De opnieuw ontworpen “Battlestar Galactica” is een uitstekende tv-show, maar een perfecte? Helaas niet. De auteurs hadden geen antwoorden gepland op de vragen die ze eerst stelden (zoals welke karakters geheime Cylons waren). Want hoe vaak ze ook nadachten en geweldige televisie produceerden, ze schreven zichzelf in sommige hoeken, vooral toen de show zijn einde naderde.
De eerste tekenen van problemen kwamen voor mij in de aflevering “Epiphanies” van seizoen 2 (toegeschreven aan schrijver Joel Anderson Thompson). In deze aflevering ontmoeten twee doorlopende subplots elkaar. Ten eerste heeft president Laura Roslin (Mary McDonnell) kanker in een vergevorderd stadium en sterft langzaam. Ten tweede is Galactica’s Cylon-gevangene Sharon Valerii (Grace Park) zwanger van de allereerste half mens, half Cylon baby ooit.
In “Epiphanies”, wanneer het erop lijkt dat de kanker van Roslin haar uiteindelijk zal doden, komt haar vice-president Dr. Gaius Baltar (James Callis) met een oplossing. Het foetale bloed van Sharon heeft ziekteresistente eigenschappen, zo blijkt, dus Roslin wordt geïnjecteerd met een monster ervan. Binnen enkele uren reist ze van de dood naar een behoorlijke gezondheid.
Ronald D. Moore, de mede-maker van ‘Battlestar Galactica’, begon voor televisie te schrijven voor ‘Star Trek: The Next Generation’, maar raakte geleidelijk gefrustreerd door zelfgenoegzaam schrijven voor ‘Star Trek’. Een van zijn grootste knelpunten? “Technobabble” of het weggooien van technologisch/wetenschappelijk jargon om de plot weg te redeneren. In 2010 zei Moore (via bekabeld): “De technobabble in ‘Trek’ liep gewoon uit de hand… Het was krankzinnig. De acteurs haatten het. Ik heb echt geprobeerd om op de technobabble in ‘Galactica’ te zitten.”
Maar terwijl ‘Battlestar Galactica’ voortkwam uit Moore’s frustraties met ‘Star Trek’, oude gewoonten kunnen moeilijk afsterven. Baltar’s Cylon-bloedgenezing voor Roslin’s kanker is ongeveer zo technobabbel als maar kan. Als voorbeeld zou ‘Star Trek’ later (berucht) een soortgelijk ‘magisch bloed’-plot gebruiken in de film ‘Star Trek Into Darkness’ uit 2013.
In Epiphanies redt Baltar president Roslin met technobabble
Ik heb begrip voor een deel van de spanning waarin de showrunners van “Battlestar Galactica” zaten: kanker of niet, ze konden Roslin niet zo snel doden. Zij was de kern van het verhaal en Mary McDonnell was zonder twijfel een van hun beste acteurs. Een “Battlestar Galactica” zonder scènes tussen Roslin en zowel admiraal Adama (Edward James Olmos) als Baltar is een veel mindere show.
Baltars verklarende dialoog is ook op zijn minst eleganter geschreven dan het slechtste ‘Trek’-technogebabbel. Hij legt uit hoe Cylon-bloed verschilt van Adama (en het publiek) in termen van leken, en de scène voegt wat tactiliteit toe door Baltar zijn uitleg te laten illustreren met een whiteboard en een stift. Een andere manier waarop ‘Battlestar Galactica’ zich van ‘Star Trek’ afwendde, was door de personages pen en papier te laten gebruiken, en daar blijft het tenminste trouw aan.
In een podcastcommentaar voor ‘Epiphanies’ Moore legde uit dat het oorspronkelijke idee was dat het specifiek de foetale stamcellen van Sharon waren die de kanker van Roslin zouden genezen. Dit zou “voortbouwen op de huidige controverse”, waarschijnlijk verwijzend naar de beperkingen die president George W. Bush in 2001 oplegde aan embryonale stamcellen voor medisch onderzoek. (Het verkrijgen van deze cellen vereist de vernietiging van een menselijk embryo, dus er zijn soortgelijke controverses als abortus).
“Battlestar Galactica” schuwde het commentaar op de politiek van zijn tijd nooit. Laura Roslin zelf is daar het bewijs van. Net als Jed Bartlet (Martin Sheen) in ‘The West Wing’ vertegenwoordigt Roslin een verlangen in de Bush-jaren naar een competente en liberale president. Roslin is meelevend maar vastberaden en weet wanneer hij overleven boven principe moet stellen. Vergelijkbaar met de wens van “24” om een zwarte Amerikaanse president te casten met het personage David Palmer (Dennis Haysbert) jaren vóór de verkiezing van Barack Obama, vertegenwoordigt Roslin ook het (nog steeds brandende) verlangen naar een vrouwelijke president.
Het genezen van de kanker van Roslin schiep een slecht precedent voor Battlestar Galactica
Als “Epiphanies” het oorspronkelijke stamcelidee had gebruikt, zou dit een meer wetenschappelijke basis hebben gegeven, omdat stamceltransplantaties is een echte kankerbehandeling. Ronald D. Moore en co. uiteindelijk besloot om in te gaan op de technische details, zou de aflevering ondermijnen. Een van de belangrijkste manieren “Battlestar Galactica” probeerde relatief wetenschappelijk accuraat te blijven beknibbelde op details over hoe de sciencefictiontechnologie werkt, een zet die voortkwam uit Moore’s slechte herinneringen aan ‘Star Trek’-technobabbel.
“Ik denk niet dat een groot deel van het publiek zich bekommert om de technische details waarom het bloed van de Cylon-baby kanker zal helpen genezen. Ik denk dat het erom gaat dat het gebeurt, waar het vandaan komt en hoe je het doet”, zei Moore in de recappodcast “Epiphanies”. Zelfs een meer gedetailleerde uitleg was hier misschien niet voldoende.
Zeggen dat het stamcellen waren, zou minder een generiek ‘magisch bloed’ van MacGuffin zijn, maar verhalend zou het nog steeds lezen als een deus ex machina. (Latijn voor ‘God van de machine’, en een term voor gemakkelijke plotoplossingen die uit het niets komen.) Deze deus ex machina is op zijn minst verzacht omdat deze niet permanent was: de kanker van Roslin ging alleen maar in remissie.
De president sterft het afgelopen seizoen langzaam zonder foetaal Cylon-bloed om haar deze keer te redden. De show had een stop nodig om Roslin tot een einde te brengen, maar haar lot werd bezegeld tijdens haar diagnosescène in de pilot-miniserie. Toch was de wending van het regeneratieve bloed van de Cylons op het laatste moment een voorafschaduwing van nog meer ingewikkelde wendingen die nog zouden komen. In zijn behoefte om Roslin in leven te houden, heeft “Battlestar Galactica” een voorbeeld gesteld voor schrijvers om zich voor te bereiden en hun verhalen niet in de hoek te drukken.
