Het is de ochtend nadat het internet offline is gegaan, en hoe graag je ook gelukkig wilt zijn, je vraagt je waarschijnlijk af wat je moet doen.
U kunt boodschappen doen met een chequeboekje, als u dat heeft. Bel je werk met een vaste lijn – als die van jou nog verbonden is. Dan zou je naar de winkel kunnen rijden, zolang je nog weet hoe je moet navigeren zonder 5G.
Een storing in een datacenter in de Amerikaanse staat Virginia deze week herinnerde ons eraan dat het onwaarschijnlijke niet onmogelijk is. Het internet mag dan een onvervangbaar knooppunt van het moderne leven zijn geworden, het is ook een web van krakende verouderde software en fysieke infrastructuur, waardoor sommigen zich afvragen wat er nodig is om dit allemaal neer te halen.
Het antwoord kan zo simpel zijn als een acuut ongeval, een paar gerichte aanvallen, of beide. Extreem weer legt een aantal belangrijke datacenters plat. Een regel AI-geschreven code diep binnen een grote provider – zoals Amazon, Google of Microsoft – wordt onverwacht geactiveerd en veroorzaakt een trapsgewijze softwarecrash. Een gewapende groepering of inlichtingendienst snijdt er één af paar onderzeese kabels.
Deze zouden slecht zijn. Maar de echte doemgebeurtenis, waar de weinige internetexperts ter wereld zich nog steeds zorgen over maken in particuliere Slack-groepen, is een beetje anders: een plotselinge sneeuwbal in de krakende, tientallen jaren oude protocollen die ten grondslag liggen aan het hele internet. Denk aan de leidingen die de verbindingsstroom regelen, of de adresboeken waarmee de ene machine de andere kan lokaliseren.
We noemen het ‘de grote’, en als het zou gebeuren, zou je op zijn minst je chequeboekje nodig hebben.
De grote kon beginnen wanneer een zomertornado de stad Council Bluffs, Iowa, overspoelt en een laaggelegen cluster van datacenters verwoest die een integraal onderdeel zijn van het aanbod van Google.
Dit gebied, us-central1 genoemd, is een datacentercluster van Google dat cruciaal is voor zijn Cloud Platform, evenals voor YouTube en Gmail – een 2019 resultaat hier buiten gebruik gesteld deze diensten in de VS en Europa.
Diners branden terwijl kookvideo’s op YouTube tot stilstand komen. Werknemers over de hele wereld werken verwoed hun plotseling niet meer beschikbare e-mails bij en geven vervolgens de persoonlijke interactie op. Hoge Amerikaanse functionarissen merken op dat sommige overheidsdiensten zijn vertraagd voordat ze weer begonnen met het plannen van een nieuwe aanval op Signal.
Dit alles is lastig, maar lang niet het einde van internet. “Technisch gezien is het internet actief als we twee netwerkapparaten en een router ertussen hebben”, zegt Michał “rysiek” Woźniak, die werkt in DNS, het systeem dat betrokken was bij de storing van deze week.
Maar er vindt “absoluut veel concentratie plaats op internet”, zegt Steven Murdoch, hoogleraar computerwetenschappen aan het University College London. “Dit gebeurt met de economie. Het is gewoon goedkoper om alles op dezelfde plek te laten draaien.”
Maar wat als een hittegolf in het oosten van de Verenigde Staten US East-1 wegvaagt, onderdeel van een complex in Virginia dat onderdak biedt aan een ‘datacenter alley’, een centrale hub voor Amazon Web Services (AWS), het middelpunt van de storing van deze week – onder een handvol buurlanden. Ondertussen treft een cyberaanval een groot Europees cluster, b.v Frankfurt of Londen. In de nasleep hiervan leiden netwerken het verkeer om naar secundaire knooppunten, minder gebruikte datacentra die, net als frontwegen in een file in Los Angeles, snel onbruikbaar worden.
Of, als we van rampenfilms overgaan op de gevaren van automatisering, zou het toegenomen verkeer een bug in de interne infrastructuur van AWS kunnen veroorzaken die maanden geleden door AI is herschreven – misschien wel een die onopgemerkt is gebleven na honderden van de AWS-werknemers werd deze zomer ontslagen als onderdeel van de grotere drang van het bedrijf naar automatisering. Overweldigd door onbekende verzoeken begint AWS om te vallen.
Het signaal daalt. Dat geldt ook voor Slack, Netflix en Lloyd’s Bank. Roomba-stofzuigers worden stil. Slimme matrassen gaan boef en slimme slotstoringen.
Met Amazone en Google eruit gehaald, zou het internet er grotendeels onbekend uitzien. AWS, Microsoft en Google zijn samen goed voor meer dan 60% van de wereldwijde markt voor clouddiensten – en het is bijna onmogelijk in te schatten hoeveel diensten daarvan afhankelijk zijn.
“Maar het internet op het meest rudimentaire niveau werkt nog steeds”, zegt Doug Madory, een expert op het gebied van internetinfrastructuur die disruptie onderzoekt. “Je kunt gewoon niet alles doen wat je gewend bent op internet, omdat het allemaal door deze datacenters wordt aangelegd.”
Je zou kunnen denken dat de grootste bedreiging een aanval op een onderzeese kabel is. Dit beroert de denktanks in Washington, maar levert verder weinig op. Onderzeese kabels breken regelmatig, zegt Madory. Volgens de VN zijn er jaarlijks zo’n 150 tot 200 storingen.
“Je zou er echt een heleboel uit moeten halen om de communicatie te beïnvloeden. Ik denk dat de onderzeese kabelindustrie je zou vertellen: kerel, we doen dit de hele tijd.”
na nieuwsbriefpromotie
Dan lanceert een anonieme hackergroep een aanval op een DNS-serviceprovider – een van de telefoonboeken van internet. Verisign verwerkt b.v. alle online sites die eindigen op een bepaalde “.com” of “.net”. Ultranet, een ander, verwerkt “.biz” en “.us”.
Madory zegt dat het uiterst onwaarschijnlijk is dat een van hen ooit kan worden uitgeschakeld. “Als er iets met Verisign zou gebeuren, zou .com verdwenen zijn. Ze hebben een enorme financiële prikkel om ervoor te zorgen dat dit nooit gebeurt.”
Maar er zou een fout van die omvang nodig zijn, waarbij meer basisinfrastructuur betrokken is dan Amazon en Google, om het bredere ecosysteem echt te ontwrichten. Als het zou gebeuren, zou het ongekend zijn; de dichtstbijzijnde analogie zou 2016 kunnen zijn aanval op Dyn, een kleinere DNS-serviceprovider die buiten gebruik gesteld de Guardian, X en anderen.
Als .com verdwijnt, zullen banken, ziekenhuizen, financiële diensten en de meeste communicatieplatforms verdwijnen. Een deel van de openbare internetinfrastructuur zou er nog steeds zijn, zoals het beveiligde berichtensysteem van de Verenigde Staten Siprnet.
En – althans voor een verbijsterde gemeenschap van experts – zou er nog steeds internet zijn. Er zijn tenslotte zelfgehoste blogs en gedecentraliseerde sociale platforms zoals Mastodon en nichedomeinen, waaronder “.io” voor de Brits-Indische Oceaan en “.is” voor IJsland.
Murdoch en Madory kunnen scenario’s bedenken die de rest zouden vernietigen. Murdoch suggereert een bug in BIND, de software taal die DNS ondersteunen. Madory wijst naar getuigenis van een groep hackers uit Massachusetts die in 1998 het Amerikaanse Congres vertelden over een kwetsbaarheid die “het internet binnen 30 minuten plat zou kunnen leggen”.
Bij deze kwetsbaarheid was sprake van een systeem dat één niveau hoger lag dan DNS: het border gateway-protocol, dat al het verkeer op internet routeert. Dit is uiterst onwaarschijnlijk, zegt Madory. Zo’n gebeurtenis zou een ‘alle hens aan dek’-scenario zijn, en het protocol is ‘superveerkrachtig, anders zou het inmiddels zijn gecrasht’.
Als het internet ooit volledig zou worden afgesloten, is het onduidelijk of het opnieuw kan worden opgestart, zegt Murdoch. “Niemand heeft het internet uitgeschakeld nadat het is ingeschakeld. Niemand weet echt zeker hoe het weer kan worden ingeschakeld.”
In Groot-Brittannië bestaat er een niet-virtueel noodplan, of dat was er tenminste. Als het internet wordt uitgeschakeld, zullen de mensen die weten hoe het werkt elkaar ontmoeten in een pub buiten Londen en beslissen wat ze gaan doen, zegt Murdoch.
“Ik weet niet of dat nog steeds zo is. Het is al een flink aantal jaren geleden en ik heb nooit te horen gekregen welke kroeg het was.”
