Ons is geleerd om mensen te segmenteren in keurig vormgegeven persona’s: jong versus oud, gezond versus gehandicapt, patiënt versus verzorger. Deze categorieën kunnen nuttig zijn in een spreadsheet, maar geven zelden het echte leven weer. Vermogen is geen vaste identiteit. Het is een toestand die verandert in de loop van uren, seizoenen en decennia.
De meeste mensen zijn niet ‘gehandicapt’ of ‘invalide’. Ze navigeren door een continuüm. Een ouder die een peuter draagt, een reiziger die met bagage sjouwt, een kok met natte handen, iemand die herstellende is van een operatie, een persoon met artritis op een koude ochtend, een oudere volwassene die aan het einde van de dag last heeft van vermoeidheid. Dit zijn geen marginale gevallen. Ze zijn de algemene ervaring van het moderne leven.
Als design bedoeld is om mensen te dienen, dan is de volgende stap duidelijk: stop met ontwerpen voor categorieën en begin met ontwerpen voor wendbaarheid.
VLOEIENDHEID IS DE NIEUWE TOEGANKELIJKHEID
Toegankelijkheid wordt vaak omschreven als een set functies voor een bepaalde groep. Door die kadrering blijft het stevig in de marge. Een betere lens is om beschikbaarheid te beschouwen als de praktische realiteit van de dagelijkse variabiliteit. De capaciteiten van mensen veranderen afhankelijk van de context. Licht verandert. Geluid verandert. Energie verandert. Handen raken vol. De aandacht is verdeeld. Stress neemt toe. Blessures gebeuren. Het lichaam veroudert. Het leven komt tussenbeide.
Als je eenmaal voor die realiteit ontwerpt, wordt de business case duidelijk. Producten die onder meerdere omstandigheden werken, werken voor meer mensen. Ze worden op meerdere momenten relevant, waardoor de acceptatie, tevredenheid en herhaald gebruik toenemen.
ONTWERP VOOR “VERMOGENSSTATEN”, NIET DEMOGRAFIE
Een nuttige verschuiving is het in kaart brengen van ‘capaciteitstoestanden’ in plaats van gebruikerscategorieën. Vraag niet alleen wie de gebruiker is, maar ook in welke staat hij of zij zich bevindt bij het gebruik van het product.
Overweeg een paar veelvoorkomende aandoeningen die letterlijk elk lichaam treffen:
- Gebruik met één hand omdat de andere hand vol is.
- Gebruik van slecht zicht als gevolg van verblinding, duisternis of vermoeidheid.
- Gebruik van lage behendigheid als gevolg van verkoudheid, artritis, letsel of stress.
- Beperkt mobiliteitsgebruik als gevolg van zwangerschap, pijn, veroudering of herstel.
- Cognitieve belasting omdat de gebruiker gehaast, afgeleid of overweldigd is.
Deze aandoeningen zijn niet zeldzaam. Ze gaan dagelijks weer. Door voor hen te ontwerpen, ontstaan betere producten voor iedereen, zonder mensen tot een label te dwingen.
LAAT DE AANPASSING VAN DE PASVORM ONZICHTBAAR VOELEN
Eén risico is dat ‘ontwerp voor iedereen’ code te ingewikkeld kan maken. Het doel is niet om instellingen en contacten toe te voegen. Het doel is om aanpassingsvermogen in de vorm en interactie in te bouwen, zodat het natuurlijk aanvoelt.
Goede voorbeelden zwijgen meestal:
- Een handvat dat uitnodigt tot meerdere handgrepen zonder er gespecialiseerd uit te zien.
- Bediening die intuïtief is zonder dat er instructies nodig zijn.
- Verpakking die schoon opent zonder brute kracht.
- Een product dat communiceert hoe het te gebruiken door middel van vorm en aanraking.
Het beste inclusieve ontwerp voelt voor de hand liggend en niet nuttig.
HET STRATEGISCHE VOORDEEL
Vloeibaarheid is ook een merkstrategie. Als klanten het gevoel hebben dat een product hen ‘bijhoudt’, wekt dat vertrouwen. Het wordt het object waarop ze in verschillende levensfasen vertrouwen. Het is een diepere vorm van loyaliteit dan voorkeur. Het is verslaving in de beste zin van het woord.
De toekomst van inclusief ontwerp gaat niet over het creëren van meer categorieën. Het gaat erom dat de noodzaak voor categorieën volledig wordt geëlimineerd. Als producten zijn ontworpen voor een leven in beweging, zullen ze voor ieder lichaam vaker en langer werken.
Ben Wintner is de CEO van Michael Graves Design.
