Het probleem met Robert Redford was dat er geen probleem was. Hij was blond, knap en een volmaakte professional van een acteur wiens grootste carrière-uitdaging zich in de tweede helft van de jaren zestig voordeed, toen hij moest beslissen waar hij een ster wilde worden (van de Broadway- of Hollywood-variant). Redford trok naar het westen, en na het scoren van grote kassuccessen met ‘Barefoot in the Park’ en ‘Butch Cassidy and the Sundance Kid’ kon er niet meer achterom worden gekeken.
Redford stond bekend om zijn vermogen om materiaal van het hoogste niveau te identificeren dat in zijn sterke punten speelde. Hij was zich er echter terdege van bewust dat zijn bovennatuurlijke zekerheid zou kunnen uitmonden in zelfgenoegzaamheid. Hij zou zich te op zijn gemak kunnen voelen, het er zo uit laten zien Ook eenvoudig. Zo vroeg in zijn carrière flirtte hij met rollen die in strijd waren met zijn Casanova-type, waardoor in één opmerkelijk geval een vriend van een filmmaker werd gedwongen hem te redden van een misplaatste ramp.
Redford had zichzelf waarschijnlijk kunnen overhalen om Benjamin Braddock te spelen als niemand minder dan Mike Nichols was aangesteld om ‘The Graduate’ te regisseren. Gelukkig kende Nichols Redford goed, en het strekt hem tot eer dat hij de gouden jongen gemakkelijk in de steek liet. Zoals de regisseur tijdens een vertoning van de film door de Directors Guild of America in 2003 tegen het publiek zei: “Ik zei (tegen Redford): ‘Je kunt het niet spelen. Je kunt nooit een verliezer spelen.’ En Redford zei: ‘Wat bedoel je? Natuurlijk kan ik een verliezer spelen.’ En ik zei: ‘Oké, heb je ooit met een meisje gezoend?’ en hij zei: “Wat bedoel je?” En hij maakte geen grapje.”
Redford zou volkomen ongelijk hebben gehad met de rol die Dustin Hoffman tot een ster maakte, maar enkele jaren later leek hij een perfecte casting voor de titelrol in F. Scott Fitzgeralds romanbewerking uit 1974, ‘The Great Gatsby’. Roger Eberten andere critici waren het daar niet mee eens.
Het is moeilijk om Redford niet te zien in Fitzgerald’s Gatsby
‘The Great Gatsby’ is bepaald geen buitenbeentje. Het verhaal is helder gestructureerd, terwijl de duistere kijk op de Amerikaanse droom tragisch relevant is gebleven sinds de publicatie ervan in 1925. Waar de twee verfilmingen die ik heb gezien (uit 1974 en 2013) fout gaan, is hun vreemde overtuiging dat als je de oppervlakkige details goed hebt en de energie uit de Jazz Age laat knetteren in de ultieme kern van het boek, de uitgedoofde en ultieme kern ook zal knetteren. het hele bedrijf bestrijken.
Veel critici gingen de aanpassing uit 1974 in en verwachtten een mislukking alleen al op basis van de casting, en ze zagen wat ze wilden zien. In zijn recensie met twee en een halve ster gaf Roger Ebert toe dat hij dacht dat Robert Redford onzichtbaar was als Jay Gatsby. De ster was “te belangrijk, te zeker, zelfs te mooi.” Het is een vreemde combinatie, want toen ik op de middelbare school ‘The Great Gatsby’ las, riep F. Scott Fitzgeralds beschrijving van Gatsby’s glimlach onmiddellijk Redford in mijn hoofd op:
“Hij glimlachte begrijpend – veel meer dan begrijpend. Het was een van die zeldzame glimlachen met een kwaliteit van eeuwige zekerheid die je vier of vijf keer in je leven kunt tegenkomen. (…) Hij begreep je net zo goed als je begrepen wilde worden, geloofde in jou zoals je in jezelf wilde geloven, en verzekerde je dat het precies die hoop had, voor je beste indruk van jou.”
Dat is het gevoel dat Redford me bijna elke keer gaf als hij op het scherm verscheen. Zelfs als zijn karakter er mee te maken kreeg of verloren had, liet hij die zonnige glimlach zien en ik wist dat hij de wereld had gelikt. Jay Gatsby wil dat jij dit ook gelooft, en daarom zou je je zo leeg moeten voelen als je hem ziet verliezen.
Redford werd misbruikt, niet misplaatst, in The Great Gatsby
Roger Ebert gaf toe dat Robert Redford “Gatsby had kunnen spelen”, maar hij beweerde dat de film van regisseur Jack Clayton naar voren komt door de hoofdrolspeler voor te stellen als Charles Foster Kane. Ik kreeg dat gevoel niet, maar dat komt alleen omdat ik het niet voelde iets tijdens het kijken naar ‘The Great Gatsby’ uit 1974, alles behalve verveling. Gehinderd door een al te trouw script van Francis Ford Coppola en veeleisende historische details die in geestdodende mate blijven hangen, kunnen Clayton en zijn geweldige cast (waartoe ook Mia Farrow, Sam Waterston, Bruce Dern en Karen Black behoren) het verdomde ding niet tot leven brengen.
Sommige van Eberts meest opmerkelijke collega’s waren zelfs nog meer betrokken bij de film, en bij Redford, dan hij. Vincent Canby van de New York Times vond Claytons film ‘afschuwelijk’ en verpletterd door een ‘ondraaglijke last van pretentie’. Wat zijn mening over de ster betreft: “Redford, knap, openhartig, helemaal Ivy League, is misplaatst als Gatsby, maar ik zie niet dat hij een film pijn doet die anders zo hardhandig is qua ontwerp en uitvoering.”
Ik weet niet zeker waar Canby het hier over heeft, omdat Gatsby’s Ivy League-invloed opzettelijk wordt uitgeoefend. Het probleem is niet het gedrag van Redford, maar dat hij niets te spelen heeft. Net als alle andere acteurs in de film bladert hij langzaam door de boekpagina van F. Scott Fitzgerald. Ondertussen slagen Clayton en Coppola er jammerlijk niet in om de pijnlijk opzettelijke symboliek van de roman te visualiseren (wat ik het minst leuk vind aan Fitzgeralds klassieke roman).
Dat we vandaag niet veel over deze versie van “The Great Gatsby” praten, heeft niets te maken met de prestaties van Redford en alles met de film die zijn talent verspilde. Wat betreft Baz Luhrmanns bombastische ‘Great Gatsby’-bewerking uit 2013het heeft tenminste een hartslag.
