De Fondazione van Dries Van Noten in Venetië opent met een show over vakmanschap

“Ik denk dat de grenzen die je in het verleden had, waar je vakjes voor kunst en handwerk had, voorbij zijn,” zegt Dries Van Noten als we elkaar ontmoeten in Venetië. “De machines nemen het over.” We zijn in het Palazzo Pisani Moretta aan de oevers van het Canal Grande, oorspronkelijk gebouwd in de 15e eeuw en gebruikt als pakhuis, een handelsplaats. Tegenwoordig is het opnieuw uitgevonden als de thuisbasis van Stichting Dries Van Notenthuis van één andere vorm van ruil.

De stichting, opgericht door Van Noten en zijn partner Patrick Vangheluwe, heeft tot doel een ruimte te creëren waar het door de mens gemaakte, ongeacht de kwaliteit ervan, wordt gevierd. Deze focus op ‘de menselijke dimensie van creëren’ wordt expliciet gemaakt in de architectuur van de debuuttentoonstelling van de stichting, Het enige echte protest is schoonheid. De groepstentoonstelling toont honderden werken op het gebied van mode, sieraden, glas, keramiek, fotografie, meubelontwerp en beeldhouwkunst: in elke kamer tonen slanke zwarte totems met ingebouwde schermen de stemmen van hun makers. Dit kleine maar essentiële detail ontsluit een nieuwe dimensie aan de show: “Je ziet niet alleen de handen, je ziet de persoon”, merkt Van Noten op. Naast elkaar laten de video’s zien hoe de kunstwerken tot stand zijn gekomen. “Door naar een stuk te kijken, besef je niet per se hoeveel werk het vergt”, vervolgt hij. “Je kunt naar al die mooie voorwerpen kijken, maar pas als je ze ziet, hoe ze gemaakt zijn, wordt het pas echt fascinerend.” Via deze portalen worden we getransporteerd naar ateliers, gieterijen en ovens met delicate penseelstreken en vingers die klei of houtsnijwerk vormgeven.

Toch laat de serie ook degenen zien die digitale hulpmiddelen in hun praktijk integreren. “We gaan niet naar de Middeleeuwen”, zegt de Belgische modeontwerper glimlachend. “AI is een hulpmiddel, maar kan de creatie niet overnemen.” Op de tweede verdieping van de voormalige muziekkamer van het Palazzo ontvouwt zich een extravagant schaakspel met juwelen, geprogrammeerd om door AI te worden gespeeld. “Ik heb het gisteravond pas afgemaakt”, zegt de maker, de 23-jarige Franse ontwerper Joseph Arzoumanov. In tegenstelling tot andere kunstwerken die volledig gevormd arriveerden, werd zijn sierlijke installatie in de ruimte vervaardigd; er was een team van ambachtslieden voor nodig om het te verwezenlijken, met robotonderdelen versierd met goud- en zijdeborduurwerk, Armeense vulkanische stenen, een tafel in marqueterie met berkenhout, gerookte eucalyptus en blauwgekleurde plataan. Van Noten vond hem op Instagram.

“In creativiteit hebben toeval en fouten altijd een heel belangrijke plaats ingenomen”, zegt Van Noten. “We kunnen de kans niet laten liggen om fouten en kansen te accepteren.” Lucas Wedgeworth combineert gebroken keramiek met handgekweekte kristallen. “Elk stuk is een gesprek”, legt hij uit. “Als je stukken afhakt, probeer je het op een bepaalde manier vorm te geven, haal je bepaalde delen eraf, maar je kunt nooit voorspellen welke kant het op gaat. Het lijkt een beetje op tuinieren.” In een groene ruimte ontwikkelt keramiek van Kaori Kurihara zich als ‘een levend organisme’, waarbij ze de kleur niet vooraf bepaalt, maar het proces laat dicteren. “Het gaat over het uiten van de vitaliteit van het leven.” Geplaatst op een reeks originele sokkels, voelen de locatiespecifieke werken aan als natuurlijke uitbreidingen, alsof ze eenvoudigweg uit de Nature Mortes-doeken eromheen zijn geglipt. In de voormalige kapel van het Palazzo maakt Ann Carrington totems gemaakt van gedraaide vorken die een Madonna met Kind omlijsten, op het altaar wordt een rijk boeket spijkers en gardes geplaatst, alledaagse voorwerpen die tot nieuw leven worden gebogen. “Overal is sprake van een soort verhaal of communicatie van aandacht”, legt Van Noten uit. “Ik geloof dat schoonheid een constante evolutie moet zijn.”

Schoonheid kan op onverwachte manieren en op onverwachte plaatsen verschijnen. In de straten van Venetië lijkt het in eerste instantie schokkend om een ​​poster te zien met de titel van de tentoonstelling naast een oproep tot protest tegen genocide; toch is een van de meest ontroerende momenten van de show het werk van de jonge Palestijnse ontwerper Ayham Hassan in dialoog met Comme des Garçons en Christian Lacroix. “Hij doet hele interessante dingen”, constateert Van Noten. Het waren niet alleen Hassans constructies van delicaat borduurwerk, geplooid papier, met de hand geëtst metaal en gerecycled leer van de katapulten van Palestijnse kinderen die Van Noten boeiden – het was ook de manier waarop hij over zijn werk sprak. “Hij zei dat je in Gaza niet alleen maar kunt rouwen, je kunt niet alleen maar verdrietig zijn. Je moet ook overleven, je moet nadenken over de feesten van morgen, en je moet nadenken over wat je wilt dragen en omgaan met hoe je je wilt kleden om het leven te vieren.”

Mensen hebben een aangeboren behoefte om te creëren. ‘De wereld wordt een heel arme plek als we onze creatie verliezen’, zegt Van Noten. “Je leven zoveel rijker maken. Als robots en AI het overnemen, wat gaan we dan doen? Om een ​​gelukkig leven te hebben, moet je dingen kunnen maken.” Ambacht is verbinding. “Als je verbinding maakt met objecten en objecten, maak je verbinding met andere mensen, en dat blijft voor mij heel belangrijk.”

Het enige echte protest is schoonheid is te zien in de Fondazione Dries Van Noten in Venetië van 25 april – 4 oktober 2026.