Er is geen film zoals dit jaar Opstanding. Bi Gans monumentale nieuwe sci-fi-epos is een eeuwenoude saga, verteld in zes hoofdstukken, die de geschiedenis van de film in kaart brengt en de manier waarop deze gedurende haar hele bestaan met de mensheid heeft samengewerkt en deze heeft beïnvloed. Er is een plot – met een vergezocht sciencefiction-uitgangspunt en de jacht op de laatste man die nog droomt – maar in werkelijkheid: Opstanding gaat over de interactie tussen kunst en emoties, en de enorme breedte van de menselijke verbeelding.
Dit is geen gemakkelijke film om te vinden of uit te leggen. Echt, elk frame voelt alsof je het moet zien om het te geloven. Als deze recensie je op de een of andere manier kan overtuigen om te kijken opstanding, dan heb ik mijn deel gedaan. Bi Gan heeft hier iets bereikt dat de moeite waard is om te ervaren: een staaltje filmisch kunstenaarschap.
In de verre, verre toekomst hebben mensen onsterfelijkheid bereikt. Maar de manier waarop ze dat hebben gedaan, is door hun vermogen om te dromen op te offeren. De weinige overgebleven mensen met het vermogen om te dromen worden “Deliriants” genoemd, en worden opgejaagd en genadeloos afgeslacht door individuen die “The Others” worden genoemd. Want welke arme zielen willen nog dromen?
Eén zo’n Deliriant (Jackson Yee) heeft eerder zijn toevlucht gezocht. Maar zo lang in de droomwereld leven heeft hem gemuteerd en monsterlijk gemaakt. De ‘Ander’ die de taak heeft hem op te sporen, juffrouw Shu (Shu Qi), krijgt medelijden met hem en besluit hem een genadige dood te gunnen door een filmprojector in hem te plaatsen en hem de laatste momenten van zijn leven in zijn filmische dromen te laten beleven. Zo beginnen de hoofdstukken, die elk dienen als een liefdesbrief aan nog een decennium aan film. Het eerste hoofdstuk speelt zich af als een stomme film, compleet met het vervaagde, gelige kleurenpalet en korrelige titelkaarten, waarin Miss Shu de Delirious ontdekt als een verdwaasd slachtoffer van een opiumhol. De andere neemt ons mee naar een spionagethriller uit de jaren dertig waarin de Delirious wordt beschuldigd van moord. De derde vindt de Delirious 30 jaar later, gestrand in een spookachtige boeddhistische tempel. De vierde is een zonnig misdaaddrama uit de jaren 70 waarin de Delirious een oplichter is die een weesmeisje onder zijn hoede neemt. De vijfde speelt zich af als een Hong Kong-drama uit de jaren 90, waarin Delirious op oudejaarsavond in 1999 verliefd wordt op de vriendin van een gangster.
Opstanding zit boordevol opvallende beelden die aanvoelen alsof ze nog nooit eerder op het scherm zijn weergegeven.
Janus-film
Niet sinds de Wachowski’s Hemelatlas heeft een film die zo ambitieus heeft geprobeerd de breedte van de menselijke ervaring, zowel uit het verleden als het heden, in beeld te brengen. Maar in tegenstelling tot de misplaatste (maar bewonderenswaardige!) sciencefictionfilm van de Wachowski’s uit 2012, Opstanding slaagt erin om op alle mogelijke manieren te slagen. Elk onderscheidend hoofdstuk slaagt er niet alleen in om het gevoel van elk decennium vast te leggen op een manier die moeilijk te verwoorden is: de harde schaduwen en paranoia van de jaren dertig, de doelloze verveling van de jaren zestig, de wilde wetteloosheid van de jaren zeventig, de hopeloosheid en hopeloosheid van het millennium, een bende. Dat elk afzonderlijk beeld eruitziet als iets anders dat op film wordt weergegeven Opstanding voelt des te monumentaler aan. Een camera reist door de geest van een man – zijn ogen en gezicht zijn transparant – en breekt door een raam een trein in. Een spookachtig silhouet van een man gehuld in rook en schaduwen verandert in een monster achter de spiegel. De schaduw van een vrouw doemt op over een jongeman die onder een autokerkhof aan het slopen is.
Bi herschept schilderijen van Andrew Wyeth in al hun sombere aquarellen, ensceneert imitaties van Wong Kar Wai’s meest suggestieve en iconische beelden, en viert de Chinese cinema op zijn hoogtepunt. Toch slaagt de filmmaker erin beelden te creëren die we nog nooit op het scherm hebben gezien. Het culmineert allemaal in een film die niet alleen aanvoelt als een prachtig gemaakte ode aan de cinema, maar als het artistieke leven – een tijdcapsule die tot bewustzijn is gekomen en zich een weg uit de grond naar je hersenen heeft gegraven.
Terwijl de Delirious door zijn filmische dromen strompelt, worden we geplaagd door een gevoel van onheil; dat het uiteindelijk allemaal gedoemd is te eindigen. Elke dood die de Delirious ervaart, is een beetje leger, een beetje gewoner. De onderstroom van melancholie die Bi door haar film heen weeft, wordt intenser en verandert in verdriet, vooral als Opstanding bereikt zijn tragische climax. het laatste schot erop Opstanding lijkt dit zeker te bezegelen: we zitten in een wassenbeeldenbioscoop gevuld met figuren die allemaal smelten als het scherm in vuur en vlam staat. Is dit het laatste uitstervende geratel voor de cinema zoals wij die kennen? Een laatste snik van kunstenaarschap? Misschien met AI En implosie van de industrie aan de horizon is het allemaal voorbestemd om in vlammen op te gaan. Maar als dat zo is, hebben we tenminste dit meesterwerk om afscheid van te nemen.
