Michaël Tilson Thomas, Een halve eeuw lang een vooraanstaande Amerikaanse dirigent die orkesten in Buffalo, Miami, Londen en San Francisco leidde terwijl hij ook componeerde, stierf woensdag. Hij was 81.
Tilson Thomas werd in 2021 geopereerd aan een hersentumor en hervatte zijn carrière, waarbij hij in februari 2025 de tumor kreeg was teruggekeerd. Hij dirigeerde zijn laatste concert met de San Francisco Symphony in april 2025 en stierf in zijn huis in San Francisco, zei woordvoerster Connie Shuman.
Tilson Thomas ontving 39 Grammy Award-nominaties, won er twaalf en behoorde tot de genomineerden de ontvangers van de Kennedy Center Honours in 2019.
“Het is bedoeld om verschillende opwindende en aanlokkelijke, vragende dingen te hebben die je op het eerste gehoor hoort”, zei hij over klassieke muziek tijdens een interview in 2004 met The Associated Press. “Maar inherent herbergt het veel andere geheimen of veel andere perspectieven die veel dichter bij de borst liggen en waarvan je pas bij herhaalde hoorzittingen begint te beseffen dat ze er zijn.”
Tilson Thomas werd op 21 december 1944 in Los Angeles geboren in een gezin vol kunst. Zijn vader, Ted, was producer bij de Mercury Theatre Company in New York en werkte vervolgens in Los Angeles in de film- en televisie-industrie. Zijn moeder, Roberta, regisseerde onderzoek voor Columbia Pictures. Zijn grootouders, Bessie en Boris Thomashefsky, waren pioniers van het Amerikaans Jiddische theater.
Hij speelde op jonge leeftijd piano en studeerde aan de University of Southern California. Tegen de tijd dat hij in 1967 afstudeerde, had hij samengewerkt met Pierre Boulez, Aaron Copland, Igor Stravinsky en Karlheinz Stockhausen.
“Ik gooi het woord genie niet lichtvaardig rond, maar ik gooi het rond Michael. Hij doet me aan mij denken op die leeftijd, alleen weet hij meer dan ik”, vertelde dirigent Leonard Bernstein aan The New York Times Magazine voor een profiel uit 1971. “Niet alleen muziek, maar ook zaken als hersenfuncties, cerebrologie, natuurkunde, biochemie.”
Tilson Thomas was eind jaren zestig en begin jaren zeventig co-muziekdirecteur en vervolgens muziekdirecteur van het Ojai Festival in Californië. Hij was assistent op het Duitse Bayreuth Festival in 1966, won de Koussevitzky-prijs in het Tanglewood Music Center in 1968 en werd assistent-dirigent van het Boston Symphony Orchestra in 1969.
Tilson Thomas maakte zijn debuut in New York in de Philharmonic Hall van Lincoln Center op 22 oktober 1969, als vervanger halverwege een concert voor een zieke William Steinberg. Tilson Thomas dirigeerde het concerto voor viool, cello en orkest van Robert Starer en Till Eulenspiegel van Strauss.
“Als lange, magere jongeman kwam hij het podium op met een uitstraling van enorm zelfvertrouwen en autoriteit, en liet zien dat zijn zelfvertrouwen niet misplaatst was”, schreef criticus Harold C. Schonberg in de Times. “Hij gaat op natuurlijke wijze met deze muziek om, zoals je zou verwachten van een afgestudeerde van Tanglewood en een leerling van Pierre Boulez.”
Tilson Thomas werd de vaste gastdirigent van de BSO van 1972 tot 1974 en was muziekdirecteur van de Buffalo Philharmonic van 1971 tot 1979 en vaste gastdirigent van de Los Angeles Philharmonic van 1981 tot 1985.
Hij hielp vinden Miami’s Nieuwe Wereldsymfonie in 1987 en was tot 2021 artistiek directeur. Van 1988 tot 1995 was hij chef-dirigent van het London Symphony Orchestra en van 1995 tot 2020 muziekdirecteur van het San Francisco Symphony.
Composities van Tilson Thomas zijn onder meer “Grace” (1988), “Four Preludes on Playthings of the Wind” (2015-16) en “Meditations on Rilke” (2019).
Zijn echtgenoot, Joshua Robison, stierf op 22 februari terwijl hij herstelde van een val afgelopen augustus. Ze ontmoetten elkaar tijdens het spelen in het orkest van de North Hollywood Junior High School (sindsdien omgedoopt tot Walter Reed Middle School), werden partners in 1976 en trouwden in 2014.
In de aankondiging zijn laatste concert zou plaatsvinden in San Francisco op 26 april 2025, ter gelegenheid van een verlate 80e verjaardag, gaf Thomas een verklaring af waarin hij zijn sterfelijkheid erkende.
“Op dat moment zullen we allemaal die oude uitdrukking uit de showbusiness zeggen: ‘It’s a wrap'”, zei hij. “Een coda is een muzikaal element aan het einde van een compositie dat het hele stuk tot een einde brengt. Een coda kan enorm variëren in lengte. De coda van mijn leven is genereus en rijk.”
