ABIDJAN, Ivoorkust — Nouhoun Sidibè was een herder, net als zijn vader en grootvader, en was trots op zijn identiteit als herder. Dat was tot de dag dat gewapende mannen zijn huis in het noorden binnenvielen Burkina Faso en nam al zijn vee mee.
Binnen enkele minuten die dag in 2020 verloor de vader van vier kinderen alles.
De volgende drie jaar zwierf hij van stad naar stad op zoek naar werk in het geheel door land omgeven West-Afrikaanse land, dat te maken krijgt met toenemende aanvallen van gewapende groepen, waarvan sommige strijders banden hebben met Al-Qaeda. Hij was niet succesvol en besloot in 2023 het nabijgelegen Ivoorkust te proberen.
“Ik voel me heel erg verloren. Ik was een chef en nu ben ik hier en werk ik voor iemand anders”, vertelde de 49-jarige Sidibè aan The Associated Press in een pakhuis in een moerassige woestenij aan de rand van Abidjan, de hoofdstad van Ivoorkust. Hij en andere migranten wonen op een krappe plek zonder badkamer of keuken.
De omvangrijk conflict in de Saheleen groot semi-aride stuk ten zuiden van de Sahara-woestijn heeft duizenden herders naar veiliger gebieden aan de rand van Abidjan gestuurd, waar ze moeite hebben zich aan te passen aan het stadsleven met stijgende kosten en stijgende werkloosheid. Sidibè verdient nu door veeverkopers te helpen hun kuddes te vaccineren.
Hij zei dat de stad zijn enige optie was: “Je kunt hier geen vee houden, maar aangezien ik er geen meer had, was er niets dat me ervan weerhield om te komen.”
Dat zou kunnen veranderen. Deze maand zei Ivoorkust dat het de veiligheid langs de noordelijke grenzen aan het opvoeren was nadat het “verschillende ongewone vluchtelingenstromen uit Mali” had opgemerkt.
Landen in de Sahel strijden al jaren tegen gewapende groepen, te beginnen met de onrust in het noorden van Mali in 2012, die zich heeft verspreid naar het geheel door land omgeven Burkina Faso en Niger.
De strijd hervormt West-Afrika met een toename van de migratie naar kustlanden zoals Ivoorkust.
Experts zeggen dat gewapende groepen zich om verschillende redenen op herders richten en vee in beslag nemen, onder meer om hun operaties te financieren en controle uit te oefenen over gemeenschappen. Pastorale landbouw is een belangrijke bedrijfstak in de Sahel, waar het veranderende klimaat ook voor spanningen zorgt met worstelende boeren – een andere motor van migratie.
Ivoorkust, met zijn status als regionaal knooppunt en gestage economische groei, is volgens analisten lange tijd een bestemming voor migranten geweest. Maar die migratie is de afgelopen jaren toegenomen nadat militaire junta’s de macht overnamen in Mali, Burkina Faso en Niger en de strijd aangingen met gewapende groepen.
Volgens gegevens van UNICEF vluchtten tussen januari en maart dit jaar ruim 72.000 mensen voor het geweld in Burkina Faso en Mali naar Ivoorkust. Dit is hoger dan de 54.000 die de Internationale Organisatie voor Migratie tussen april 2021 en maart 2024 registreerde.
Nomadische herders behoren tot de meest kwetsbare mensen die vluchten. Vaak zijn het etnische Fulani, moslims die ervan worden beschuldigd sympathiseren met of gerekruteerd zijn door gewapende groepen. Velen verwerpen deze beweringen en wijzen erop dat deze ook het doelwit zijn van de strijders.
“Er is geen Fulani zonder zijn vee, dat is zijn identiteit”, zei Amadou Sonde, secretaris-generaal van de Federatie van Burkinese Fulani Verenigingen in Ivoorkust, tegen de AP.
Sonde zei dat hij duizenden mensen uit Burkina Faso en Mali heeft ontvangen en hen heeft geholpen bij het vinden van een baan, een verantwoordelijkheid die de afgelopen jaren dramatisch is gegroeid. De banen omvatten chauffeurs, winkelbedienden en fabrieksarbeiders, vaak een wereld verwijderd van het pastorale leven. Slechts weinigen hebben hun opleiding afgerond.
“Door de onzekerheid rond het vee en de spanningen tussen boeren en herders is er onder de eigenaren van Fulani-kuddes een tendens ontstaan om over te stappen op grondverwerving, onroerend goed of winkels”, zegt Yao Kouamé, onderzoeksprofessor sociologie aan de Universiteit van Ivoorkust in Bouakè.
Tanané Ibrahim ontvluchtte zijn dorp in Burkina Faso nadat gewapende militanten drie jaar geleden zijn kudde schapen en runderen achtervolgden. Hij is niet van plan terug te keren.
“Wat heeft het voor zin? De hele bevolking is naar de stad gegaan. Het dorp is verlaten”, zei de 42-jarige. “Zij (de militanten) lieten de kippen niet eens achter.”
Hij werd omringd door andere migranten uit de woestenij buiten Abidjan, waar ze voor andermans kuddes zorgen. Ze zaten bij elkaar terwijl hij thee zette in kleine tinnen kopjes op een kolenkachel.
Experts zeggen dat het conflict in de Sahel verergert en dat er geen kans is dat de migranten snel naar huis zullen terugkeren.
“De militaire junta’s in de centrale Sahelstaten worden steeds meer overweldigd door aanvallen van meerdere gewapende groepen. De crisis is nog lang niet voorbij”, zegt Oluwole Ojewale, een in Senegal gevestigde conflictexpert bij het Institute of Security Studies.
Net als Sidibè zei Ibrahim dat hij moeite heeft zich aan te passen aan het stadsleven en nieuwe vaardigheden te leren om te overleven. Hij sprak met nostalgie over zijn nomadische verleden.
“Het was totale vrijheid. Je bent bij je dieren, je kunt rusten”, zei hij. “In de stad is alles ontzettend duur. Je moet hard werken om betaald te krijgen, en als je betaalt voor wat je nodig hebt om te leven, heb je niets meer, dus moet je weer aan het werk.”
___
Voor meer informatie over Afrika en ontwikkeling: https://apnews.com/hub/africa-pulse
De Associated Press ontvangt financiële steun voor de mondiale berichtgeving over gezondheidszorg en ontwikkeling in Afrika van de Gates Foundation. AP is als enige verantwoordelijk voor alle inhoud. Vind AP’s normen voor het werk met filantropieën, een lijst van supporters en gefinancierde dekkingsgebieden op AP.org.
