Stap aan boord van de Samba-trein terwijl muziek, geschiedenis en verzet door de straten van Rio rollen.
MILES PARKEN, BE:
Wanneer je dit hoort…
(GELUIDSBITE VAN HET LIED, “COISINHA DO PAI”)
BETH CARVALHO: (Zingen in een niet-Engelse taal).
PARKS: …Je gedachten zouden naar Brazilië kunnen gaan. Tegenwoordig is samba verweven met de culturele identiteit van het land. De afgelopen dertig jaar heeft Rio de Janeiro in december de Nationale Sambadag gevierd met een opmerkelijke traditie: de Sambatrein, een muzikale reis die de vroege strijd van het genre reconstrueert en hulde brengt aan de muzikanten die het genre vorm hebben gegeven. Julia Carneiro neemt de reis.
JULIA CARNEIRO, BYLINE: Het is 18.00 uur. op het centraal station van Rio. Dit perron staat meestal vol met mensen die wachten op hun trein om na het werk naar huis te pendelen. Maar vandaag dansen alle passagiers op sambamuziek en speelt in elk rijtuig een andere band.
(GELUID VAN MUZIEK)
MARQUINHOS DE OSWALDO CRUZ: (niet-Engels gesproken).
CARNEIRO: Componist Marquinhos de Oswaldo Cruz ontleent zijn artistieke naam aan de arbeiderswijk Oswaldo Cruz, een buitenwijk van Rio, en dat is waar we naartoe gaan. Dit is de 30e editie van de sambatrein, het evenement dat hij creëerde om een reis na te bootsen die ongeveer een eeuw geleden voor het eerst werd gemaakt.
OSWALDO CRUZ: (geen Engels gesproken).
CARNEIRO: Hij legt uit hoe Paulo da Portela, een van de grote pioniers van de samba en de oprichter van Rio’s eerste sambaschool, Portela, begin 20e eeuw deze trein zou nemen om aan de repressie van de politie te ontsnappen. Destijds kon het spelen van samba mensen in de gevangenis doen belanden wegens landloperij, een aanklacht die veel werd gebruikt om de zwarte cultuur te criminaliseren in de decennia nadat de slavernij in Brazilië was afgeschaft.
OSWALDO CRUZ: (geen Engels gesproken).
CARNEIRO: “De muzikanten kochten hun kaartjes, stapten in de trein”, zegt hij, “en toen de deuren dichtgingen, speelden ze helemaal tot aan Oswaldo Cruz, maar de politie kon ze niet te pakken krijgen.” De Sambatrein viert deze geschiedenis.
(proost)
CARNEIRO: Ik zit in een rijtuig met de muzikanten uit Salgueiro, een van Rio’s traditionele sambascholen. Het is helemaal ingepakt en de deuren gaan bijna sluiten.
Deze eerste trein vertrekt om 6:04 uur, het exacte tijdstip waarop Paulo da Portela reisde. Aan boord zijn muzikanten van de velha guarda, de ervaren sambista’s die de sambatraditie belichamen. Ze zijn gekleed in een witte broek, schoenen en hoeden en shirts in de kleuren van hun school. In deze wagen is het rood en wit voor Salgueiro, waaronder de 57-jarige componist Liesbeth Monteiro.
LIESBETH MONTEIRO: (geen Engels gesproken).
CARNEIRO: “Samba is geen muziek”, zegt ze. “Het is weerstand. Het is herinnering. Het is een erfenis die we koesteren. Samba laat ons zelfs huilen”, zegt ze, terwijl ze spreekt.
MONTEIRO: (niet-Engelse taal gesproken).
CARNEIRO: Flor Morena is een van de passagiers hier, en ze heeft jaren gewerkt bij het bedrijf dat deze treinen exploiteert.
Ze zegt dat het heel belangrijk is om de wereld te laten zien hoe rijk onze cultuur is. Mensen, kom naar Rio de Janeiro. Kom en veel plezier. Het is hier geweldig.
(GELUID VAN MUZIEK)
ONBEKENDE GROEP #1: (Niet-Engelstalige zangers).
CARNEIRO: Volgende halte, Oswaldo Cruz. De muzikanten tuimelen uit de karren en bespelen percussie-instrumenten als agogo, cuica en drums. Ze worden gevolgd door veel lokale bewoners uit rijkere delen van Rio, die zelden naar deze arme buitenwijken komen. De Braziliaanse schrijfster Bianca Ramoneda was extatisch na haar eerste samba-treinervaring.
BIANCA RAMONEDA: Ik ben misschien romantisch, maar ik geloof echt dat de trein een soort brug is die verschillende delen van de stad samenbrengt die beter moeten communiceren.
CARNEIRO: Rond het station is er een geroezemoes van arriverende mensen en tientallen straatverkopers die barbecues, rondleidingen, bier en caipirinha’s verkopen. Eén van hen is Dilce Souza. Ze heeft een grote koelbox vol bier. Ze zegt dat dit alles is wat mensen willen als ze warm en dorstig de trein verlaten.
DILCE SOUZA: (geen Engels gesproken).
CARNEIRO: Dilce zegt dat zij en haar familie zijn geboren en getogen in Oswaldo Cruz. Voorheen was het evenement alleen voor de lokale bevolking. Maar tegenwoordig komen hier mensen uit heel Brazilië en daarbuiten, dus het betekent veel voor hen.
(GELUID VAN MUZIEK)
ONBEKENDE PERSOON: (geen Engels gesproken).
CARNEIRO: Blokken en blokken rond Oswaldo Cruz gaat het feest door, met sambagroepen die optreden in bars en op straatpodia.
OSWALDO CRUZ: (geen Engels gesproken).
CARNEIRO: Terwijl Marquinhos de Oswaldo Cruz de microfoon pakt, reflecteert hij op de geschiedenis van Rio en beschrijft hoe de stad de zwarte bevolking marginaliseerde, waardoor gemeenschappen vaak naar de buitenwijken werden geduwd.
OSWALDO CRUZ: (geen Engels gesproken).
CARNEIRO: “Maar heel Brazilië zingt samba”, zegt hij, “van de rijkste tot de armste. We hebben Brazilië zijn eigen taal gegeven, en die taal is samba.”
ONBEKENDE GROEP #2: (Lied in niet-Engelse taal).
CARNEIRO: Voor NPR News ben ik Julia Carneiro in Rio de Janeiro.
ONGEÏNDENTIFICEERDE GROEP #2: (niet-Engelse taal gesproken).
Copyright © 2025 NPR. Alle rechten voorbehouden. Bezoek onze website gebruiksvoorwaarden En machtigingen pagina’s bij www.npr.org voor meer informatie.
De nauwkeurigheid en beschikbaarheid van NPR-transcripties kunnen variëren. Transcriptietekst kan worden herzien om fouten te corrigeren of updates voor audio aan te passen. Audio op npr.org kan na de originele uitzending of publicatie worden bewerkt. Het gezaghebbende bewijs van de NPR-programmering is de audio-opname.
