Poppenspeler, producer, zelfbenoemde ‘kunstenaar’ en ‘dromer’ Sid Krofft, die samen met zijn broer Marty in de jaren zeventig een wonderland van zaterdagochtendtelevisie creëerde. vrijdag overleden op 96-jarige leeftijd. (Marty, bijna acht jaar jonger, overleed in 2023.) Hun gedeelde linkse fantasieën omvatten ‘HR Pufnstuf’ (magisch eiland, met een draak als burgemeester), ‘Lidsville’ (antropomorfe hoeden), ‘The Bugaloos’ (Britse popband die op insecten lijkt), ‘Sigmund and the Sea Monsters’ (mensenkinderen raken bevriend met een land van mild gefokte en gevangen zeedieren bewoond door dinosaurussen en monsters).
Er schuilt een speciale wrijvingsmagie in creatief teamwerk: Laurel en Hardy, Nichols en May, Powell en Pressburger, Rankin en bas – worden versterkt wanneer de teamgenoten met elkaar verbonden zijn door bloed. Broers Marx, Smothers, Everly, Mills, Jonas, zussen Andrews en Haim. Walt en Roy Disney, die net als de Kroffts het werk verdeelden over het bedenken van grote ideeën en het mogelijk maken ervan. Sid liet het bedrijf feitelijk over aan Marty, die het leuk vond en er goed in was. Zijn broer, schreef Sid in The Times na Marty’s dood in 2023, “hielp mijn dromen te laten groeien, wat al snel onze dromen samen werden.” Ze waren het niet altijd met elkaar eens: “Marty en ik waren olie en azijn. We werkten op verschillende manieren, maar als je ons schudde, waren we een geweldige dressing.” Als je ze naast elkaar ziet geïnterviewd, Sid aan het praten en friemelen, en Marty nerveus en enthousiast om ter zake te komen, wordt hun dynamiek duidelijk.
Sid, die vanaf zijn tiende professioneel optrad, opende eind jaren vijftig shows voor Judy Garland toen een assistent stopte en hij Marty (die thuis met een aantal van Sid’s poppen had opgetreden terwijl zijn broer in het buitenland werkte) op heterdaad betrad. Samen voerden ze “Les Poupées de Paris” op, een “topless” poppenrevue à la Folies Bergère, die speelde in nachtclubs en wereldtentoonstellingen, en openden ze hun Show Business Factory, een rekwisieten- en poppenwinkel. In 1968 ontwierpen ze de kostuums voor NBC’s ‘Banana Splits’, een soort harige versie van ‘The Monkees’, wat leidde tot ‘Pufnstuf’, hun eerste originele werk voor televisie. Het titelpersonage is gewijzigd van een personage dat was gemaakt voor “Kaleidoscope”, een show die ze bedachten voor San Antonio’s HemisFair ’68.
Er zijn poppen geweest, wat ook poppenspelers betekent betrokken bij televisie sinds het begin, en zijn er – grotendeels dankzij de erfenis van Jim Henson – nog niet klaar mee. Superster marionet Howdy Doody; de improvisatiebriljantie van Burr Tillstrom en “Kukla, Fran and Ollie”; het satirische genie van ‘Beany & Cecil’, waarvan Albert Einstein een bekende fan was; verder via Kapitein Kangaroo’s “Treasure House”, Fred Rogers’ Make Believe-vrienden en Gerry en Sylvia Anderson’s Supermarionatie shows (“Thunderbirds”, et al.). “Pufnstuf” ging in september 1969 twee maanden vooraf aan “Sesamstraat” in de ether.
Maar de tv had nog nooit zoiets gezien als de Krofft-shows, met hun Day-Glo-esthetiek, gekke uitvoeringen en de combinatie van poppen, gekostumeerde poppen en gekostumeerde menselijke personages tot een komedie van een half uur. Gezien de numineuze wereld van ‘Pufnstuf’, bevolkt door pratende fluiten en bloemen, duikt het woord psychedelisch op, en in de huidige tijd gingen sommige kijkers met weinig fantasie ervan uit dat het op de een of andere manier door drugs was geïnspireerd. (Dat was het niet, ongeacht de naam, hoewel Sid hun shows als ’trippy’ zou omschrijven.)
De Kroffts zouden prime-time live-action variétéshows gaan produceren die net zo gek waren als al hun op poppen gebaseerde shows. (Elke aflevering van “Donny & Marie” begon op ijs; “The Brady Bunch Variety Hour” bevatte een zwembad voor het waterballet.) Maar uiteindelijk keerden ze terug naar het originele recept. Hun laatste grote serie, “Mutt en zo” (klinkt als “Pufnstuf”) gemaakt in 2015, voor Nick Jr. en speelt zich af in een hondenopvangcentrum, met een menselijke gastheer, echte honden en poppen van verschillende grootte. (In termen van aantal afleveringen, zo niet culturele penetratie of duur, was het hun grootste hit.) Hun invloed was in zekere zin subversief. Wat Sid en Marty creëerden, is de basis van ‘Pee-wee’s Playhouse’ – Paul Reubens en Sid waren onvermijdelijk vrienden – en als je wat verder kijkt, en ik raad je aan dat te doen, Thu Trans’s surrealistische ‘Food Party’.
Poppenmagie, ook al komt het in en uit de mode, is eeuwenoud en onmiskenbaar. Dit is het jaar waarin Marionetten van Bob Baker – wiens hipster-geloofwaardigheid en algemene bekendheid enorm toenamen toen het theater verhuisde naar Highland Park vanuit zijn oude huis, weggestopt ten westen van de binnenstad – Coachella gespeeld. Poppen creëren een liminale ruimte tussen het alledaagse en het fantastische, terwijl ze dezelfde werkelijke driedimensionale ruimte bewonen als de rest van ons. Sid Krofft woonde in die kamer en maakte daar zijn kunst.
