De Mexicaanse Sheinbaum reist naar Barcelona voor ‘progressieve’ confab- en de-escalatiegesprekken met Spanje

MEXICO-STAD — De Mexicaanse president Claudia Sheinbaum bezoekt Spanje dit weekend met een dubbele missie: solidariteit tonen met andere ‘progressieve’ wereldleiders en de sluimerende spanningen met de voormalige koloniale opzichter van Mexico verlichten.

Maar voordat ze haar eerste reis naar Europa als president van Mexico maakte, probeerde Sheinbaum een ​​misverstand op te helderen.

“Nee, dit is geen anti-Trump-bijeenkomst”, zei Sheinbaum donderdag tegen verslaggevers. “Niet in het minst.”

Toch klinkt een bijeenkomst van linkse staatshoofden die pleiten voor ‘vreedzame oplossingen voor conflicten’, in de woorden van Sheinbaum, meer als paus Leo XIV die een ‘oorlogsijver’ aan de kaak stelt dan als een verklaring van het Witte Huis.

Zaterdag zal Sheinbaum zich bij de Global Progressive Mobilization in Barcelona voegen, een constellatie van linkse leiders, waaronder de Braziliaanse Luiz Inácio Lula da Silva en die van Colombia Gustavo Petro – die beide samenvielen met president Trump.

Het confab zal worden georganiseerd door de premier van Spanje, Pedro Sánchezdie van de ene op de andere dag voor velen een anti-oorlogskampioen werd toen Madrid een Amerikaans verzoek om Spaanse bases te gebruiken in de oorlog tegen Iran afwees.

‘Wij respecteren president Trump’, zei Sheinbaum voordat ze naar Spanje vertrok, waarbij ze de ‘koele’, pragmatische toon aansloeg die kenmerkend was voor haar omgang met haar bombastische Amerikaanse tegenhanger. “Hij neemt beslissingen waarvan wij denken dat ze niet juist zijn, maar dat is een andere zaak.”

Toch zien sommige waarnemers in Mexico een potentieel verraderlijk pad voor Sheinbaum tijdens haar Spaanse excursie.

Zij merken op dat de top de potentie heeft om een ​​Trump-bashing-extravaganza te worden. Dat zou het Witte Huis boos kunnen maken nu de onderhandelaars voor de VS, Mexico en Canada gesprekken openen over een hernieuwde vrijhandelsovereenkomst – een hoeksteen van de Mexicaanse exportafhankelijke economie.

De gebeurtenis komt op een ‘kritiek moment’, schreef columnist Alejo Sánchez Cano in de Mexicaanse krant El Financiero. “Elk teken van ideologische afstemming dat zou kunnen worden geïnterpreteerd als afstand nemen van de (Amerikaanse) agenda introduceert een risicofactor.”

Minder riskant, zo lijkt het, is de verzoenende toenadering van Sheinbaum tot Spanje, een land dat lange tijd nauwe culturele en economische banden heeft gehad met Mexico – de thuisbasis van de grootste Spaanssprekende bevolking ter wereld.

Maar sinds 2019 zijn de twee landen verwikkeld in een diplomatieke bevriezing die zo diep is dat Madrid geen officiële vertegenwoordiger stuurde naar de inauguratie van 2024, die Sheinbaums hemelvaart als de eerste vrouwelijke president van Mexico markeerde. Spaanse functionarissen zeggen dat ze beledigd waren dat koning Felipe VI niet was uitgenodigd.

Achter het dispuut schuilen concurrerende verhalen over de historische herinnering tussen Mexico en Spanje, dat drie eeuwen lang over Mexico regeerde, te beginnen met de Spaanse verovering in 1521.

In de aanloop naar de 500ste verjaardag van de verovering in 2021 schreef de toenmalige Mexicaanse president Andrés Manuel López Obrador wat een beruchte brief werd: hij eiste dat de Spaanse monarchie zich zou verontschuldigen voor de wreedheden die tijdens de onderwerping van Mexico tegen de inheemse volkeren waren begaan.

Madrid verwierp de claim en noemde het een belediging. Spaanse functionarissen voerden aan dat hedendaagse normen niet kunnen worden gebruikt om het verleden van een land te beoordelen.

Zo ontstond de aanhoudende bilaterale kloof, hoewel Mexico-Stad en Madrid de formele diplomatieke banden nooit hebben verbroken. López Obrador noemde het een “pauze” in de relatie.

Het dispuut begon in een tijd waarin de bitterheid over de Spaanse koloniale erfenis grotendeels was afgenomen en veel Mexicanen hun gemengde Europese en inheemse erfgoed vierden. Spaanse restaurants, cafés en culturele centra zijn er in overvloed in Mexico, een belangrijke toeristische bestemming voor Spanjaarden – net zoals veel Mexicanen Spanje bezoeken.

Het tumult van het Europa van de 20e eeuw zag een nieuwe toestroom van Spaanse emigranten. De voormalige Mexicaanse president Lázaro Cardenas, die de Spanjaarden verwelkomde die aan de broederoorlog (1936-39) van hun land ontsnapten, wordt nog steeds vereerd onder velen die hun oorsprong in Spanje terugvinden.

“Mijn vader en grootvader spraken altijd over hun liefde voor Mexico, over hoe trots ze waren om in dit land te leven”, zegt Roberto López Díaz, 62, een Mexicaanse zakenman van Spaanse afkomst. “Gelukkig was geen van hen hier om het besluit van de regering te zien om de vriendschap met Spanje te bevriezen.”

Sheinbaum is voorzichtig te werk gegaan bij zijn geleidelijke pogingen om de bilaterale betrekkingen weer op te bouwen. Ze heeft de bewering van haar mentor over de koloniale wreedheden in Mexico vaak herhaald.

“Er vonden bloedbaden plaats tegen inheemse gemeenschappen, ze werden gedwongen één religie te hebben”, zei Sheinbaum vorige week. Het idee dat de Spanjaarden arriveerden ‘om te beschaven, is niet iets dat we moeten delen’.

De aankondiging van haar besluit om Spanje te bezoeken, was volgens haar het nieuwste verzoenende gebaar van de Spaanse leiders. Sommigen hebben geprobeerd eerdere suggesties – die nog steeds heersen onder Spaans rechts – te verhelderen dat Spanje ‘beschaving’ naar een ‘achterlijk’ Mexico heeft gebracht.

José Manuel Albares, de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken, erkende dat de Spaanse koloniale acties “onrecht en pijn” hadden veroorzaakt voor de inheemse Mexicaanse gemeenschappen.

Vorige maand gaf koning Felipe tijdens een bezoek aan een museumtentoonstelling met Mexicaanse inheemse vrouwen toe dat de acties van de Spaanse conquistadores ‘veel misbruik’ met zich meebrachten. “ethische controverses.”

Toch heeft Sheinbaum benadrukt dat haar reis naar Spanje geen officieel staatsbezoek is. Het is ook niet de bedoeling dat ze Felipe ontmoet.

De bittere klap op de historische herinnering lijkt weinig of geen invloed te hebben gehad op het zakenleven, het toerisme en andere betrekkingen tussen Spanje en Mexico. En vandaag delen de regeringen van Mexico-Stad en Madrid nog iets anders: progressief, links leiderschap dat op gespannen voet staat met de Witte Huis-agenda van buitenlandse conflicten en vijandigheid tegenover immigratie.

Zowel in Spanje als in Mexico hebben commentatoren vooral het vooruitzicht verwelkomd van een einde aan de mini-Koude Oorlog tussen twee landen met zulke diepe banden.

Ultraconservatieve bewegingen aan beide zijden van de Atlantische Oceaan hebben het Mexicaans-Spaanse dispuut uitgebuit ‘om hun haatdiscours aan te wakkeren’, schreef het Spaanse dagblad El País in een recent hoofdartikel. “De twee landen worden vandaag de dag geregeerd door verwante politieke modellen… Het reconstrueren van de banden is urgent in deze tijden.”

Ingebed in de muur van een verweerde kerk uit het koloniale tijdperk in het centrum van Mexico-Stad liggen de overblijfselen van de beruchtste veroveraar van Spanje: Hernán Cortés, wiens strijdkrachten vermoedelijk een meedogenloze – sommigen noemen het genocidale – campagne hebben geleid om het Azteekse rijk omver te werpen.

Cortés is voor velen in Mexico nog steeds een verguisd figuur. Maar bezoekers zijn altijd respectvol, zegt pater Efraín Trejo Martínez, de priester van de Jesús Nazarenos-kerk.

“Het heeft mij altijd vreemd gevonden als mensen het verleden bekritiseren door de ogen van het heden”, zei Trejo. “Het verleden is het verleden, en het had zijn eigen realiteit.”

Speciale correspondent Cecilia Sánchez Vidal heeft bijgedragen aan dit rapport.