YESHE presenteert Vrij perfect lopend door onzichtbare ruimtes, haar bewegingen afgemeten, weloverwogen en emotioneel. Het visuele minimalisme weerspiegelt de intimiteit en urgentie van de muziek. Yumna Al Arashi en YESHE lieten ritme en gebaar een ruimte vormgeven waar eenzaamheid, overleving en doorzettingsvermogen tastbaar werden. Het nummer zelf komt voort uit vergankelijkheid, herinnering en emotie, gestript tot hun essentie. DUST brengt voorouderlijke verhalen, ballingschap en het dagelijks leven over, terwijl het vreugde en uithoudingsvermogen bevestigt. Medewerkers worden geselecteerd op basis van gedeelde visie en resonantie, waardoor verwantschap wordt bevorderd in plaats van een berekende strategie.
Pretty Perfect is visueel ingetogen en toch emotioneel, waardoor je in een tijdloze, ongedefinieerde ruimte terechtkomt. Hoe hebben jij en Yumna Al Arashi het verhaal van eenzaamheid, overleven en doorzettingsvermogen in deze video vormgegeven?
Toen ik het nummer voor Yumna speelde, was haar eerste reactie: “Ik zie je gaan… en stop nooit.” Dat beeld zette alles in beweging. Van daaruit vertrouwden we op dat ritme en creëerden we een ruimte die zowel gegrond als ongedefinieerd aanvoelde. We waren geïnteresseerd in de spanning tussen de emotionele drive van het nummer en de gestage, bijna moeiteloze wandeling door een schijnbaar lege ruimte. Ik denk dat dit de plek is waar de thema’s eenzaamheid, overleven en doorzettingsvermogen vorm kunnen krijgen en op een natuurlijke manier aanwezig kunnen worden.
Het nummer komt zowel intiem als universeel over. Welke persoonlijke ervaringen vormden de basis voor het schrijven ervan, en hoe zie je dat het inspeelt op de bredere collectieve geschiedenis?
Aska Matsumiya stuurde me deze akkoorden, en de melodie herinnerde me eraan dat niets eeuwig duurt – geen pijn, geen vreugde, zelfs niet het lichaam. Ik schreef het vanuit de gestripte plek van het niets, vasthoudend aan liefde en herinnering. Het voelt zowel als een bekentenis als als een universele drang om vast te houden aan wat niet echt kan worden aangeraakt – een gevoel waarvan ik denk dat velen zich daarin kunnen herkennen.
Veel van uw werk is gebaseerd op de Tibetaanse diaspora-ervaring. Hoe bewaar je de balans tussen het behouden van voorouderlijke stemmen en het vertalen ervan naar een hedendaags, mondiaal geluid?
Het is niet nodig om behoud en vertaling in evenwicht te brengen; ik ben de balans. De stemmen van de voorouders zijn altijd bij mij, in de melodieën die mijn moeder zong en de verhalen die mijn grootmoeder ons vertelde. Als ik schrijf of optreed, probeer ik ze niet te vertalen naar iets eigentijds; in plaats daarvan concentreer ik me op het transporteren van de emoties en gevoelens die ik in mij draag. In die zin gaat mijn muziek niet over behoud, maar over voortzetting – het overbrengen van het geluid dat al een deel van mij is, elke keer dat ik zing, naar het heden.
Je debuutalbum DUST verzet zich tegen het idee van muziek alleen als entertainment en positioneert het als getuigenis en verzet. Wat wilde je dat luisteraars zouden confronteren of met zich meedragen nadat ze met de plaat bezig waren geweest?
Met DUST wil ik het volume verhogen van de stemmen die elke dag tot zwijgen zijn gebracht of nog steeds worden gewist. De liedjes dragen sporen van de gevangenschap van mijn grootmoeder in Tibet, de immigratie-ervaringen van mijn familie, het dagelijkse leven in ballingschap, maar ook de koppige vreugde en schoonheid die voortleeft. Ik wil dat muziek de kracht draagt om terug te vechten. De plaat nodigt luisteraars uit in die spanning: het gewicht van veerkracht en het potentieel om ermee te dansen.
Samenwerking is belangrijk geweest in uw proces, van Asma Maroof en Chino Amobi tot Dreamcrusher en Tapiwa Svosve. Welke criteria of intuïtie begeleiden u bij het kiezen van uw samenwerkingen?
Ik volg resonantie en synergie, geen strategie. Er moet sprake zijn van wederzijds belang en vertrouwen in elkaars visies en competenties. Idealiter voelt samenwerking aan als het vinden van verwantschap met iemand die net zo ‘koppig’ is over hun visie.
Jouw aanwezigheid in de mode, van Miu Miu tot Collina Strada, suggereert een andere arena waar je identiteit verwoordt. Hoe presteert het in die context vergeleken met het podium of de galerie?
In de mode maak ik deel uit van de scene en wat ik draag is de muziek. Op het podium is het andersom: ik ben de muziek en wat ik draag wordt onderdeel van het podium.
Je verscheen onlangs in het Rubin Museum in een permanent werk samengesteld door Marina Abramović. Hoe heeft performancekunst de manier beïnvloed waarop je je muziek en live-aanwezigheid benadert?
Het werken met Marina – van het schoonmaken van het huis in haar huis in de staat New York tot het maken van het werk met haar en Billy Zhao – was transformerend. Ze is een scherpe verteller, grappig en genereus en precies in haar vragen. Het hele proces veranderde de manier waarop ik over aanwezigheid denk, zowel vocaal als fysiek. Ik heb geleerd de tijd uit te rekken, ruimte vast te houden, een houding met of zonder beweging uit te voeren – en erop te vertrouwen dat geënsceneerde stilte net zo krachtig kan zijn als geluid.
Pretty Perfect brengt zowel gratie als uithoudingsvermogen met zich mee. Zie je het als een persoonlijke verklaring, een culturele verklaring, of beide?
Genade en uithoudingsvermogen: dit is iets dat ik wens voor iedereen die weet wat het betekent om vastgehouden te worden. Maar ik zie het niet graag als een statement. Het is een ritme, een melodie en een energie die suggereert dat we tegen alle verwachtingen in gestaag en gracieus vooruitgaan.
Hoe ziet u, als u vooruitkijkt, uw werk evolueren? Ziet u dat het volgende hoofdstuk zich uit de diaspora zal blijven putten of geheel nieuwe verhalen zal openen?
Ik wil graag antwoorden met een citaat van Grace Jones:
““Als je een fan bent van het onverwachte, en ik ben dat ook, dan loont het de moeite om goed van gedachten te veranderen. Als je jezelf niet wilt beperken, wees dan bereid om vaak van gedachten te veranderen.” “
Interview door DONALD KUST
