Dit wordt bereikt (en nog meer) door het prachtige boekdeel dat het is geworden: een chronologisch overzicht van 100 films die je gezien moet hebben, zorgvuldig uitgekozen door Ashley, uit de jaren 1913 Lime Kiln Club velddag voorbij T. Hayes Hunter en Edwin Middleton, eindigend met de jaren 2024 Flash door Steve McQueen. Hij koos films waarin culturele uitwisseling en internationale samenwerking centraal stonden – Amerikaanse iconen als Josephine Baker en Paul Robeson werkten bijvoorbeeld in Europa. Hij beperkte zich tot één film van elke regisseur (wat moeilijk bleek als het om Spike Lee ging – het deed hem pijn dat niet te doen). Doe het juiste Maar Malcolm X past beter in de kaart) en voornamelijk gericht op zwarte filmmakers, op enkele na. Niets anders dan een manwerd bijvoorbeeld geregisseerd door de blanke Joodse filmmaker Michael Roemer, en was naar verluidt geliefd bij Malcolm X, “wat een geweldige goedkeuring is”, zegt Ashley. Hij putte uit zijn ervaring met het schrijven, lezen en programmeren van films en liet zich inspireren door het werk van andere curatoren en schrijvers zoals Cameron Bailey, Manthia Diawara en June Givanni.
Toen de lijst eenmaal klaar was, begon Ashley nauw samen te werken met ontwerper Violetta Boxill van Alexander Boxill Associates aan het ontwerp, dat volgens Ashley het boek een “onderscheidende en opvallende uitstraling heeft gegeven die de geschreven inhoud bijna elektriseert”. Het boek is verpakt in levendig limoengroen en de gedurfde tekst wordt aangevuld met een delicaat maar krachtig uitgesneden stilstaand beeld Zwart meisje – een Frans-Senegalese drama uit 1966, geregisseerd door Ousmane Sembène. “We kozen voor het stilstaande beeld van Diouana (de hoofdpersoon) vanwege haar optimistische, opwaartse blik”, zegt Violetta. “Haar blik suggereert een toekomstgericht verhaal: de zwarte cinema wordt omschreven als dynamisch, expansief en visionair. En haar optimisme verzacht de durf van het lettertype, (Plaquette 6 – Ney door Damien Gautier) terwijl de tekst beweegt met haar, niet tegen haar, in visuele beats over de pagina, waardoor een animatie-achtige kwaliteit ontstaat die de cinema zelf weerspiegelt.”
De schutbladen van het boek zijn rood, dus in combinatie met de groene en zwarte omslag “verwijst het ontwerp stilletjes naar de Pan-Afrikaanse vlag”, voegt Violetta toe. Binnenin is de lay-out “schoon en gedisciplineerd” met uitsluitend afbeeldingen aan de rechterkant, om een flipbook-achtig ritme te creëren. Aan de linkerkant “eten” de filmtitels in de lichaamskopie van de film met als doel een speelse beweging op de pagina te creëren.
Het boek is niet uitputtend (Ashley beschrijft een pijnlijk eliminatieproces om bij de laatste 100 films te komen), maar dit boek heeft een enorme reikwijdte en is rijk aan inspiratie en geschiedenis. Voor de auteur waren de meest bevredigende aspecten van het maken ervan het vinden van films die hij nog nooit eerder had ontdekt (zoals de film uit 1983). Gek!), en onverwachte verbanden, zoals een nummer van John Coltrane dat zowel in een Ivoriaans psychodrama verscheen De vrouw met het mes (1969), en de Braziliaanse film Ziel in het oog (1973). “Het spreekt over de invloed van Coltrane in de diaspora”, besluit Ashley, “maar illustreert ook deze bijna spirituele verbinding tussen zwarte kunstenaars en kunstvormen die door tijd en ruimte pulseert.”
De wereld van de zwarte film vandaag verkrijgbaar in Groot-Brittannië, wereldwijd uitgebracht op 17 februari. (Gebruik code FILM15 om 15 procent korting te krijgen via Laurence King’s website.)
