TDe laatste Britse parlementsverkiezingen van de twintigste eeuw waren ook de eerste die, hoe vaag ook, anticipeerden op de komende technologische revolutie. De Labour- en Conservatieve manifesten uit 1997 bevatten beide beloften om scholen te verbinden met wat zij de “informatiesnelweg” noemden.
Die metafoor raakte al snel buiten gebruik, moeiteloos, ook al bevat ze een interessante politieke implicatie. Wegen hebben regels nodig om ongelukken te voorkomen. Supersnelwegen klinken niet als het soort plek waar kinderen zouden moeten spelen.
De vergelijking gaat mank omdat de gevaren van een stroom informatieverkeer moeilijker te definiëren zijn dan roekeloos rijgedrag. Wettelijke beperkingen op wat online mag worden gepubliceerd, zijn een meer controversiële beperking van de vrijheid dan verkeersdrempels en blaastests.
Elke samenleving onderkent dat woorden en beelden in bepaalde contexten schade toebrengen en dat het aanzetten tot het plegen van misdrijven een criminele daad kan zijn. Er is een spectrum van tolerantie en handhaving. De onderdrukking van de vrijheid van meningsuiting is een symptoom van tirannie, maar alle regeringen reguleren dit tot op zekere hoogte.
De drempel om in te grijpen is lager als er kinderen bij betrokken zijn. Vandaar het idee om jongeren onder de 16 nu al te verbieden van sociale media operationeel in Australiëgevangenen elders. Spanje maakte deze week bekend hetzelfde te zullen doen. Het Franse parlement stemde voor een verbod vorige week. Het is de Britse regering overweegt er één.
Zelfs Kemi Badenoch, een zelfbenoemde kruisvaarder voor de vrijheid van meningsuiting, haar routinematige terreur opschorten over overheidsbemoeienis als het gaat om het beschermen van kneedbare jonge geesten tegen “geweld, pornografie en extremistische inhoud”. Dergelijk materiaal is “geoptimaliseerd om de aandacht te trekken en de betrokkenheid te maximaliseren”. Het resultaat is “toenemende angst, slechte slaap (en) verminderde concentratie”.
De conservatieve leider gelooft niet dat deze effecten schadelijk zijn voor ouder dan 16 jaar. Integendeel. Ze stelt dat het weghouden van jongeren van sociale media “meer vrijheden voor volwassenen online” zou betekenen. Er zou geen noodzaak zijn om de gematigdheid te infantiliseren. Laat de kinderen buiten spelen terwijl de volwassenen zoveel seks, geweld en fanatisme consumeren als hun angstige, slaaptekorte hersenen aankunnen.
Badenoch redeneert zichzelf in deze puinhoop door inhoud, volume en snelheid van consumptie samen te voegen. Het is niet controversieel om kinderen te willen beschermen tegen hardcore pornografie. In analoge tijden werd aangenomen dat er ook voor volwassenen grenzen zouden zijn. Het nieuwe element dat de Tory-leider heeft geïdentificeerd, hoewel zij dit idee niet nastreeft, is de onbewuste manipulatie en kortsluiting van kritische vermogens. Het digitale leveringsapparaat – de combinatie van telefoons, apps en algoritmen – verandert ons in dwangmatige consumenten.
Er zit een politieke dimensie aan dit fenomeen die op subtiele maar cruciale wijze verschilt van het debat over het al dan niet verbieden van wat ooit een informatiesnelweg was.”filmpje lelijk”.
Griezelige beelden zijn overtuigender dan beredeneerde argumenten. Opgewekte emoties stimuleren betrokkenheid. Het meest schokkende gezicht is de meest deelbare inhoud. Verontwaardiging is verslavend. Door dat mechanisme lijken sociale-mediaplatforms op radicaliseringsmotoren die elke mening in de richting van de meest extreme iteratie versnellen, waardoor de pool van overeengekomen feiten kleiner wordt en het vermogen van een samenleving om zich in te leven in alternatieve perspectieven wordt aangetast.
Deze verstoring van het democratisch bestuur wordt niet opgelost door argumenten over de vrijheid van meningsuiting. De vrijheid van meningsuiting is de lens die door technologiebedrijven wordt gebruikt, omdat deze een democratische afbuiging biedt voor hun commerciële belangen als oligopolisten in een ondergereguleerde digitale ruimte. Politici ter rechterzijde adopteren dat raamwerk omdat zij bezig zijn de normen en instellingen van de liberale democratie te ondermijnen. Die agenda wordt goed gediend door een communicatie-infrastructuur die krankzinnige intolerantie bevoorrecht.
Haat die wordt gepromoot als een heldhaftig verzet tegen de censuur, en durf het onuitsprekelijke te zeggen, is een giftige pijl gericht op de achilleshiel van het liberalisme: zijn plichtsgetrouwe tolerantie voor onliberale meningen.
Deze kwesties zouden moeilijk genoeg zijn om te navigeren als het eenvoudigweg een uitdaging zou zijn om staatscontrole, openbaar belang en particulier ondernemerschap in één enkel rechtsgebied met duidelijke lijnen van democratische verantwoordelijkheid in evenwicht te brengen. Het is verre van dat.
De concentratie van digitale macht ligt een oceaan verderop, uitgeoefend door bedrijven waarvan de bazen op zijn best stilletjes medeplichtig zijn aan de aanval van Donald Trump op de Amerikaanse grondwet, en in het geval van X’s Elon Musk en Palantir’s Peter Thiel, energieke pleitbezorgers en enablers van het nieuwe Amerikaanse despotisme.
De alliantie van Maga-politiek en de oligarchie van Silicon Valley heeft een dubbele invloed op de Britse politiek. Ten eerste dicteert het de voorwaarden voor het debat in de kamers zonder ramen, waar voormalige reguliere politici aan de rechterkant de ineenstorting van de natie in misdaad en islamisering hallucineren. In de tweede plaats oefent het Trumps handelsbeleid in als druk om de bestaande wetten inzake online onrechtmatige daad niet te implementeren of iets anders te doen dat de Amerikaanse zakelijke belangen zou kunnen belemmeren onder de dreiging van tarieven. Dergelijke imperiale dwang wordt uiteraard door Washington uitgedrukt als onderdeel van een mondiale kruistocht ter verdediging van de vrijheid van meningsuiting.
Als we de cynische oneerlijkheid in deze formulering zien, betekent dit niet dat we de noodzaak van liberale waakzaamheid verwerpen wanneer de staat belang stelt in de regulering van informatie. Wetten die met goede bedoelingen zijn gemaakt en de belofte van een lichte aanraking kunnen in de verkeerde handen een wurggreep vormen. Maar om de kwestie van technische regulering uitsluitend in termen van dit risico te coderen is een opzettelijke misleiding. Het leidt de aandacht af van de vraag wie de digitale leidingen controleert waarvan de Britse democratie afhankelijk is en wiens belangen zij dienen.
Is het een probleem dat Musk, de rijkste man ter wereld, zijn persoonlijke megafoon op sociale media gebruikt om racistische complottheorieën te promoten en een impuls geven aan de rechts-extremistische opstand in heel Europa? Is het relevant wanneer Palantir contracten krijgt gegund om IT-systemen te ontwikkelen voor de NHS en het Ministerie van Defensie waarover het bedrijf beschikt? apps voor ICE gebouwdTrumps anti-immigratiemilitie; dat het hen federale gegevens geeft om potentiële doelwitten te lokaliseren? Maakt het uit hoeveel invloed een gekozen premier heeft als de technologiegiganten hem aannemen? Het is geen kwestie van vrijheid van meningsuiting, maar van soevereiniteit, iets waar conservatieven zich vroeger zorgen over maakten.
Het huidige debat over het verbieden van sociale media voor jongeren onder de 16 jaar gaat nauwelijks voorbij aan de oppervlakte van deze kwesties. Op optimistischer wijze duidt het op een groeiend besef dat de massale migratie van menselijke activiteiten online een baanbrekende politieke gebeurtenis is, en dat de standaardinstellingen van de betrokken instrumenten en platforms mogelijk niet zijn ontworpen met de belangen van de burgers in gedachten. De implicaties voor de democratie kunnen niet worden gereduceerd tot een simpele vergelijking tussen regulering en censuur.
-
Rafael Behr is columnist voor The Guardian
-
Guardian Newsroom: Kan Labour terugkomen van de afgrond? Sluit je op maandag 30 april, voorafgaand aan de verkiezingen in mei, aan bij Gaby Hinsliff, Zoe Williams, Polly Toynbee en Rafael Behr terwijl ze bespreken hoeveel bedreiging Labour vormt voor zowel de Groenen als de Hervormingen, en kan Keir Starmer overleven als Labour-leider? Bestel kaartjes hier of op Guardian.live
