Gaza-stad – Vrede, zowel in fysieke als mentale zin, voelt ver weg in Gaza.
Er mag dan officieel een staakt-het-vuren van kracht zijn sinds 10 oktober, Israël blijft af en toe aanvallen uitvoeren, waarbij in de drie maanden daarna ruim 442 Palestijnen zijn omgekomen.
Uitgelichte verhalen
lijst van 3 artikelenhet einde van de lijst
Het zijn niet alleen de aanslagen; het dagelijkse leven in Gaza wordt ook bepaald door belegering en ontheemding, en door het gevoel dat de levensomstandigheden in de nabije toekomst niet zullen verbeteren.
Te midden van deze uitputting kwam de uitputting aankondiging Woensdag van de Verenigde Staten van het begin van het staakt-het-vuren “tweede fase”. Deze fase gaat over “de overgang van een staakt-het-vuren naar demilitarisering, technocratisch bestuur en wederopbouw”, zei de speciale Amerikaanse gezant Steve Witkoff in een post op sociale media.
De nieuwe fase omvat een nieuwe Palestijnse technocratische regering, onder toezicht van een internationale ‘Peace Board’ onder leiding van de Amerikaanse president Donald Trump.
Maar hoewel alles op papier misschien werkbaar klinkt, wordt de reactie van de Palestijnen in Gaza – een reactie die voorzichtige hoop en diep scepticisme combineert – gevormd door hun ervaringen sinds het begin van Israëls genocidale oorlog tegen Gaza in oktober 2023.
“Veel politieke beslissingen staan ver af van de realiteit waarmee we in Gaza worden geconfronteerd… ons dagelijks leven dat gevuld is met blokkades, angst, verliezen, tenten en een verschrikkelijke humanitaire situatie”, zegt Arwa Ashour, een freelance journalist en schrijver gevestigd in Gaza-stad. “Zelfs als er besluiten worden genomen om het lijden te verlichten, worden ze geblokkeerd door de Israëlische bezettingsautoriteiten.”
‘Mensen willen dat alles weer wordt zoals het was vóór de oorlog: scholen, ziekenhuizen, reizen’, zei Ashour. “Als de Vredesraad al deze crises moet oplossen, dan verwelkomen wij hem. Maar als hij daar niet in slaagt, wat is dan het voordeel ervan?”
Palestijnen uitgesloten?
Ashour legde uit dat er na twee jaar oorlog en ruim achttien jaar heerschappij in de Palestijnse enclave door Hamas een verlangen is naar verandering in Gaza.
“Mensen willen deel uitmaken van het proces van het creëren van de toekomst, en niet alleen de implementatie accepteren van beslissingen die al zijn genomen”, zei ze.
Het regeringsmodel dat in de tweede fase van het staakt-het-vurenplan wordt voorgesteld, heeft een Palestijnse component.
Ali Shaath, een voormalige vice-minister van de Palestijnse Autoriteit (PA), zal leiding geven aan het Palestijnse Technocratische Comité, dat de dagelijkse werkzaamheden zal leiden. Maar deze commissie zal onder toezicht staan van de Vredesraad, die zal worden voorgezeten door de voormalige Bulgaarse minister van Buitenlandse Zaken en Defensie. Nickolay Mladenov.
Mladenov – die als VN-diplomaat in het Midden-Oosten heeft gewerkt – wordt gezien als een bestuurder, maar iemand die misschien niet in staat is Israël terug te dringen en de Palestijnen in Gaza te vertegenwoordigen.
“Beslissingen genomen zonder de betekenisvolle deelname van de meest getroffenen reproduceren dezelfde machtsstructuren die deze bezetting en genocide mogelijk maakten”, vertelde Maha Hussaini, hoofd media en publieke betrokkenheid bij Euro-Med Human Rights Monitor, aan Al Jazeera. “Het uitsluiten van de Palestijnen in Gaza van het vormgeven van hun toekomst berooft hen van keuzevrijheid en maakt wederopbouw- en bestuursinstrumenten van controle in plaats van van herstel.”
Voor Hussaini kan de gerechtigheid na een oorlog waarin Israël minstens 71.400 Palestijnen heeft gedood en grote delen van het grondgebied heeft vernietigd, niet worden genegeerd.
‘Vrede betekent niet stilte na bombardementen of een pauze tussen oorlogen’, zei ze. “Voor Gaza betekent vrede veiligheid, waardigheid en vrijheid van collectieve bestraffing. Het betekent ook rechtvaardigheid: het erkennen van de geleden schade, het herstellen van de rechten van de slachtoffers en het ter verantwoording roepen van de daders. Zonder gerechtigheid wordt wat ‘vrede’ wordt genoemd slechts een tijdelijke regeling die de genocide intact laat.’
De Palestijnse politieke analist Ahmed Fayyad zei dat de Palestijnen uiteindelijk weinig andere keuze hebben dan in te stemmen met Mladenov en het model van de Raad voor de Vrede, hoewel er een gevoel bestaat dat zij het bestuur van Gaza aan buitenlanders overlaten.
“Palestijnen hebben niet de luxe om Mladenov te accepteren of af te wijzen”, zei Fayyad. “Niemand – de Palestijnse Autoriteit en de Arabische landen – wil de overeenkomst ontwrichten.”
Maar Fayyad beschreef verschillende potentiële struikelblokken, waaronder interne Palestijnse verdeeldheid tussen de Palestijnse Autoriteit, gevestigd in Ramallah, en haar oude rivaal Hamas.
De analist is ook van mening dat de demilitarisering van Hamas – waar de VS en Israël op aandringen, maar waarvan Hamas zegt dat het een interne Palestijnse kwestie is – waarschijnlijk ook problemen zal veroorzaken.
“Israël kan de demilitarisering koppelen aan de wederopbouw of opening van (grens)overgangen en investeringen in de onderwijs- en gezondheidszorgsectoren”, zei Fayyad.
“Het is ingewikkeld en het is allemaal afhankelijk van de Israëlische veiligheidsomstandigheden”, vervolgde hij, eraan toevoegend dat de vorming van een nieuwe Palestijnse veiligheidsmacht die aan de zware eisen van Israël zou voldoen lang zou duren, omdat het proces niet was beschreven in het staakt-het-vurenplan van Trump.
“Dit zal een negatief effect hebben op de burgers die verlangen naar een verbetering van hun dagelijkse harde realiteit en naar het lijden in tenten, te midden van uitbraken van ziekten en de ineenstorting van het hele economische en sociale leven”, zei Fayyad.
Israëlische spoiler
De aankondiging van de tweede fase van het staakt-het-vuren – een stap die gezien had moeten worden als een teken van positieve verbetering – lijkt los te staan van de realiteit ter plaatse voor de Palestijnen in Gaza.
“Er is meer angst dan hoop”, zegt Hussaini van de Euro-Med Human Rights Monitor. “Niet omdat de bevolking van Gaza een gebrek aan veerkracht of verbeeldingskracht heeft, maar omdat de ervaring hen heeft geleerd dat momenten die als ‘keerpunten’ worden bestempeld zich zelden vertalen in echte bescherming of verantwoordelijkheid. Hoop bestaat, maar is kwetsbaar en wordt voortdurend ondermijnd door het ontbreken van gerechtigheid en door beslissingen die van buitenaf worden opgelegd.’
En de meest invloedrijke externe macht is Israël – de macht die Gaza niet alleen in de afgelopen twee jaar heeft gebombardeerd, maar ook in verschillende eerdere oorlogen, en die de toegang tot Gaza en de lucht en de zee eromheen controleert.
“Ik denk dat Israël zijn best doet om Gaza te distantiëren van elke politieke oplossing die zou eindigen met het Palestijnse recht op zelfbeschikking”, aldus analist Fayyad. “Israël wil dat Gaza een gedemilitariseerde zone wordt; de belangrijkste zorgen van de bevolking zijn de dagelijkse strijd van het leven zonder zich zorgen te hoeven maken over politieke oplossingen.”
“Israël wil geen toekomstige politieke oplossingen voor Gaza. Dit zijn de zorgen van de Autoriteit en de Palestijnen. Israël wil geen onafhankelijkheid in de besluitvorming in Palestina”, concludeerde hij.
De realiteit van het leven in Gaza
De dagelijkse strijd van het leven is het enige waar Sami Balousha, een 30-jarige computerprogrammeur uit Gaza-stad, aan kan denken.
Balousha beschreef vrede niet als een politieke overeenkomst die in afgelegen vergaderruimten werd gesloten, maar als fysieke veiligheid en routine.
“Het is gewoon ’s nachts slapen in het vertrouwen dat ik de volgende ochtend wakker zal worden, niet dood, anders sta ik niet midden in de nacht op vanwege het geluid van bombardementen”, zei Balousha. “Het is de volgende ochtend opstaan en naar mijn werk gaan en er vertrouwen in hebben dat ik veilig thuis kan komen, zonder de hele tijd achterdochtig om te draaien, bang voor een staking.”
Balousha zei dat hij samen met zijn gezin zeventien keer ontheemd was geweest, waarbij hij van plaats naar plaats trok om aan Israëlische aanvallen te ontsnappen. De mentale onrust van de afgelopen twee jaar zorgt ervoor dat hij niet meer naar de toekomst kijkt, maar zich richt op het hier en nu.
“Morgen is ver weg en ik heb er geen controle over”, zei Balousha. “We kunnen ons de nabije toekomst niet voorstellen en er geen plannen voor maken. We zitten al twee jaar vast in deze cirkel. De realiteit is altijd vreemd hard en onverwacht geweest.”
Net als vele anderen voelt Balousha zich losgekoppeld van de internationale besluitvorming.
“Ze hebben geen diep begrip van de behoeften van de Palestijnen in Gaza. Ik denk niet dat er serieus naar ons wordt geluisterd”, zei hij.
Dit is de reden waarom hij uiteindelijk weinig vertrouwen heeft in oplossingen voor Gaza, en in plaats daarvan vreest dat zijn huidige verschrikkingen een permanente realiteit zullen worden.
“Ik ben bang dat de komende generaties de nieuwe realiteit zullen accepteren van het leven in een open graf, van het accepteren van de tent als een thuis, van het opgroeien zonder de grote dagen van Gaza te kennen”, zei Balousha. “Mensen willen gewoon dat er een einde aan komt, wat de oplossing ook is, wie die oplossing ook bedenkt. Het enige dat telt is het einde van deze ellende, koste wat het kost. Mensen zijn moe, zo moe van alles, maar willen leven.”
