Diplomaten werkten dinsdag via achterkanalen aan het regelen van een nieuwe gespreksronde tussen de VS en de Verenigde Staten Iran nadat Washington zijn blokkade van Iraanse havens had opgelegd, terwijl Teheran dreigde wraak te nemen door doelen in de door oorlog vermoeide regio aan te vallen.
President van de Verenigde Staten Donald Trump zei dat een tweede gespreksronde “in de komende twee dagen” zou kunnen plaatsvinden, zei de New York Post dat de gesprekken opnieuw in de hoofdstad van Pakistan zouden kunnen worden gehouden.
VN-secretaris-generaal Antonio Guterres was het daarmee eens en zei dat het “zeer waarschijnlijk” is dat de gesprekken zullen worden hervat. Hij citeerde een ontmoeting die hij had met de Pakistaanse vice-premier, Ishaq Dar.
Ondertussen eindigden in Washington de eerste directe gesprekken in decennia tussen de Israëlische en Libanese ambassadeurs in de VS op een productieve toon, aldus het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken.
De Israëlische ambassadeur Yechiel Leiter, die de enige diplomaat was die na de twee uur durende sessie sprak, zei dat de twee landen “aan dezelfde kant van de vergelijking” staan wat betreft de “bevrijding van Libanon” van Hezbollah. Israël en Libanon zijn technisch gezien in oorlog sinds Israël in 1948 werd opgericht, en Libanon blijft diep verdeeld over de diplomatieke betrekkingen met Israël.
De eerste onderhandelingsronde heeft het conflict niet kunnen beëindigen
Een eerste gespreksronde gericht op het definitief beëindigen van het conflict tussen de VS en Iran mislukte afgelopen weekend. Het Witte Huis zei dat de nucleaire ambities van Iran een belangrijk punt van zorg zijn.
Een Amerikaanse functionaris zei dinsdag dat er nog steeds over nieuwe gesprekken met Iran wordt gesproken en dat er niets gepland is. De functionaris sprak op voorwaarde van anonimiteit, omdat ze niet bevoegd waren om gevoelige onderhandelingen te bespreken.
Hoewel het staakt-het-vuren stand leek te houden, riskeerde de impasse boven de Straat van Hormuz de vijandelijkheden weer op gang te brengen en de economische gevolgen van de regionale oorlog te verergeren.
De oorlog, die nu de zevende week ingaat, heeft de markten in beroering gebracht en de wereldeconomie in rep en roer gebracht, omdat de scheepvaart is ontwricht en luchtaanvallen de militaire en civiele infrastructuur in de regio hebben doorkruist.
Bij de gevechten zijn minstens 3.000 mensen om het leven gekomen in Iran, ruim 2.100 in Libanon, 23 in Israël en meer dan een dozijn in de Arabische Golfstaten. Dertien Amerikaanse militairen zijn ook gedood.
Tankers keerden terug nadat de blokkade van kracht werd
De blokkade is bedoeld om druk uit te oefenen op Iran, dat sinds het begin van de oorlog miljoenen vaten olie heeft geëxporteerd, voornamelijk naar Azië. Een groot deel ervan zal waarschijnlijk zijn vervoerd door zogenaamde duistere transits die sancties en toezicht ontwijken en kasstromen opleveren die cruciaal zijn geweest om Iran overeind te houden.
Zowel de aard van de handhaving als de mate waarin schepen hieraan zullen voldoen, bleven dinsdag onduidelijk tijdens de eerste volledige dag van de blokkade. Tankers die maandag de zeestraat naderden, keerden kort nadat deze in werking trad om, hoewel één van koers veranderde en de waterweg overstak.
Ontvang dagelijks nationaal nieuws
Ontvang dagelijks Canada-nieuws in uw inbox, zodat u nooit de belangrijkste verhalen van de dag mist.
De tanker Rich Starry lag te wachten voor de kust van de Verenigde Arabische Emiraten, volgens scheepvaartgegevensbedrijf Lloyd’s List, dat gegevens citeerde van energievrachtvolgbedrijf Vortexa. Het was niet meteen duidelijk of de tanker eerder in Iran was aangemeerd. Toch werd het door het Office of Foreign Assets Control van het Amerikaanse ministerie van Financiën vermeld als gekoppeld aan de Iraanse scheepvaart.
Lloyd’s List meldde op basis van scheepsregistratie- en trackinggegevens dat het schip eigendom is van een Chinese rederij en uiteindelijk op weg is naar China.
Het Amerikaanse Centrale Commando zei dat er in de eerste 24 uur geen schepen voorbij de blokkade zijn gekomen, terwijl zes koopvaardijschepen de instructies van Amerikaanse troepen volgden om om te keren en opnieuw een Iraanse haven in de Golf van Oman binnen te varen.
De Amerikaanse minister van Financiën, Scott Bessent, zei dat Chinese tankers de zeestraat niet mogen passeren. “Ze zullen dus niet aan hun olie kunnen komen”, zei hij dinsdag tegen verslaggevers aan de zijlijn van de bijeenkomsten van het IMF en de Wereldbank.
In zeldzame publieke kritiek die kennelijk op Trump was gericht, zei de Chinese president Xi Jinping dat naties zich ‘moeten verzetten tegen de terugtrekking van de wereld naar de wet van de jungle’. Tijdens een receptie voor de Spaanse premier zei Xi dat landen moeten werken aan het ‘gezamenlijk waarborgen van echt multilateralisme’.
Sinds het begin van de oorlog heeft Iran het zeeverkeer beperkt, waarbij de meeste commerciële schepen de waterweg mijden.
De effectieve sluiting door Iran van de zeestraat, waar in vredestijd een vijfde van de mondiale olie doorheen gaat, heeft de olieprijzen omhoog doen schieten en de prijs van benzine, voedsel en andere basisproducten tot ver in het Midden-Oosten doen stijgen.
Trump heeft gezegd dat de Iraanse controle over de zeestraat neerkomt op afpersing en chantage en heeft gedreigd alle Iraanse militaire schepen te vernietigen die de Amerikaanse blokkade betwisten. Iran heeft gedreigd wraak te nemen op havens in de Perzische Golf als het land wordt aangevallen.
De Franse president Emmanuel Macron en de Britse premier Keir Starmer zullen vrijdag een conferentie voorzitten voor landen die bereid zijn oorlogsschepen in te zetten om olietankers en containerschepen door de zeestraat te begeleiden. De uitrol zal plaatsvinden ‘wanneer de veiligheidsomstandigheden het toelaten’, zei het kantoor van Macron dinsdag.
Israël en Libanon beëindigen de onderhandelingen
De gesprekken in Washington tussen Israël en Libanon waren “productief”, zei het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken in een verklaring, eraan toevoegend dat “alle partijen overeenkwamen om directe onderhandelingen te beginnen op een onderling overeengekomen tijd en plaats.”
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, die de gesprekken faciliteerde, had de verwachtingen van een onmiddellijk akkoord getemperd.
Leiter, de Israëlische ambassadeur in de Verenigde Staten, zei na de gesprekken dat beide landen op verschillende gebieden het eens waren.
“De Libanese regering heeft heel duidelijk gemaakt dat ze niet langer door Hezbollah bezet zullen worden, en Iran is verzwakt. Hezbollah is dramatisch verzwakt”, zei Leiter. “Dit is een kans.”
Er was geen onmiddellijk commentaar van Libanese functionarissen.
Na het staakt-het-vuren in Iran zette Israël zijn lucht- en grondcampagne voort en benadrukte dat het staakt-het-vuren niet van toepassing is op de gevechten in Libanon. Sinds 8 april zijn echter de stakingen in de hoofdstad van het land stopgezet na een dodelijk bombardement op verschillende drukke commerciële en woonwijken in het centrum van Beiroet, waarbij op één dag meer dan 350 mensen om het leven kwamen.
De sterfgevallen leidden tot internationale verontwaardiging en dreigementen van Iran om het staakt-het-vuren te beëindigen. Volgens de Libanese autoriteiten zijn bij de gevechten in totaal ruim 2.100 mensen om het leven gekomen en ruim 1 miljoen anderen ontheemd geraakt.
Libanese functionarissen hebben aangedrongen op een staakt-het-vuren. Israël heeft de gesprekken rond de ontwapening van Hezbollah en een mogelijk vredesakkoord vormgegeven zonder publiekelijk toe te zeggen de vijandelijkheden te beëindigen of zijn strijdkrachten terug te trekken.
Israël wil dat de Libanese regering de verantwoordelijkheid op zich neemt voor de ontwapening van Hezbollah, zoals voorzien in het staakt-het-vuren van november 2024. Maar de militante groepering heeft tientallen jaren pogingen overleefd om haar kracht te beperken en zei maandag dat zij zich niet zal houden aan eventuele overeenkomsten die uit de gesprekken voortkomen.
Metz rapporteerde vanuit Ramallah op de Westelijke Jordaanoever. Associated Press-schrijvers Aamer Madhani, Matthew Lee, Fatima Hussein, Collin Binkley en Konstantin Toporin in Washington; Sylvie Corbet in Parijs; Toqa Ezzidin in Caïro; Natalie Melzer in Jeruzalem; Edith Lederer en Farnoush Amiri van de Verenigde Naties en Russ Bynum in Savannah, Georgia, hebben bijgedragen aan dit rapport.
