Nu 2026 voor de deur staat, zijn de straten van Teheran, Mashhad, Isfahan en tientallen andere steden in Iran getuige van een golf van protesten die op 28 december ontbrandde in de Teheran Bazaar, veroorzaakt door een historische ineenstorting van de rial.
Terwijl de rapporten zich concentreerden op het afschaffen van deviezensubsidies en de torenhoge kosten van essentiële levensbehoeften, werden de frontlinies niet alleen bezet door de kansarmen.
Er is een wijdverbreide, uitdagende aanwezigheid van een ‘middenklasse die onder de armoedegrens is geduwd’ en een ‘Generatie Z zonder enige toekomst’.
Volgens veel analisten is dit geen klassieke broodrevolutie uit de 20e eeuw, maar een ‘opstand van de geheimen’.
Dit zijn individuen wier opleiding, vaardigheden en cognitieve normen tot de mondiale middenklasse behoren, maar wier economische realiteit hen tot een diepgewortelde strijd om het dagelijkse overleven heeft gedwongen.
Ze zijn niet alleen de straat op gegaan voor goedkoper brood, ze eisen hun recht op een toekomst opnieuw op.
De grote downgrade: statuswoede
Iran ervaart een fenomeen dat sociologen ‘The Great Downgrade’ noemen.
Volgens officiële statistieken kunnen fulltime professionals zoals software-ingenieurs, artsen en kunstenaars zich geen bescheiden appartement of een nieuwe laptop veroorloven onder de druk van een daling van de publieke koopkracht met 94% en een stijging van de vrije markt-USD-wisselkoers met 3.319% in de afgelopen acht jaar.
In deze context hebben individuen niet hun culturele identiteit verloren, maar hun sociale status, verteerd door chronische inflatie.
Gevangen in een ‘toekomstloos heden’
In een functionele economie is tijd een bondgenoot: je werkt, spaart en beweegt je richting doelen zoals het kopen van een huis of het bevorderen van je opleiding.
In Iran is tijd de vijand.
Wanneer de inflatie de besparingen overtreft, geldt: hoe sneller u rent, hoe verder u afwijkt van uw ambities. Deze generatie zit gevangen in een ‘tijdelijk keurslijf’ waarin alle energie wordt besteed aan onmiddellijk overleven, waardoor er geen psychologische ruimte overblijft om zich een betere toekomst voor te stellen.
De ‘omgekeerde tijdmachine’
Gederubriceerd worden betekent in een omgekeerde tijdmachine worden gedwongen. De Iraanse middenklasse voelt zich de afgelopen decennia teruggedrongen.
Aankopen die tien jaar geleden routine waren, zoals een zuinige auto, een internationale reis of het vervangen van digitale apparaten, zijn onbereikbare luxe geworden.
Dit gevoel van achteruitgang terwijl de wereld evolueert, genereert een diepgaande ‘statuswoede’.
Wanneer ‘normaliteit’ luxe wordt
De kosten van een ‘normaal leven’, inclusief snel internet, wereldwijde mediatoegang, persoonlijke kledingkeuze en werkzekerheid, zijn zo hoog gestegen dat het in feite een luxeartikel is.
Demonstranten erkennen dat zij de prijs betalen voor de levensstandaard van de 21e eeuw, terwijl zij een levenskwaliteit uit vervlogen tijden ervaren.
Vallen onder de “overlevingsvloer”
Terwijl de middenklasse rouwt om het verlies aan kwaliteit van leven, strijden gemarginaliseerde groepen voor biologische overleving.
Door de stijgende prijzen voor essentiële goederen zoals huisvesting en eiwitten worden er vele uit de sociale cyclus gewist. Verschijnselen als het slapen op huurdaken weerspiegelen het instorten van de overlevingsvloer.
Een regering die in 1979 aan de macht kwam met beloften om de kansarmen te steunen (mostazafin), wordt nu in 2026 gezien als de meest flagrante vorm van vriendjeskapitalisme.
Een kleine groep individuen die nauw verbonden zijn met de overheid pronkt met luxe auto’s en een weelderige levensstijl op sociale media, terwijl ze ascese prediken aan het publiek.
Deze grimmige vertoning heeft van armoede een politiek onrecht gemaakt.
De alliantie van ‘lege magen, volle geesten’
Bij klassieke revoluties kiest de middenklasse vaak de kant van de staat, uit angst voor chaos.
In het huidige Iran ziet de middenklasse zichzelf echter als medeslachtoffer van hetzelfde systeem.
Wanneer een werknemer die al zes maanden geen loon heeft ontvangen, naast een student staat die niet weet dat er na zijn afstuderen een baan op hem wacht, ontstaat er een ‘onderlinge dialoog van lijden’, die een verenigde nationale beweging stimuleert.
De moeilijke compromisparadox
Klassieke revoluties vroegen: “Wie zal regeren?” De protesten van vandaag vragen zich af: “Hoe kunnen we leven?”
De eisen voor een normaal leven, vrij internet en een stabiele munt zijn geen onderhandelingen om politieke macht, het zijn eisen om ruimte om te ademen.
Een compromis sluiten is buitengewoon moeilijk omdat het politieke systeem heeft laten zien dat het bereid is de ‘normaliteit’ van zijn burgers eindeloos op te offeren om zijn ideologische dogma’s te behouden.
Overheidssubsidies en liefdadigheidsuitkeringen kunnen niet langer de vernedering verzachten van een volk dat erkent dat zijn armoede voortkomt uit politiek wanbeheer en niet uit een gebrek aan middelen.
Een nieuw politiek paradigma
Waar de wereld getuige van is, is geen cyclische ontwrichting, maar de opkomst van een nieuw politiek model.
Deze beweging wordt geleid door een mondiaal verbonden generatie en een verwoeste middenklasse die tot dezelfde conclusie zijn gekomen: de prijs van stilte overtreft nu de kosten van protest.
Het doel is niet om de ene ideologie door de andere te vervangen, maar om een allesomvattende staatsideologie te vervangen door de radicale mogelijkheid van een ‘normaal leven’ en een zichtbare toekomst.
