Wuren daarna Terroristische aanslag op het strand van Bondihet geld begon al binnen te stromen. Terwijl beelden van de tragedie de sociale media overspoelden, schonken mensen van over de hele wereld tienduizenden dollars aan de slachtoffers, hun families en eerstehulpverleners.
De hoed doorgeven in de buurt of in de plaatselijke kroeg is altijd een belangrijk antwoord geweest in tijden van crisis. Maar vandaag de dag is dat instinct om je portemonnee te openen exponentieel achterhaald via een digitaal simulacrum: online crowdfundingplatforms.
GoFundMe-inzamelingsacties hebben sindsdien meer dan $ 3 miljoen opgehaald Ahmed al-Ahmeddie een van de schutters aanpakte en ontwapende voordat hij drie schotwonden in de schouder opliep. Naast tientallen andere oproepen naar aanleiding van de schietpartij is er ook $ 1 miljoen opgehaald. USD aan de familie van het jongste slachtoffer, De 10-jarige Matilda.
En deze maand als ongekende bosbranden verspreid over regionale gemeenschappen in Victorialanceerde crowdfundingcampagnes om gezinnen te helpen bij de wederopbouw uit de as.
“In tijden van massale rampen kunnen we ons gemakkelijk overweldigd voelen door een gevoel van hulpeloosheid bij het aanschouwen van zulke buitengewone schade”, zegt dr. Matthew Wade, onderzoeker sociologie en ethiek aan de La Trobe Universiteit.
Als hulpeloosheid het lijden is, kan crowdfunding het tegengif zijn. Rechtstreeks doneren aan een persoon of een goed doel via een crowdfundingplatform is een tastbare daad van het verlichten van iemands lijden, en geeft donoren een gevoel van onmiddellijke impact die doneren aan een conventionele liefdadigheidsinstelling niet gemakkelijk kan repliceren, zegt Wade.
Sinds het wereldwijd dominante online crowdfundingplatform GoFundMe, dat in 2015 in Australië werd gelanceerd, hebben Australiërs meer dan 1,1 miljard dollar gedoneerd. USD voor doeleinden op het platform. Wereldwijd is er sinds de oprichting in 2010 in de Verenigde Staten ruim 40 miljard dollar gedoneerd. In tegenstelling tot een goed doel is GoFundMe een bedrijf met winstoogmerk dat transactiekosten in rekening brengt voor donaties en donoren aanmoedigt om een optionele fooi achter te laten. Het bedrijf zegt dat dit model het mogelijk maakt om op grote schaal een veilige, gebruiksvriendelijke service te leveren.
Volgens GoFundMe doet bijna een op de vijf Australiërs nu hun eerste liefdadigheidsdonatie ooit op het platform; een cijfer dat onder generatie Z oploopt tot 40%. Tegelijkertijd neemt het aandeel Australiërs dat fiscaal aftrekbare donaties doet – doorgaans alleen van toepassing op geld dat aan conventionele liefdadigheidsinstellingen wordt gegeven – toe is gedaald van 35% in 2013 naar 28% in 2023. In het digitale tijdperk verandert de dynamiek van geven.
‘Extreem uiteenlopende resultaten’
Naast het ondersteunen van slachtoffers van tragedies, organiseren crowdfundingplatforms oproepen voor een buitengewoon scala aan goede doelen juridische verdedigingsmiddelen en verhuiskosten voor dierenartsrekeningen en recreatieve reiskosten. Sommige resoneren enorm; andere lokken kritiek uit of blijven grotendeels onopgemerkt.
Medische inzamelingsacties komen het meest voor op GoFundMe. In sommige opzichten zijn ze niet anders dan een manager die door het kantoor rondscharrelt voor een zieke medewerker, alleen efficiënter, deelbaar en met een veel groter bereik.
Het is een systeem dat voor sommigen enorm succesvol en levensveranderend is gebleken, maar statistisch gezien is de kans veel groter dat het mislukt. Een analyse beoordeelde precies dat 17% van de Amerikaanse GoFundMe-campagnes voor zorg- en noodkosten voldoet aan de fondsenwervende doelstellingen. Wade zegt dat dit de “zeer uiteenlopende resultaten” benadrukt die door crowdfundingplatforms worden gepropageerd.
“In wanhopige tijden is elke donatie natuurlijk beter dan helemaal geen donatie, maar het kan aanzienlijke persoonlijke kosten met zich meebrengen als je je privacy opgeeft en jezelf in een ongelooflijk kwetsbare positie plaatst als je een beroep doet op de menigte voor de morele waardigheid van jezelf of een geliefde”, zegt hij.
Met de macht om – bewust of algoritmisch – te beslissen welke campagnes worden gepromoot, toegestaan of verwijderd, zijn crowdfundingplatforms de scheidsrechters geworden over welke oorzaken als acceptabel worden beschouwd en welke niet. Dat blijkt uit een rapport van Al JazeeraGoFundMe wordt beschuldigd van het blokkeren van miljoenen dollars aan levensreddende hulp om Gaza te bereiken. In een verklaring noemde een woordvoerder van GoFundMe de beschuldigingen ‘categorisch vals’.
Ondertussen is er via het platform $1,5 miljoen ingezameld voor de familie en weduwe van Renee Nicole Good ze werd in Minneapolis neergeschoten en gedood door ICE-immigratieofficier Jonathan Ross. Het platform organiseert ook een campagne om Ross te steunen, die op het moment van schrijven meer dan $793.000 heeft opgehaald.
Degenen die symbolen van een zaak worden – vastgelegd op video of ingelijst als helden – kunnen overweldigende steun krijgen, net zoals mensen dat doen met grote sociale netwerken en dat het vermogen om een effectieve aantrekkingskracht te creërenterwijl anderen die door dezelfde gebeurtenis worden getroffen, weinig of niets ontvangen.
Deze verschillen roepen bredere vragen op over de verspreiding van crowdfunding in gebieden die traditioneel onder de staat vallen. In 2022 werd het Petter Dutton, toenmalig parlementslid werd bekritiseerd vanwege het lanceren van een GoFundMe voor slachtoffers van overstromingen in zijn lokale electoraat in plaats van staatsmiddelen te gebruiken om hulp te verdelen.
“Het punt van een op de staat gebaseerde compensatie voor slachtoffers van geweld en rampen is juist om te voorkomen dat zij de waarde van hun eigen leven moeten verdedigen in tijden van enorm lijden en angst”, zegt Wade.
Een cultuur van geven
In het tijdperk van crowdfunding kunnen donaties naar iedereen stromen hoe goed bedoeld ookzijn mogelijk niet in staat grote sommen geld uit te delen naar de plaatsen waar ze het meest nodig zijn, zegt prof. Wendy Scaife, expert op het gebied van filantropie en fondsenwerving aan de Queensland University of Technology.
Om deze reden zegt Scaife dat crowdfunding een “gemengde zegen” is geweest voor de liefdadigheidssector. Aan de ene kant kan het helpen meer inkomsten binnen te halen; ongeveer 5% van het ingezamelde geld op GoFundMe in Australië is naar een geregistreerde liefdadigheidsinstelling gegaan, en het platform biedt liefdadigheidsinstellingen een veilige manier om snel en op grote schaal geld in te zamelen, waardoor donoren worden bereikt die ze anders traditioneel niet zouden kunnen bereiken.
Maar aan de andere kant zegt Scaife dat het de potentie heeft om donaties weg te leiden van waar ze meer impact zouden kunnen hebben, vooral in de nasleep van natuurrampen.
“Na de bosbranden zal het een kleine dierenorganisatie zijn, die miljoenen mensen door de deur zal zien komen en die niet over de capaciteit beschikken om er gebruik van te maken”, zegt Scaife. “Het lijkt een goed probleem om te hebben, maar dat is het niet.”
In plaats daarvan raadt Scaife aan om in de meeste gevallen te doneren aan gerenommeerde liefdadigheidsinstellingen om geld te krijgen waar het het meest nodig is. “Ze weten wat werkt en wat niet, ze weten hoe ze geld kunnen positioneren voor impact.”
Maar voegt eraan toe: “Geven aan individuen is ook volkomen gezond, vooral als het om je lokale omgeving gaat en je die mensen echt kent of als je die connectie wilde.”
Het is echter onduidelijk of donaties aan crowdfundingplatforms het geld dat mensen anders aan liefdadigheidsinstellingen zouden geven, verdringen of aanvullen. Krystian Seibert, uitvoerend directeur beleid bij Philanthropy Australia, zegt dat dit een mogelijkheid is. “Als mensen via de ene methode meer geven, kunnen ze via een andere methode minder geven”, zegt hij.
Volgens de onderzoeksresultaten beweert GoFundMe dat 40% van de mensen “meer liefdadig” zijn nadat ze hun platform voor de eerste keer hebben gebruikt, wat erop wijst dat het platform een toegangspoort is tot een meer altruïstische levensstijl.
Seibert zegt dat, hoewel het verband tussen donaties aan crowdfundingcampagnes en liefdadigheidsinstellingen complex is, het hebben van meer praktische manieren om te doneren kan helpen een ‘cultuur van geven’ op te bouwen. “Als mensen de gewoonte krijgen om te geven, willen ze over het algemeen meer geven”, zegt hij.
‘Denk met je hoofd, niet alleen met je hart’
Peter Zanger heeft een groot deel van zijn leven doorgebracht met het pleiten voor het geven aan anderen. Singer wordt vaak genoemd als ’s werelds meest invloedrijke levende filosoof en is een centrale voorstander van de beweging voor effectief altruïsme, die bewijsmateriaal en onderzoek gebruikt om te bepalen waar de grootste behoefte is en wat de meest impactvolle manieren zijn om de meeste mensen te helpen.
Singer juicht het medeleven van mensen toe voor donaties aan crowdfundingcampagnes. “Maar ik zou willen dat donoren zowel hun hoofd als hun hart zouden gebruiken en het zouden proberen meest goed omgaan met het geld dat ze hebben”, zegt hij.
Hoewel het aandeel Australiërs dat fiscaal aftrekbare donaties doet aan goede doelen daalt, stijgt het totale bedrag dat jaarlijks wordt gedoneerd, grotendeels als gevolg van de stijgende donaties van bedrijven en de ultrarijken. Toch stelt Singer dat we meer moeten geven.
Zoals veel effectieve altruïsten pleit hij ervoor dat mensen die in rijke landen wonen, doneren ten minste 10% van hun inkomen aan goede doelen met een grote impact. In Australië bedraagt het gemiddelde percentage van het inkomen dat wordt gedoneerd aan een persoon in nood, een liefdadigheidsinstelling of een religieuze groepering 0,73%. volgens het World Giving Report 2025.
“Veel Australiërs hebben het vermogen om te geven en ik zou ze willen aanmoedigen dat te doen”, zegt hij. “Het is iets dat ons leven beter kan maken door het gevoel te hebben dat we iets zinvols doen met wat we hebben.”
