Generatieve AI heeft het dagelijks leven ontwricht en tools als ChatGPT, Gemini en Copilot van de niche naar de mainstream verplaatst. Deze verschuiving heeft ook de kunsten bereikt, en klassieke muziek is daarop geen uitzondering, waar AI zichzelf langzaam in de kunstvorm integreert.
Velen die het decemberseizoen van Chennai bezochten, een van de grootste muziekfestivals ter wereld, planden hun reisschema met fysieke hulpmiddelen zoals computerorganisatoren die alle concerten van het seizoen opsomden. Tegenwoordig is Genative AI verder gegaan dan digitale lijsten en is het een persoonlijke logistieke assistent geworden. AI-tools geven dynamisch de agenda’s van artiesten weer, tonen evenementen per locatie en vereenvoudigen de complexe taak van Sabha-hoppen. Door de gewenste artiesten, vrije tijd en geografische beperkingen zoals “Alleen Alwarpet-gebied” in te voeren, kan een tool als Gemini een reisschema voor het hele seizoen automatiseren en optimaliseren. Sommige AI-tools beweren zelfs slimme aanbevelingen te geven die de voorkeuren van de gebruiker leren kennen, zoals favoriete raga’s, componisten en artiesten, en concertsuggesties bieden die aansluiten bij hun artistieke smaak.
Er zijn evenementen met meerdere genres die plaatsvinden van november tot januari, maar een beperkt aantal doelgroepen kiest voor uitvoeringen die het meest in het oog springen. In deze competitieve omgeving wordt creatief adverteren op sociale media essentieel. AI helpt door direct opvallende posters, beelden en boeiende inhoud te genereren, zodat artiesten de ruis kunnen doorbreken en gespreksonderwerpen voor hun optredens kunnen creëren.
Deelnemen aan kutcheris tijdens het Margazhi-seizoen is meer dan een eenzame bezigheid; het is een sociaal fenomeen dat het dagelijks leven vormgeeft. De gebouwen van Sabha worden knooppunten waar vrienden, familie en kenners samenkomen onder het genot van muziek en de beroemde kantines ter plaatse. AI-tools gaan nu verder dan planning en houden rekening met verkeer, parkeren, rolstoeltoegankelijkheid en goede kantines. De kantinecultuur is zo centraal geworden – en de gezondheidsproblemen zo groot – dat concertbezoekers AI kunnen vragen om menu’s te analyseren op glutenvrije, vetarme of eiwitrijke opties.
Hoewel telefoongebruik tijdens optredens vaak wordt bekritiseerd, maakt AI het nu mogelijk om de waardering voor beeldende kunst als Bharatanatyam te verdiepen. Het kan directe informatie bieden over het lied dat wordt uitgevoerd, vertalingen en betekenissen bieden voor een complexe Telugu-padam om de abhinaya beter te begrijpen, of korte act-voor-act-samenvattingen bieden van een Kodiyattam-toneelstuk gebaseerd op een 2000 jaar oude Sanskriettekst, waardoor het publiek de geschiedenis en nuances van de theatervorm begrijpt.
Gevraagd naar het nut ervan, somt ChatGPT meer dan 15 manieren op waarop het Carnatische muzikanten helpt, mogelijk bij taalkundige en organisatorische taken zoals sahitya-verdeling, woordverdeling, prosodiecontrole en vertaling. Geavanceerde kunstmatige intelligentie kan leraren ook helpen door aantekeningen te maken terwijl ze hen horen zingen, zoals hoe Copilot vergadernotities samenvat. AI kan concertlijsten samenstellen en beheren voor tournees door meerdere steden of themarepertoires, waardoor raga/tala-diversiteit wordt gegarandeerd, aan taalkundige en ritmische eisen wordt voldaan en de duur van de optredens wordt geoptimaliseerd. De krachtigere claims strekken zich uit tot muzikale creativiteit en bieden raga-analyse, het genereren van melodieuze frases en begeleiding voor alapana en niraval.
Wanneer AI-tools de opdracht krijgen om vijf alapana-zinnen te componeren, verspreid over Shadjam en Panchamam in Mayamalavagowla, zenden ze melodische blauwdrukken uit. Ze zijn niet tevreden met louter aantekeningen, maar voegen hyperacademische rechtvaardigingen toe, zoals “een rakti-achtige benadering, rijk aan emotionele resonantie” of “een krachtige maar subtiele overgang naar ‘Pa’ en terug die prioriteit geeft aan ritmische complexiteit”. Of deze mechanisch samengestelde sequenties kunnen worden gebruikt in een optreden, of hoe prettig een door AI ontworpen alapana zou kunnen klinken, blijft speculatief. Het echte gevaar begint wanneer de AI wordt gevraagd naar de subtiliteiten van op zinnen gebaseerde raga’s zoals Mukhari of Kedaragowla. Wees gewaarschuwd: de brutaliteit van het resulterende algoritmische gebrabbel kan alarmerend zijn. Het is raadzaam om deze vragen met terughoudendheid te benaderen; uw gezond verstand en mogelijk uw premiumabonnement hangen ervan af. Dit alles roept een beangstigende vraag op: als een student van zijn goeroe een manodharma-oefening krijgt toegewezen, zal de volgende generatie dan ChatGPT openen in plaats van hun eigen geest?
AI-tools laten vaak een gebrek aan cultureel bewustzijn van prestatieconventies zien. Ze stellen voor om AI te gebruiken voor “Instant sahitya of raga-herinnering tijdens optreden”, waarbij ze negeren dat het gebruik van een apparaat voor een concert door velen in de klassieke wereld wordt afgekeurd. AI beweert dat het een vergeten regel of sangati kan uitbrengen als er backstage of tijdens een pauze om wordt gevraagd, en kan niet begrijpen dat een traditioneel Carnatic-concert een continue stroom is zonder pauzes of midset-huddles. De meest absurde bewering betreft de analyse van technische fouten na de uitvoering, waarbij details worden gegeven over “punten van shruti-drift, snelheidsnauwkeurigheid en plaatsen waar de alapana geen contrast had”. AI vergelijkt deze datagestuurde beoordeling met het hebben van een persoonlijke goeroe-analist die de nuance van artistiek mentorschap mist. Het gebruik van kunstmatige intelligentie voor laya is ook een punt van zorg, omdat claims variëren van het construeren van korvais-, muktayis- en kalpanaswara-patronen tot het volgen van opening en ontdekt eduppus in realtime. Mridangam-spelers moeten voorbereid zijn op schokkende kunstmatig gegenereerde resultaten, omdat ChatGPT beweert dat het stilistisch kan modelleren het spijt me in de stijl van Palghat Mani Iyer en Palani Subramania Pillai.
Klassieke muzikanten over de hele wereld hebben AI bekritiseerd, met het argument dat geen enkel algoritme echt de diepgang, intuïtie en emotie van een menselijke kunstenaar kan vervangen. Hun scepsis wordt nog verergerd door het feit dat veel AI-tools nog steeds beperkingen hebben en disclaimers bevatten waarin wordt gewaarschuwd voor onnauwkeurigheden of gefabriceerde inhoud. Naarmate de technologie zich verder ontwikkelt, kunnen gerichte verbeteringen in AI-modellen die omgaan met artistieke nuances en culturele context deze kritiek echter verminderen. Als kunstmatige intelligentie evolueert om op betrouwbare wijze te voldoen aan de ingewikkelde eisen van de Indiase klassieke muziek en nauwkeurige en esthetisch aantrekkelijke muziek te produceren, kan de kloof tussen een menselijke schepper en een machine-assistent geleidelijk kleiner worden.
Het gesprek rond AI dwingt ons om de definitie van traditie onder ogen te zien. Traditie is geen statisch artefact; het is een dynamische stroom van kennis die nieuwe methoden omvat. Klassieke muziek, als evoluerend erfgoed, kan het zich niet veroorloven de technologische vooruitgang buiten spel te zetten. Muzikanten moeten het scepticisme achter zich laten en AI observeren, begrijpen en gebruiken, niet als vervanging voor menselijk meesterschap, maar als een modern instrument voor beoefening, planning en culturele verspreiding.
Uitgegeven – 10 december 2025 om 15.20 uur IST
