MEXICO-STAD — President Trump vindt het misschien wel ‘OK’, maar Mexico wijst alle Amerikaanse aanvallen op kartels op zijn grondgebied af.
Dat was de boodschap die dinsdag werd herhaald door de Mexicaanse president Claudia Sheinbaum, die herhaaldelijk heeft gezegd dat haar land geen Amerikaanse aanvallen of troepen op Mexicaans grondgebied zou accepteren.
“Het gaat niet gebeuren”, zei Sheinbaum tegen verslaggevers op zijn dagelijkse persconferentie. “We kunnen een interventie niet toestaan.”
De Mexicaanse autoriteiten lijken ervan overtuigd te zijn dat de zaak is opgelost, vooral nadat minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio vorige week verklaarde dat de Amerikaans-Mexicaanse samenwerking op het gebied van de bestrijding van verdovende middelen op een “recordhoogte” stond, en voegde eraan toe: “We zullen geen eenzijdige actie ondernemen of Amerikaanse troepen naar Mexico sturen.”
Maar de brandende vraag laaide deze week opnieuw op toen Trump enkele provocerende kant-en-klare opmerkingen maakte.
‘Zou ik in Mexico stakingen beginnen om de drugs te stoppen?’ Trump zei maandag, in navolging van de vraag van een verslaggever in het Oval Office. “Het is oké met mij.”
Trump heeft geen specifieke plannen voor een Amerikaanse aanval onthuld. Maar hij sprak duidelijk de optimistische beweringen van zijn topdiplomaat tegen dat Washington tevreden was met de Mexicaanse anti-narcotica-inspanningen.
‘Laat ik het zo zeggen: ik ben niet blij met Mexico’, zei Trump. “Oké?”
De opmerkingen van Trump flitsten onmiddellijk over nieuwskanalen, websites en sociale-mediaplatforms in Mexico, waardoor opnieuw het schrikbeeld ontstond van een eenzijdige, mogelijk destabiliserende Amerikaanse aanval ten zuiden van de grens.
‘Uit walging van Mexico’, zo luidt de kop op de voorpagina van de krant El Diario de Yucatán, verwijzend naar het ongenoegen van Trump.
Dinsdag besloot Sheinbaum de zorg de kop in te drukken, waarbij hij zijn vaak aangehaalde mantra herhaalde: “Samenwerking en coördinatie zonder ondergeschiktheid.”
De Mexicaanse leider zei dat ze dit herhaaldelijk had gedaan tijdens telefoongesprekken met Trump, met wie ze een collegiale relatie lijkt te hebben, ondanks de politieke kloof tussen de twee: Sheinbaum, een levenslange linksist en wetenschapper, en Trump, een conservatieve vastgoedbaron die politicus is geworden.
De Mexicaanse president zegt dat ze herhaaldelijk het aanbod van Trump heeft afgewezen om Amerikaanse troepen naar het zuiden te sturen om drugshandelaren te helpen bestrijden.
“Ik heb hem bij elke gelegenheid verteld dat we kunnen samenwerken, dat (de Verenigde Staten) ons kunnen helpen met informatie die ze hebben, maar dat we op ons grondgebied opereren”, zei Sheinbaum. “Dat we geen tussenkomst van welke buitenlandse regering dan ook accepteren.”
Trump lijkt al lang gefixeerd op het idee om kartels in Mexico aan te vallen. Tijdens zijn eerste termijn stelde Trump aan zijn toenmalige minister van Defensie, Mark T. Esper, voor: “We kunnen gewoon wat Patriot-raketten afvuren en de laboratoria stilletjes uitschakelen”, aldus Esper’s memoires, “A Sacred Oath.” Esper schreef dat Trump zei: “Niemand zou weten dat wij het waren.”
De controversiële kwestie van mogelijke Amerikaanse aanvallen kwam hier op een gevoelig moment weer naar boven, toen tegenstanders Sheinbaum en haar Morena-partij ervan beschuldigden een ‘narco-regering’ te leiden. Ze heeft de beschuldigingen afgedaan als een politieke aanval van rechtse vijanden.
Maar de recente moord op een regionale burgemeester die Mexico-Stad ervan beschuldigde zacht te zijn tegenover kartels heeft geleid tot grootschalige anti-regeringsdemonstraties. Deelnemers eisen een hardhandig optreden tegen de georganiseerde misdaad die verantwoordelijk is voor de moord op de burgemeester, Carlos Manzo, in de westelijke stad Uruapan.
Uit peilingen blijkt over het algemeen dat de Mexicanen tegen elke unilaterale Amerikaanse interventie zijn, maar er wel voor openstaan Mexicaanse samenwerking met de Verenigde Staten in de strijd tegen de georganiseerde misdaad.
Trump heeft Sheinbaum geprezen als een ‘dappere dame’, maar heeft ook verklaard dat ze ‘zo bang is voor de kartels dat ze niet eens helder kan denken’.
Uit de opmerkingen van Trump maandag blijkt dat de president blij is met het controversiële optreden van zijn regering tegen vermeende drugsveerboten in het Caribisch gebied en de Stille Oceaanstakingen die tientallen levens hebben geëist. Critici hebben de stakingen – die tot de meest militaristische acties in de decennialange ‘oorlog tegen drugs’ van Washington behoren – bestempeld als buitengerechtelijke executies.
De regering-Trump noemt de stakingen een passend antwoord op wat Amerikaanse functionarissen narco-terrorisme noemen.
‘We hebben de vaarroutes gesloten’, zei Trump maandag. ‘De landroutes zijn de volgende.’
Het lijkt te wijzen op Mexico, de belangrijkste landcorridor voor illegale drugs bestemd voor de Amerikaanse markt. Mexico is zowel een belangrijke producent van synthetische drugs zoals fentanyl en amfetaminen als een doorvoerknooppunt voor grote hoeveelheden Zuid-Amerikaanse cocaïne in noordelijke richting.
‘We kennen elke route’, zei Trump over de smokkelcorridors, waarmee hij een duidelijke bedreiging vormde voor de kartelleiders. ‘We kennen het adres van elke drugsbaron. We kennen hun voordeur. We weten alles over ieder van hen. Ze vermoorden onze mensen. Het is net een oorlog.’
President Sheinbaum zei dinsdag tegen Trump: “De laatste keer dat de Verenigde Staten in Mexico tussenbeide kwamen, hebben ze de helft van (ons) grondgebied ingenomen.”
Ze verwees naar de Mexicaans-Amerikaanse oorlog van 1846-1848, die nu algemeen wordt gezien als een Amerikaans expansionistisch gok in het tijdperk van Manifest Destiny.
Het was echter niet de laatste Amerikaanse militaire aanval op Mexicaans grondgebied. Tijdens de tumultueuze periode van de Mexicaanse Revolutie (1910-1920) vonden er twee operaties plaats ten zuiden van de grens.
In 1916-1917 leidde generaal John J. Pershing de noodlottige ‘Punitive Expedition’ om generaal Francisco ‘Pancho’ Villa op te sporen, de Mexicaanse revolutionair wiens troepen de Amerikaanse stad Columbus, New Mexico, hadden binnengevallen. Amerikaanse troepen hebben Villa nooit gevonden, wiens legendarische status alleen maar werd versterkt toen hij zich ontweek.
In 1914 vielen Amerikaanse mariniers en matrozen de haven van Veracruz binnen en bezetten deze, zogenaamd om Duitse wapenleveranties aan de regering van de Mexicaanse president Victoriano Huerta te blokkeren. Die bezetting duurde zes maanden.
Deze antagonistische episoden in de betrekkingen tussen de VS en Mexico verdienen misschien niet veel meer dan een voetnoot in enkele fundamentele Amerikaanse geschiedenisteksten. Maar alle Mexicaanse kinderen leren wat wordt onderwezen als de ruwe Amerikaanse erfenis van invasies en landroof.
Speciale correspondent Cecilia Sánchez Vidal heeft een bijdrage geleverd.
