Tijdens de Amerikaans-Israëlische militaire opbouw voorafgaand aan de oorlog die een week geleden uitbrak, waarschuwde Iran de wereld voortdurend dat het terug zou vechten als het zou worden aangevallen om schade aan te richten in de regio en daarbuiten.
RECLAME
RECLAME
Een week nadat de oorlog de regio overspoelde, veroorzaakte de Iraanse aanvalsgolf aanzienlijke onrust op de mondiale energiemarkten.
Sinds het uitbreken van de oorlog tegen Iran op zaterdag is Teheran zijn luchtaanvallen op de Golf blijven uitbreiden, en donderdag viel het ook Azerbeidzjan aan.
Teheran heeft beweerd dat het zich alleen op Amerikaanse en Israëlische belangen richt, maar de realiteit ter plaatse liet zien dat zijn raketten en drones zich ook richtten op de uitgestrekte energie-infrastructuur van de Golf, die de grootste economieën ter wereld en de mondiale energiebalansen van brandstof voorziet.
Bovendien trad Iran hardhandig op tegen de scheepvaartroutes van de Straat van Hormuz – waar 20% van de mondiale olie doorheen stroomt – waardoor meer dan 200 schepen strandden, zoals gerapporteerd door handels- en logistieke dienst Lloyd’s List.
Qatar stopte de productie van vloeibaar aardgas in ’s werelds grootste LNG-fabriek nadat Iraanse drones zijn operationele complexen in Mesaieed en Ras Laffan Industrial City hadden aangevallen, waardoor schokgolven door de mondiale energiehandel werden veroorzaakt en de prijzen de pan uit rijzen.
De LNG-productie van Qatar is goed voor ongeveer 20% van het mondiale aanbod en speelt een sleutelrol bij het in evenwicht brengen van de vraag op de Aziatische en Europese markten.
Vervolgens dwong een nieuwe golf van Iraanse aanvallen ook de grootste olieraffinaderij ter wereld in Saoedi-Arabië te sluiten, terwijl ook de Iraakse olieproductie en de Israëlische gasvelden werden getroffen. De havens van Dubai, enkele van de grootste ter wereld, worden naar verluidt ook getroffen.
In een beoordeling op vrijdag zei het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken dat, hoewel Iraanse raket- en drone-aanvallen in een langzamer tempo plaatsvinden dan in de begindagen van de oorlog, het scala aan doelen diversifieert met een toenemende focus op economische en energie-industriële doelen.
In een interview dat vrijdag door de Financial Times werd gepubliceerd, waarschuwde de Qatarese minister van Energie, Saad al-Kaabi, dat de oorlog ‘de economieën van de wereld ten val zou kunnen brengen’.
“Als deze oorlog een paar weken voortduurt, zal de bbp-groei over de hele wereld worden beïnvloed. De energieprijs voor iedereen zal stijgen. Er zullen tekorten zijn aan sommige producten en er zal een kettingreactie ontstaan waarbij fabrieken niet kunnen leveren”, zei hij.
Het Iraanse Hormuz-knelpunt
Dr. Yousef Alshammari, voorzitter van het London College of Energy Economics, vertelde Euronews donderdag dat alleen een blokkade van de Straat van Hormuz zelf een mondiale recessie zou kunnen veroorzaken als deze aanhoudt.
“Naarmate we richting de zomer gaan, denk ik dat het risico op een mondiale recessie groter kan worden”, aldus Alshammari.
“En dan denk ik dat we politieke druk kunnen uitoefenen, vooral vanuit China, dat de grootste verbruiker van Iraanse olie is”, legde hij uit.
“Ik denk niet dat China hier zal zwijgen, en het beste scenario is dat we de Straat van Hormuz terugkrijgen.”
Volgens Alshammari is er al een stijging van de gasprijs van ruim 50% zichtbaar, vooral in Europa. Toch is de stijging van de olieprijs lager dan wat de meeste markten en analisten hadden verwacht.
“En dat komt in de eerste plaats omdat we ons in een periode van lage vraag bevinden en in de tweede plaats omdat de mondiale oliemarkten goed bevoorraad blijven”, zei hij.
Geen plan, geen betekenis
Voormalig Amerikaans ambassadeur in Azerbeidzjan Matthew Bryza vertelde Euronews dat de aanvallen op Azerbeidzjan en de recente aanvallen op Turkije en Cyprus “niet veel zin hebben in termen van een samenhangend, rationeel militair plan”.
“Het is moeilijk te begrijpen waarom Iran drone-aanvallen zou hebben gelanceerd tegen de regio Nachitsjevan in Azerbeidzjan, aangezien Iran duidelijk niet wil dat Azerbeidzjan betrokken raakt bij het militaire conflict”, zei Bryza.
Volgens Bryza was de aanval van Iran op Azerbeidzjan zelfs nog minder logisch, aangezien de Azerbeidzjaanse president Ilham Aliyev ‘het enige staatshoofd ter wereld is dat een Iraanse ambassade bezoekt om condoleances te betuigen na het uitbreken van de oorlog, toen bij de aanvallen de Iraanse Opperste Leider en andere hoge Iraanse functionarissen omkwamen.’
“En zelfs zoals de president van Azerbeidzjan zei, was er een telefoontje uit Iran om de hulp van Azerbeidzjan te vragen bij de evacuatie van Iraniërs uit Beiroet”, zei Bryza.
“President Aliyev stuurde een vliegtuig en zei: nee, we nemen er geen geld voor aan. En uren later viel Iran Azerbeidzjan aan. Het heeft dus geen enkele zin.”
Bryza suggereerde dat Teheran mogelijk probeert samenlevingen en economieën te ontwrichten om druk uit te oefenen op de Amerikaanse president Donald Trump, omdat aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen en stijgende olieprijzen de Republikeinen bij de tussentijdse verkiezingen in november zouden kunnen schaden en Trump ervan zouden kunnen overtuigen de druk op Iran te verlichten.
Bryza zei echter dat de meest waarschijnlijke verklaring is dat commandanten op een lager niveau individuele beslissingen nemen in navolging van de richtlijn van Khamenei enkele weken geleden om het militaire bevel te delegeren als hoge functionarissen zouden worden gedood.
“Om welke reden dan ook lijken hun beslissingen zinvol, zelfs als ze in de bredere context niet zinvol zijn”, concludeerde de voormalige diplomaat.
