dat de bredere Trump-wereld hem kwetsbaar maakte.
“Trump bevond zich in een vrij zwakke positie omdat er nog veel andere dreigende problemen aan de hand zijn”, waaronder een aanstaande uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof. op zijn tarieven en een tegenreactie Immigratie-invallen in Minnesotazei Duncan Snidal, emeritus hoogleraar internationale betrekkingen aan de Universiteit van Oxford en de Universiteit van Chicago.
De Canadese Carney zei nee door de vraag zo te herformuleren dat deze niet over Groenland ging, maar over de vraag of het tijd was voor de Europese landen om samen macht op te bouwen tegen een ‘pestkop’ – en zijn antwoord was ja.
Zonder de Verenigde Staten of Trump bij naam te noemen, zei Carney ronduit: Europa, zei hij, zou de ‘dwang’ en ‘uitbuiting’ van de grote macht moeten afwijzen. Het was tijd om te accepteren, zei hij, dat er sprake was van een ‘breuk’ in het bondgenootschap, en niet van een transitie.
Wat Snidel niet zei, was dat de breuk zeer recent was, en ook al was dat zo het kan moeilijk te repareren zijn in de toekomst blijft het in het belang van de VS en Europa om dit te doen onder aangepaste regels buiten het presidentschap van Trump. “Het is een te goede deal om ze allemaal te laten liggen”, zei Snidel.
Voordat Trump in Davos van het podium stapte, begon hij zich terug te trekken.
Hij heeft zijn dreigement ingetrokken om ‘macht’ te gebruiken om Groenland over te nemen. Niet lang daarna, hij helemaal omgedraaid, hij kondigde het ‘kader’ aan voor een deal die zijn tariefdreiging overbodig zou maken.
Trump vertelde Fox Business dat “we totale toegang tot Groenland willen”, binnen het “kader”, zonder te onthullen wat dat zou kunnen betekenen.
Frederiksen drukte nogmaals op de waarschuwingsknop. In een verklaring zei ze: “We kunnen niet onderhandelen over onze soevereiniteit.”
Met andere woorden: “Nee.”
