In de loop van veertig jaar heb ik de kans gehad om met bijna elk groot bedrijf in de pc-, consumentenelektronica- en telecommunicatie-industrie te overleggen. In 1991, toen de pc-industrie amper tien jaar oud was, nodigde de oprichter van Acer, Stan Shih, mij uit om de nieuwe pc-fabriek van het bedrijf in Taiwan te bezoeken. Wat ik zag was niet zomaar een fabriek – het was de basis van een nieuwe wereldorde in de technologische productie.
Door de jaren heen heb ik een dieper inzicht gekregen in de cruciale rol van Taiwan in het mondiale technologie-ecosysteem. Leiders op het gebied van halfgeleiders als TSMC hebben samen met productiebedrijven als Compal, Foxconn, Quanta, Pegatron en Wistron een ecosysteem opgebouwd dat nergens anders ter wereld ongeëvenaard is. Dit netwerk is de ruggengraat geworden van de productie van een groot deel van de technologie in de wereld en levert chips en apparaten aan Apple, Nvidia, AMD, HP, Dell en vele anderen.
Taiwan, een eiland zo groot als Maryland, slechts 150 kilometer van het vasteland van China vandaan, produceert ongeveer 90 procent van ’s werelds geavanceerde halfgeleiders. Deze chips voorzien uw iPhone, uw laptop, uw auto en zelfs de enorme datacenters die er draaien kunstmatige intelligentie. Zonder de productiefaciliteiten in Taiwan vertraagt de mondiale technologie-industrie niet alleen, maar komt ze ook tot stilstand.
Dat de stroom Taiwanese chips zou kunnen stoppen is meer dan een theoretisch risico: het is een crisis die al aan de gang is. China, dat Taiwan beschouwt als een afgescheiden provincie die heroverd moet worden, zou kunnen proberen een zeeblokkade rond het eiland op te leggen. In feite heeft het Chinese Volksbevrijdingsleger onlangs een operatie uitgevoerd live militaire oefeningen in de wateren rond het eiland – een dramatische escalatie van de oefeningen die sinds de laatste Taiwanese presidentsverkiezingen steeds gebruikelijker zijn geworden.
Dit zijn geen abstracte oorlogsspellen; het zijn oefeningen voor een zeeblokkade van het eiland, en iedereen die oplet weet het. Collega’s in Taiwan die dergelijke scenario’s bestuderen, waarschuwen dat zelfs een repetitie – geen raketten, geen laarzen op de grond, alleen schepen in het water – zouden de chipvoorraad in de wereld kunnen verstikken en de Amerikaanse technologie-economie kunnen verlammen. En de kans dat China een blokkade riskeert zou kunnen toenemen naarmate de VS hun middelen op Iran richten, zeggen ze.
minister van Financiën Scott Bessent voert het woord ronduit over het gevaar op het World Economic Forum in Davos vorige maand. Hij noemde de concentratie van geavanceerde chipproductie in Taiwan ‘het grootste mislukkingspunt’ in de wereldeconomie en waarschuwde dat een zeeblokkade of de vernietiging van de chipproductiefaciliteiten ‘een economische apocalyps’ zou zijn.
Twee presidentiële regeringen hebben geprobeerd de risico’s van de situatie in Taiwan te beperken. President Biden heeft miljarden aan federale subsidies ingezet in het kader van de CHIPS and Science Act om de binnenlandse halfgeleiderproductie weer op te bouwen. Het was het juiste instinct, ook al lieten de resultaten pijnlijk traag op zich wachten. President Trump heeft een hardere lijn gekozen door tarieven op te leggen aan bepaalde in Taiwan gemaakte chips als een manier om de opbouw van de Amerikaanse chipproductiebasis aan te moedigen. Wortelen en dan stokjes. Geen van beide heeft de naald betekenisvol verplaatst.
Waarom? Taiwan Semiconductor Manufacturing Company, of TSMC, heeft tientallen jaren lang niet alleen fabrieken gebouwd, maar een heel ecosysteem voor chipproductie met gespecialiseerde leveranciers, productie-ingenieurs en jarenlange opgebouwde industriële kennis. Nergens anders op aarde bestaat zoiets. Het repliceren van dat ecosysteem op een ander continent en het bereiken van de schaal en de economische mogelijkheden ervan is vrijwel onmogelijk, althans op de korte termijn. Het is niet hetzelfde als een callcenter benaderen: het kost jaren en tientallen miljarden dollars.
TSMC fabriek die in Arizona in aanbouw is, is een stap in de goede richting, maar het is een fabriek die chips produceert voor een fractie van de hoeveelheid die Taiwan levert, en die zal nog jaren niet volledig operationeel zijn. De ommekeer in de chipproductie van Intel heeft plaatsgevonden grote tegenslagenwaaronder grote verliezen aan productieactiviteiten, twijfels bij klanten en vertragingen bij het binnenhalen van nieuwe contracten. De uitbreiding van Samsung in Texas heeft dat wel gedaan vertragingen ondervondenDe tijdlijn voor het online gaan van deze fabrieken wordt verschoven naar ten minste 2027-2028.
Ik heb Silicon Valley met succes door recessies, handelsoorlogen en geopolitieke onrust zien navigeren. Maar niets is te vergelijken met de structurele kwetsbaarheid waarmee de industrie nu wordt geconfronteerd met betrekking tot Taiwan en de mondiale toeleveringsketen van halfgeleiders. Wat de situatie zo frustrerend (en zo gevaarlijk) maakt, is dat de technologie-industrie jaren de tijd heeft gehad om veerkracht op te bouwen en er grotendeels voor heeft gekozen om dat niet te doen (ik begon deze zorgen al in 1999 te uiten bij twee grote halfgeleiderbedrijven en begin jaren 2000 bij alle grote pc-fabrikanten). Apple heeft bijvoorbeeld een aanzienlijk deel van zijn telefoonproductie naar India verplaatst, maar de afhankelijkheid van TSMC blijft groot.
De kloof tussen het probleem en de oplossing is nog steeds groot. Als ik vandaag de dag de besturen van grote Amerikaanse technologiebedrijven zou adviseren, zou ik ze dit vertellen: de risicoberekening is veranderd en het venster voor een ordelijke, financieel beheersbare verschuiving naar een meer gediversifieerde toeleveringsketen is aan het sluiten. Wat er nu overblijft is een race tegen een geopolitieke klok die geen enkel bedrijf in Silicon Valley controleert. De tijd om te handelen is niet na een blokkade; het is nu – vóór het scenario dat iedereen liever ontkent dat de crisis onwaarschijnlijk zal zijn, is niemand bereid om te overleven.
