MEXICO-STAD — Edivaldo Hernández Villar kroop op zijn knieën naar de basiliek van Guadalupe, huiverend en fluisterend gebeden.
Het was de laatste etappe van een zware vierdaagse pelgrimstocht naar het meest gerespecteerde heiligdom van Mexico, waar katholieken geloven dat de Maagd Maria bijna 500 jaar geleden op miraculeuze wijze verscheen.
Hernández, zijn vrouw en hun tienerzoon hadden 160 kilometer van hun dorp naar de hoofdstad van het land getrokken, waarbij ze de hele dag zware rugzakken droegen en ’s nachts onder de sterren sliepen. Net als de naar schatting tien miljoen andere Mexicanen die deze maand naar de basiliek zullen komen, was hun reis een daad van geloof, berouw en dank.
“Je verdraagt kou, je verdraagt honger, je steekt bergen over”, zegt Hernández, een 34-jarige boer. “Te veel haar.”
Er is geen figuur die belangrijker is voor de Mexicaanse religieuze, culturele en nationale identiteit dan de Maagd van Guadalupe.
Haar serene blik is alomtegenwoordig en siert T-shirts, vrachtwagens en de muren van de meeste huizen. Mensen noemen hun kinderen naar haar en tatoeëren hun huid met haar beeltenis: een koninginachtige vrouw omringd door zonnestralen, haar hoofd gebogen in gebed.
Ada Carrillo, een van de gelovigen die deze week de basiliek bezocht, zei dat ze heel Mexico verenigt en de politieke, geografische en klassenverschillen overstijgt. Zelfs president Claudia Sheinbaum, die joods is, heeft kleding gedragen met de afbeelding van Guadalupe erop.
De basiliek van Guadalupe in Mexico-Stad vult zich met pelgrims tijdens de week van haar feestdag, die op vrijdag werd gevierd.
Een paar dagen voor het feest van de Maagd op vrijdag keek Carrillo rond op het grote plein buiten de grote kerk, waar inheemse dansers uit het zuiden zich vermengden met cowboys uit het noorden en kosmopolitische types uit Mexico-Stad. Concurrerende bands speelden dreunende, koperzware nummers. Tieners en straathonden dutten in de zon. Een priester sprak voortdurend zegeningen uit en gooide wijwater uit een roze plastic emmer.
“Hier zijn geen kleuren, geen klassen”, zei Carrillo. “Geloof maar.”
Het was in de winter van 1531, een paar jaar na de Spaanse verovering, toen de Maagd op miraculeuze wijze zou zijn verschenen aan de voet van de Tepeyac-heuvel, een plaats waar de Azteken de godin Tonantzin hadden aanbeden. Een inheemse man genaamd Juan Diego zei dat ze met hem sprak in zijn geboorteland Nahuatl en hem vroeg een kerk ter ere van haar te bouwen.
Een sceptische katholieke bisschop negeerde aanvankelijk het verhaal van Juan Diego. Om Juan Diego, die later heilig werd verklaard, te helpen zijn verhaal te bewijzen, zou de Maagd haar beeltenis op zijn mantel hebben gedrukt. Het was 12 december, een datum die sindsdien door Mexicanen wordt gevierd.
Mensen zingen voor een altaar voor de Maagd van Guadalupe, terwijl pelgrims stoppen om met haar te praten en om gunsten te vragen. .
1. Een man houdt het kruis vast dat hij draagt naast een hanger van de Maagd van Guadalupe. 2. Alison Juárez, 14, uit Santiago Tepepa in de staat Hidalgo, droeg traditionele kledij om met een groep op te treden in een processie in de basiliek van Guadalupe.
Nu komen elk jaar in december miljoenen mensen naar de basiliek waar de mantel wordt tentoongesteld, en de meesten arriveren in de dagen voorafgaand aan 12 december. Die dag om middernacht zingen toegewijden het beroemde Las Mañanitas, het traditionele verjaardagslied, voor de Maagd en steken vuurwerk af.
Pelgrims komen uit heel Mexico en komen te voet, op de motor, op de fiets, met de bus en zelfs in een rolstoel. Velen lopen, net als Hernández, op hun knieën over de stenen op het grote plein naar de deuren van de basiliek.
De arbeiderswijk La Villa in Mexico-Stad, waar de basiliek zich bevindt, staat vol met vrachtwagens versierd met kransen en kerstverlichting en hordes pelgrims die op straat kamperen.
Mensen komen met rozen om hulp te vragen – met vragen over gezondheid, hart, zaken. Ze komen bidden voor vrede voor overleden familieleden.
Anderen komen hun dankbaarheid uiten voor wonderen die zij aan de Maagd toeschrijven.
Carrillo, 46, had jaren geleden van artsen te horen gekregen dat ze onvruchtbaar was. Ze was vanuit haar huis in de staat Tabasco naar de basiliek gereisd om Guadalupe te smeken haar ten minste één kind te schenken.
Deze week liep Carrillo over de trappen van de basiliek met zijn dochter Ximena, een drukke middelbare scholier die net haar 15e verjaardag vierde.
Toen Carrillo een kaars aanstak voor Guadalupe, vloeiden de tranen. Ze trok haar dochter tegen zich aan en mompelde een klein gebed. ‘Bedankt voor de zegen,’ zei ze.
Elk jaar in december bezoeken ongeveer 10 miljoen mensen de Basiliek van Guadalupe in Mexico-Stad.
De basiliek is een van de meest bezochte bedevaartsoorden ter wereld en trok vanmiddag reisgroepen uit Vietnam, China en de Verenigde Staten. In de grotkerk vierden priesters elk uur de mis, en een elektronische loopbrug verhinderde dat bezoekers voor de beroemde mantel van Juan Diego bleven hangen.
Religieuze geleerden zeggen dat de traditie van Guadalupe, waarin inheemse religies met christenen vermengd worden, de dominantie van het katholicisme in Mexico heeft helpen versterken. Het heeft ook geholpen de penetratie van het evangelische christendom te voorkomen, zoals in veel andere delen van Latijns-Amerika, waar weinigen hier bereid zijn hun toewijding aan de “Virgencita”, zoals Guadalupe algemeen bekend staat, op te geven.
Het is opmerkelijk dat de Maagd van Mexico een bruine huid heeft, een detail dat niet verloren is gegaan bij de inheemse bevolking, vandaag en ook eeuwen geleden. Tegenwoordig noemen sommige Mexicanen haar Guadalupe Tonantzin.
Theresa Sanchez, 66, een gepensioneerde uit Mexico-Stad die arriveerde met behulp van een stok, zei dat ze Guadalupe ziet als een link met het inheemse verleden van Mexico en beschouwt haar pelgrimstocht naar de basiliek als een manier om “Moeder Aarde te bedanken voor alles wat ze ons heeft gegeven.”
Ze beschouwt de cultus van Guadalupe als zowel een poging van de Spanjaarden om de adoptie van het katholicisme in de Nieuwe Wereld te bevorderen als een kans voor inheemse Mexicanen die “hun geloof niet op een open manier konden behouden” om tradities te behouden.
Pelgrims passeren een zegenstation waar ze worden besprenkeld met wijwater in de Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw van Guadalupe.
Veel pelgrims arriveerden bij de basiliek met artefacten van toewijding – meestal beelden van Guadalupe uit hun plaatselijke kerken. Het veilig thuisbrengen van de gezegende voorwerpen was een belangrijk onderdeel van de reis. Veel pelgrims rennen om beurten honderden kilometers terug naar hun pueblos met een fakkel aan de voet van Tepeyac.
Antonio en Jesús Zamora, broers uit de staat Michoacán, bereidden zich voor om 420 kilometer terug naar hun geboorteplaats te rennen. Antonio, 70, was onlangs vrij verklaard van prostaatkanker en zei dat hij bij elke stap Guadalupe zou bedanken voor zijn snelle herstel. Ze was, zei hij, “de moeder van Mexico”.
Zamora en zijn jongere broer hebben tientallen jaren in Missouri gewoond, waar Zamora werkte tot hij met pensioen ging in het hotelwezen. Al die tijd, zei hij, keerde hij elk jaar in december terug naar Mexico om het heiligdom te bezoeken.
Guadalupe Ascencion uit Huamantla, Tlaxcala, klimt donderdag naar de top van de Tepeyac-heuvel, vergezeld van zijn vrouw Jacqueline Maximo en hun kinderen Astrid, Hannytzi en Angel. Zijn familie zegt dat hij dit elk jaar doet om de Maagd te bedanken voor de gunsten waar hij haar om vraagt.
Hij heeft tot Guadalupe gebeden voor een goede gezondheid, voor een sterk gezin en voor een einde aan het kartelgeweld dat zijn thuisstaat teistert.
‘Ik bid voor vrede’, zei hij. ‘Voor Michoacán. Voor Mexico. Voor de Verenigde Staten. Voor de wereld.’
Dit jaar, zei hij, dacht hij ook aan de immigranten in Amerika die de basiliek niet konden bezoeken omdat ze geen documenten hadden waarmee ze tussen Mexico en de Verenigde Staten konden reizen.
De immigrantengemeenschap, zei hij, was de afgelopen maanden als nooit tevoren getroffen. Hij vroeg Guadalupe ook om hen te helpen.
‘Ik heb voor mijn volk gebeden’, zei Zamora. “En ik bad ook voor Donald Trump.”
