Een van de centrale pijlers van de Amerikaanse president Die van Donald Trump De nieuwe nationale veiligheidsstrategie is een plan om een meer dan 200 jaar oude verklaring over het buitenlands beleid, bekend als ‘bij te werken’ De Monroe-doctrine.
‘Na jaren van verwaarlozing zullen de Verenigde Staten de Monroe-doctrine opnieuw bevestigen en handhaven om de Amerikaanse bekendheid op het westelijk halfrond te herstellen en ons thuisland en onze toegang tot belangrijke geografische gebieden in de regio te beschermen’ het strategiedocument vorige week onthulde staten.
Het document gaat verder met het uiteenzetten van een ‘Trump-uitvloeisel’ van de Monroe-doctrine, waarin prioriteit wordt gegeven aan door de VS geleide gezamenlijke inspanningen ter bestrijding van massamigratie, drugshandel en ‘vijandige buitenlandse indringing of eigendom van belangrijke bezittingen’.
De strategie markeert de jongste evolutie van de Monroe-doctrine, die wordt opgevoerd als een argument voor vrede en non-interventie of als rechtvaardiging voor het Amerikaanse imperialisme – afhankelijk van hoe de Amerikaanse presidenten het interpreteerden.
De implicaties van de doctrine zouden vooral voelbaar kunnen zijn in Latijns-Amerika, waar Trump momenteel een aantal strategieën zoekt militaire actie nabij Venezuela voor financiële hulp aan Argentinië – om Amerikaanse invloed uit te oefenen.
Dit is wat u moet weten over de Monroe-doctrine en hoe deze zich door de jaren heen heeft ontwikkeld.
Wat is de Monroe-doctrine?
De Amerikaanse president James Monroe hield tijdens een State of the Union-toespraak voor het Congres in 1823 wat bekend werd als de Monroe-doctrine.
de tekst, ontwikkeld door zijn minister van Buitenlandse Zaken John Quincy Adams, beweerde dat landen op het westelijk halfrond – geïdentificeerd als de Noord- en Zuid-Amerikaanse continenten – ‘hierna niet zullen worden beschouwd als onderwerpen voor toekomstige kolonisatie door welke Europese macht dan ook’.
Destijds waren de Latijns-Amerikaanse landen bezig hun onafhankelijkheid van Spanje te vestigen, en zij verwelkomden de verklaring van Monroe als een bevestiging van hun vrijheden.
Toch maakte Monroe ook duidelijk dat hij de Verenigde Staten wilde zien als de nieuwe dominante macht over het halfrond, en beweerde later in de toespraak dat elke ‘interdispositie’ door ‘elke Europese macht’ zou worden beschouwd als een bedreiging voor de Amerikaanse ‘vrede en veiligheid’.
Ontvang het laatste nationale nieuws
Voor nieuws over Canada en de rest van de wereld kunt u zich aanmelden voor de laatste nieuwswaarschuwingen die u rechtstreeks worden bezorgd zodra ze zich voordoen.
Dit deel van Monroe’s toespraak zou pas aan het einde van de 19e eeuw worden geformaliseerd als de Monroe-doctrine, toen de Verenigde Staten zichzelf hadden gevestigd als een wereldmacht die in staat was haar invloed door middel van militair geweld uit te oefenen. Het was toen dat het begon te worden beschouwd als een sleutelprincipe van het Amerikaanse buitenlandse beleid.
In 1904 publiceerde de Amerikaanse president Theodore Roosevelt wat bekend werd als “De gevolgen van Roosevelt” aan de Monroe-doctrine, die de Verenigde Staten voorstelde als ‘een internationale politiemacht’ die landen op het westelijk halfrond ‘stabiel, ordelijk en welvarend’ zou houden.
Roosevelt had zijn uitvloeisel uitgegeven om ervoor te zorgen dat de Verenigde Staten, en niet Europa, zouden ingrijpen als dat nodig was en ‘hoe dan ook met tegenzin’ om de Latijns-Amerikaanse landen financieel solvabel te houden.
Toch werd het later gebruikt om verschillende Amerikaanse militaire interventies en bezettingen in Midden-Amerikaanse en Caribische landen in het begin van de 20e eeuw te rechtvaardigen, in wat historici ‘kanonneerbootdiplomatie’ en de zogenaamde bananenoorlogen hebben genoemd.
Hedendaagse Canadese politici inclusief toenmalig premier Wilfrid Laurier was wat suggereert dat de Monroe-doctrine Canada zou beschermen tegen een buitenlandse invasie, omdat de Verenigde Staten haar zouden verdedigen.
Hoe ontwikkelde de leer zich verder?
De Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt beëindigde effectief de Latijns-Amerikaanse interventies met het Good Neighbour Policy van 1934, dat tot doel had de diplomatie en economische samenwerking in de regio te herstellen.
De Koude Oorlog betekende echter het einde van deze aanpak en de terugkeer van de Monroe-doctrine als basis voor het tegengaan van het communisme en het Sovjet-expansionisme op het westelijk halfrond.
Dit leidde op zijn beurt tot een reeks door de VS gesteunde regimeveranderingsoperaties in Midden- en Zuid-Amerika, waaronder de staatsgreep van 1954 in Guatemala, die heimelijke steun kreeg van de CIA. De doctrine werd ook gebruikt om de Amerikaanse steun aan rechtse dictaturen zoals het Pinochet-regime in Chili te rechtvaardigen.
In 1962 citeerde de Amerikaanse president John F. Kennedy rechtstreeks de Monroe-doctrine op een persconferentie om uit te leggen waarom de Verenigde Staten probeerden “de communistische dreiging in Cuba te isoleren” – culminerend in de Cubaanse rakettencrisis dat jaar.
De Monroe-doctrine was dat wel ook ingeroepen door de toenmalige CIA-directeur Robert Gates toen bleek dat de Verenigde Staten, met geld uit geheime wapenverkopen aan Iran, guerrillastrijders trainden om de Sandinistische socialistische regering in Nicaragua omver te werpen, in wat bekend werd als de Iran-Contra-affaire.
In 2013 de toenmalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry verklaard tijdens een toespraak tegen de Organisatie van Amerikaanse Staten dat “het tijdperk van de Monroe-doctrine voorbij is”, wat werd gezien als een nieuwe verschuiving in de richting van het verwarmen van de betrekkingen met Latijns-Amerika.
Toch waarschuwde Kerry in deze periode ook dat de Verenigde Staten zich bewust moeten blijven van wat er in de ‘achtertuin’ van Amerika gebeurt.
Waarom wil Trump het terugbrengen?
De poging van Trump om ‘de Monroe-doctrine te herbevestigen en af te dwingen’ is een verder bewijs van zijn ‘America First’-benadering van het buitenlands beleid, zeggen experts en leden van zijn regering.
“Eerdere regeringen bleven ervan overtuigd dat de Monroe-doctrine was verlopen. Ze hadden ongelijk”, zei de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth. zei dit zaterdag in een toespraak.
“De Monroe-doctrine is van kracht, en is sterker dan ooit onder het kielzog van Trump, een op gezond verstand gebaseerd herstel van onze macht en rechten op dit halfrond, in overeenstemming met de Amerikaanse belangen.”
Die strategie is sinds september het meest zichtbaar bij Amerikaanse militaire aanvallen op vermoedelijke drugsboten in de Caribische Zee, waarbij tot nu toe bijna 90 mensen zijn omgekomen, en bij een Amerikaanse militaire opbouw in de buurt van Venezuela.
Max Cameron, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit van British Columbia, die Latijns-Amerika bestudeert, vertelde Global News deze operaties hadden “op veel plaatsen een gevoel van afschuw gecreëerd dat dit een terugkeer is naar de kanonneerbootdiplomatie, naar de Monroe-doctrine, naar het feit dat de Amerikanen het Caribisch gebied behandelen als een Amerikaans meer dat ze kunnen controleren en doen wat ze willen.”
Anderen hebben kennis genomen van de laatste aankondiging van Trump een reddingspakket van 20 miljard dollar voor Argentiniëen zijn steun voor de rechts-populistische president van het land, Javier Milei, in nog een teken dat de Monroe-doctrine aan het werk is.
Alejandro Garcia Magos, universitair hoofddocent politieke wetenschappen aan de Universiteit van Toronto, zei dat de alliantie van ‘ideologische zielsverwanten’ Trump en Milei de regionale invloed van meer linkse leiders zoals de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva zou kunnen compenseren.
“Het is een kans voor Trump om een solide vriend en bondgenoot te hebben in een regio waar de Amerikaan de afgelopen 25 jaar moeilijk vaste voet aan de grond kon krijgen”, vertelde hij aan Global News.
© 2025 Global News, een divisie van Corus Entertainment Inc.
