Een man loopt tussen gebouwen die zijn verwoest tijdens een gezamenlijke aanval van Israël en de Verenigde Staten op 6 april 2026 in Teheran, Iran.
Majid Saeedi | Getty-afbeeldingen
Politici over de hele wereld volgen de ontwikkelingen in het Midden-Oosten op de voet terwijl zij beoordelen wat de meest voorzichtige reactie is op de economische gevolgen van de oorlog.
CNBC sprak deze week op de bijeenkomsten van het IMF Wereldbank in Washington DC met meer dan dertig centrale bankiers, politici en beleidsmakers, die hun mening gaven over de oorlog tussen de VS en Iran en hun grootste economische zorgen.
De interviews kwamen vóór de Iraanse aankondiging vrijdag dat de Straat van Hormuz zich bevindt volledig open voor commercieel verkeer tijdens het staakt-het-vuren tussen Israël en Libanon, en zijn daaropvolgend advies zaterdag werd gemeld dat het belangrijkste energieknelpunt opnieuw werd gesloten omdat de VS niet aan hun verplichtingen hadden voldaan.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft Iran vrijdag bedankt voor het openen van de zeestraat berichten op sociale media. Maar Trump zei dat de Amerikaanse zeeblokkade van de Iraanse havens van kracht zal blijven totdat er een deal is bereikt met Teheran.
1. Een langdurige oorlog
De oorlog in Iran domineerde het gesprek tijdens de gebeurtenis, te midden van aanhoudende onzekerheid over het verloop ervan.
Vannacht, Trump gezegd tijdens een evenement in Las Vegas dat de oorlog “vrij snel voorbij zou zijn”.
Op 1 april werd de president gezegd hij verwachtte dat de oorlog nog twee tot drie weken zou duren. Sindsdien is dat zo gemengde berichten uit Washington en Teheran, en enige duidelijkheid over de status van de vredesbesprekingen.
“Ik krijg nu steeds de vraag: gaat deze oorlog een grote impact hebben? Het eerste antwoord is dat hij al impact heeft gehad”, vertelde Pierre Gramegna, uitvoerend directeur van het Europees Stabiliteitsmechanisme, aan CNBC’s. Karen Tso aan de zijlijn van de bijeenkomsten van het IMF en de Wereldbank. “Ik bedoel, kijk naar de inflatiecijfers van de afgelopen maanden. Kijk naar wat er gaande is bij onze benzinestations over de hele wereld. De impact is duidelijk.”
Gramegna’s antwoord op de vraag of de oorlog en de gevolgen ervan zullen aanhouden, citeert de Colombiaanse schrijver Gabriel García Márquez: ‘Het is gemakkelijker een oorlog te beginnen dan een oorlog te beëindigen’.
“Om een oorlog te beginnen hoef je het aan niemand te vragen, je staat er alleen voor. Maar om hem te beëindigen moet je het eens zijn, bilateraal, multilateraal, en deze onzekerheid weegt uiteraard op hoe we naar de toekomst kijken.”
Donderdag, toen het conflict zijn achtste week inging, zei Trump dat Washington en Teheran dicht bij een akkoord waren.
Gouverneur van de Bank of France, François Villeroy de Galhau, zei echter tegen CNBC dat beleidsmakers “niet zomaar op het gunstigste scenario kunnen gokken”.
‘Er is ongekende onzekerheid, zelfs het onbekende’, zei hij. “(De oorlog) zou kunnen worden verlengd, er zouden secundaire effecten kunnen zijn, niet alleen op de energie, maar ook op sommige andere producten. Dus in ons geval verwachten we een hogere inflatie en een lagere groei.”
Elisabeth Svantesson, de Zweedse minister van Financiën, waarschuwde dat “we nog niet alle feiten over deze crisis hebben gezien, (en) dat deze behoorlijk ernstig zou kunnen zijn.”
‘Het hangt uiteraard af van de intensiteit en duur van de oorlog, maar het treft mensen over de hele wereld’, zei ze. “Iedereen wordt op de een of andere manier getroffen, dus ik denk dat de mondiale vraag lager zal zijn en dat geldt ook voor de groei.”
2. Stagflatie
Veel van degenen die met CNBC spraken, benadrukten de uitdagingen op het gebied van groei en inflatie, waarbij stagflatie een belangrijk punt van zorg was.
“Als de oorlog langer voortduurt, zou de impact op de inflatie mij het meest zorgen baren. Als de oorlog nog een paar maanden aanhoudt, als de Straat van Hormuz geblokkeerd of half geblokkeerd is, dan zal de inflatie dit jaar met meer dan 1% en misschien wel 1,5% stijgen”, aldus Pierre Gramegna, uitvoerend directeur van het Europees Stabiliteitsmechanisme.
“Als het nog erger is en langer aanhoudt, zal de inflatie met 2,5 procent stijgen – dat zou waarschijnlijk tot stagflatie leiden en dat is slecht nieuws voor de wereld.”
3. Energiezekerheid
De Griekse minister van Financiën Kyriakos Pierrakakis waarschuwde dat de wereld “mogelijk naar de grootste energiecrisis in de geschiedenis kijkt”.
“En als je alle andere elementen bij elkaar optelt, een derde van de kunstmest die door de Straat van Hormuz gaat – zwavel, helium, petrochemicaliën – bij elkaar opgeteld, zou dat potentieel een enorm risico kunnen vormen,” vertelde Pierrakakis aan Tso van CNBC. “Het aprilpakket, april, kan problematischer zijn dan maart, omdat op dit moment de laatste scheepsladingen die op 28 februari zijn vertrokken, vóór 20 april moeten arriveren. De aanbodbeperkingen zullen dus aanzienlijker voelbaar zijn op de markten.”
Nicola Willis, de minister van Financiën van Nieuw-Zeeland, waarschuwde dat een langdurig conflict een ‘worst case scenario’ zou creëren waarin ruwe olie vastzit in het Midden-Oosten en de raffinaderijen in Zuidoost-Azië niet kan bereiken.
“We zouden (dan) kunnen kijken naar tekorten in ons deel van de wereld”, zei ze tegen Tso van CNBC. “We bereiden ons voor op dat soort worstcasescenario’s, en het zien van de inflatie buiten de doelband is iets waar we op moeten anticiperen dat dit in het ergste geval zou kunnen gebeuren.”
De Franse minister van Financiën Roland Lescure zei tegen CNBC dat Europa de elektriciteitsproductie moet verdubbelen om de veerkracht op de energiemarkten op te bouwen.
“We willen investeren in kernenergie, we willen investeren in hernieuwbare energie”, zei hij over Frankrijk.
“Deze crisis laat eens te meer zien dat we meer onafhankelijkheid nodig hebben, dat we soevereiner moeten zijn”, zei hij. “We moeten de klimaatverandering heroverwegen als een kans en niet als een bedreiging, en hopelijk zullen we, wanneer de volgende crisis zich voordoet – want ik ben bang dat er nog meer zullen volgen – nog beter beschermd zijn dan we nu zijn.”
Ondertussen drong Krishna Srinivasan, hoofd van de afdeling Azië bij het IMF, er bij “alle landen in Azië” op aan om te overwegen hun energievoorzieningsketens te diversifiëren.
4. ‘Mist’ en ‘wolk’ zorgen voor politieke uitdagingen
Beleidsmakers die in Washington met CNBC spraken, zeiden ook dat het moeilijk was geworden om het plan door te geven vanwege de aanhoudende onzekerheid.
“Het is absoluut onmogelijk om te voorspellen wat er zal gebeuren, de voorspellingen zijn zeer onzeker”, zei de Zweed Svantesson.
Olli Rehn, gouverneur van de Finse centrale bank en lid van de Raad van Bestuur van de Europese Centrale Bank, benadrukte dat de beleidsmakers van de ECB ‘niet vooraf een rentepad hebben vastgelegd’, ook al hebben de markten prijs in een reeks stappen voor de eurozone dit jaar.
“Er is geen duidelijkheid, geen zekerheid over de belangrijkste factoren, (inclusief) de duur van het conflict”, zei hij. “Het hangt sterk af van de onderhandelingen en het hangt af van hoe ernstig de schade is geweest aan de energieproductie en transportroutes”, vertelde hij aan CNBC. “De vooruitzichten zijn momenteel erg somber, dus… de discretionaire waarde van wachten is vrij hoog.”
Joachim Nagel, president van de Duitse Bundesbank en een ander lid van de Raad van Bestuur van de ECB, omschreef de situatie als ‘zeer ondoorzichtig, zeer bewolkt’.
Over twee weken zal de ECB haar volgende monetairbeleidsvergadering houden. Nagel zei dat, omdat er dagelijks nieuws over Iran binnenkomt, beleidsmakers een ‘van vergadering tot vergadering’-aanpak hanteerden.
“Binnen twee weken kunnen we veel nieuwe dingen zien aankomen”, legde hij uit. “Dus ik ben erg voorzichtig met het geven van een goede indicatie van wat de volgende stap is die we moeten doen op het gebied van het monetaire beleid.”
Gouverneur van de Bank van Slovenië en lid van de Raad van Bestuur van de ECB, Primoz Dolenc, zei tegen CNBC dat de oorlog het “behoorlijk moeilijk maakte om te beoordelen wat het monetaire beleid zou moeten doen”.
“In ons basisscenario hoeven we geen monetair beleid te voeren, omdat we ervan uitgingen dat deze aanbodschok net zo snel zal verdwijnen als hij gekomen is. Maar ik weet niet of dit scenario realistisch is of niet”, zei hij. “Op dit moment zou ik zeggen dat het ons nog steeds ontbreekt aan volledige beschikbaarheid van informatie om te beoordelen welk soort monetair beleid we zullen moeten voeren.”
5. Veerkracht van de markt
De mondiale aandelenmarkten hebben de impact van de oorlog in Iran grotendeels van zich afgeschud, waarbij Amerikaanse aandelen stegen nieuwe records in de zitting van donderdag. De MSCI World Ex-US-index is nog steeds ongeveer 1% gedaald sinds het begin van de oorlog, maar heeft zich de afgelopen maand met meer dan 8% hersteld.
S&P 500-index
“De markten hebben op een vrij ordelijke manier gefunctioneerd”, zegt Verena Ross, voorzitter van de EU-toezichthouder, de European Securities and Markets Authority. “Marktdeelnemers hebben margestortingen en dergelijke kunnen opvangen. Er zit dus veel veerkracht in de manier waarop de markten hebben gepresteerd. De vraag is: hoe zullen de markten blijven omgaan met de toegenomen volatiliteit die zich dagelijks lijkt voor te doen?”
Martins Kazaks, een ander lid van de Raad van Bestuur van de ECB en hoofd van de Letse centrale bank, zei tegen Tso van CNBC dat de reactie van de markt op de oorlog onverwacht was.
“De financiële markten zijn, wat voor mij verrassend is, terug op het niveau van vóór het begin van de oorlog”, zei hij. “(Maar) nu pas zullen we zien wat de impact zal zijn op het aanbod. Omdat de schepen net aankomen en (veel) schepen nog niet zijn uitgevaren, zal er dus een verstoring optreden en zullen we zien welke gevolgen dit zal hebben voor het reële deel van de economie.”
