Wat is Galileo?
Een vermelding van Galileo en u herinnert zich waarschijnlijk de beroemde Italiaanse astronoom en natuurkundige Galileo Galilei. Als iemand die de nadruk legde op experimenten en observatie, wordt hij vaak geprezen als de ‘vader van de moderne wetenschap’. Door de telescoop, die pas in zijn tijd was uitgevonden, te verbeteren, tuurde hij de lucht in en deed baanbrekende ontdekkingen. Hij ontdekte de manen van Jupiter, de fasen van Venus, zonnevlekken en de kraters van de maan. Over sommige van zijn experimenten, zoals Galileo’s scheve toren van Pisa, wordt nog steeds gedebatteerd, meer dan 400 jaar nadat hij dit zelf zou hebben uitgevoerd om te ontdekken dat objecten met dezelfde versnelling vielen, ongeacht hun massa.
Maar nee, we hebben het niet over deze Galileo (hoewel we in het begin behoorlijk zijn afgedwaald). Je volgende gok zou waarschijnlijk het Galileo-ruimtevaartuig zijn, genoemd naar, nou ja, Galileo. Het Galileo-ruimtevaartuig, een robotmissie van NASA die in 1989 werd gelanceerd, bestudeerde Jupiter en zijn systeem gedurende meer dan tien jaar en werd daarmee de eerste die in een baan om de planeet draaide en zelfs een sonde in de atmosfeer van Jupiter inzette.
Helaas gaan we dit ruimtevaartuig ook niet bespreken. Het Galileo waar we het hier over hebben, is Europa’s eigen civiel gecontroleerde mondiale navigatiesatellietsysteem.
Wat?!? Hebben we de GPS niet al?
Daarin ligt de reden waarom Europa Galileo wilde. Als de meesten van ons het over satellietnavigatie hebben, denken we meteen aan GPS of het Global Positioning System. Het is een vorm van genericisering, waarbij een merk feitelijk een gangbare term wordt voor een productsoort. Een beetje zoals Xerox wordt gebruikt voor al het fotokopiëren, of Google/Googlen voor alle online zoekopdrachten, of nou ja, het gebruik van pleisters, voor alle pleisters.
Dit kan een schok voor u zijn als u tot de “meesten” behoort die in de vorige paragraaf zijn genoemd, maar GPS is niet synoniem met satellietnavigatie. Hoewel een groot deel van de wereld het op die manier gebruikt, is het technisch gezien een systeem in Amerikaanse handen.
Als GPS slechts één van die systemen is, wat is dan de bredere term die al deze systemen omvat, schijn je je af te vragen? Sterker nog, dat hebben we je al gegeven. Die term is GNSS of Global Navigation Satellite System.
De twee Galileo In-Orbit Validation-satellieten zijn ingekapseld in hun ‘Upper Composite’ op het verticale Soyuz ST-B-draagraket op deze uitreikbare foto van 14 oktober 2011 met dank aan de European Space Agency. De lancering vond plaats op 21 oktober. | Fotocredit: REUTERS
GPS geniet deze bekendheid vanwege het ‘first mover’-voordeel. Het was het eerste zo grote systeem dat voor de massa beschikbaar was, waardoor het ook het meest erkend werd. Het is zeker niet het enige systeem; het Russische GLONASS en het Chinese BeiDou zijn andere systemen. Hoewel India geen GNSS heeft, heeft het een navigatiesysteem genaamd NavIC (Navigation with Indian Constellation), dat inheems is en nauwkeurige positie-, navigatie- en timingdiensten biedt aan India en een omliggende regio van 1.500 km.
Hoewel het Amerikaanse GPS, of het Chinese BeiDou en het Russische GLONASS, het prima doen in vredestijd, veranderen de zaken drastisch als de tijden anders zijn. Omdat deze systemen door de staat worden beheerd – wat betekent dat hun controle en gebruik onder toezicht staat van de heersende regering van die landen – kunnen ze ervoor kiezen om hun systeem uit te schakelen of ontoegankelijk te maken voor iedereen wanneer en wanneer ze maar willen.
Aangezien satellietnavigatie een sector van strategisch en commercieel belang is geworden, hebben de Europese Commissie (EC) – het uitvoerend orgaan van de Europese Unie (EU) – en de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA) hun krachten gebundeld om de vruchten te plukken van een satellietnavigatiesysteem.
Ah, oké. Dat begrijp ik. Dus wat is hun verhaal?
Het was in de jaren negentig, toen het Galileo-ruimtevaartuig bezig was op weg te gaan naar Jupiter en vervolgens zijn systeem te bestuderen, dat de EC en ESA begonnen samen te werken aan het onderzoek en de ontwikkeling van Galileo GNSS. Hun ontwikkelingsstrategie bestond uit twee hoofdonderdelen: Egnos en Galileo. Terwijl EGNOS (European Geostationary Navigation Overlay Service) een pan-Europees augmentatiesysteem was dat GPS aanvulde om informatie aan gebruikers door te geven, werd Galileo opgevat als hun volledig autonome, interoperabele wereldwijde satellietnavigatiesysteem.
De EC en ESA volgden een gespreide aanpak bij de ontwikkeling van Galileo. De testbedversie, die onder meer tests uitvoerde om banen te bepalen, ging in 2002 van start. Hierna was het tijd om de Galileo-elementen serieus te testen.
Een Russische Sojoez-raket met de Giove-A-test op 28 december 2005. | Fotocredit: AFP
Dit gebeurde via twee Giove-satellieten (Galileo In-Orbit Validation Element). De eerste van deze twee satellieten, Giove-A, werd gelanceerd op 28 december 2005. De lancering, die aanvankelijk gepland was voor 26 december, werd een paar dagen uitgesteld vanwege een technisch probleem in het grondstationnetwerk.
Samen met Giove-B, die op 27 april 2008 werd gelanceerd, werden twee satellieten aan de zware eisen onderworpen, waarbij atoomklokken en navigatiesignalen werden getest, de stralingseffecten op de satelliet werden gemonitord en de frequenties van Galileo in de ruimte werden veiliggesteld. Toen de eerste Galileo In-Orbit Validation-satellieten op 21 oktober 2011 werden gelanceerd en goed begonnen te functioneren, waren de experimentele Giove-satellieten niet langer nodig en werden ze het jaar daarop uitgeschakeld.
Met twee satellieten die in 2011 werden gelanceerd en nog twee die zich in 2012 voegden, beschikte het Galileo-systeem over het absolute minimum van vier satellieten die nodig waren om de positie te bepalen. In de jaren die volgden kregen ze niet alleen gezelschap van meer satellieten, maar werden ze ook gecombineerd met een groeiende mondiale grondinfrastructuur.
Wat is het nieuwste?
Op 15 december 2016 ging Galileo live en markeerde de officiële lancering voor openbaar gebruik, waarbij basispositionering en timing interoperabel met GPS werden aangeboden. Dit was een eerste stap in de richting van Full Operational Capability (FOC), waarbij werd gestreefd naar een initiële operationele capaciteitsfase met 18 operationele satellieten, alvorens over te gaan naar een volledig systeem bestaande uit 30 satellieten, Europese controlecentra en een wereldwijd netwerk van sensor- en uplinkstations. De uiterst nauwkeurige dienst, die sinds 2023 operationeel is, stelt speciale ontvangers in staat signalen op te vangen met een horizontale nauwkeurigheid tot 20 cm en een verticale nauwkeurigheid tot 40 cm.
De Ariane 6-raket van de European Space Agency (ESA) met twee Galileo-satellieten voor het Global Navigation Satellite System (GNSS) van de EU wordt op 17 december 2025 gelanceerd in het Guyana Space Center in Kourou in het Franse overzeese departement Guyana. | Fotocredit: RONAN LIETAR / AFP
Eerder deze maand, op 17 december 2025, werden met succes twee satellieten gelanceerd, waarmee de 14e lancering van de Europese Galileo-constellatie werd gemarkeerd. Zodra de Galileo-constellatie de meeste overige satellieten in een middelhoge baan om de aarde met elkaar verbindt, zal deze over ongeveer drie maanden 29 actieve satellieten hebben. Het toevoegen van deze extra satellieten aan een toch al robuuste constellatie zorgt niet alleen voor een grotere betrouwbaarheid, maar vergroot ook de nauwkeurigheid van de dekking.
Activiteit
Wilt u een papieren model maken van deze Galileo-satellieten? De European Space Agency (ESA) biedt een pdf-bestand aan met instructies voor het maken van een model. Het bestand, gedrukt op 150gsm papier, dient tevens als het benodigde materiaal voor het model. U kunt de PDF hier openen.
